De progressief als onderdrukker en slachtoffer
Bart Croughs
Het gedrag waarmee progressieve intellectuelen indruk proberen te maken, is erg paradoxaal. Ze werpen zich in het stof, beschouwen zichzelf als uiterst verwerpelijk en zondig, roepen bij iedere gelegenheid die zich voordoet: ‘Wij zijn onderdrukkers! Onrechtvaardig! Egoïstisch! Weg met ons! Wee degeen die met ons in aanraking komt!’
Ze hebben een eeuwig schuldgevoel voor wat hun verre voorouders allemaal aan onrecht hebben aangericht, van hun goede eigenschappen willen ze absoluut niets horen; ook nu nog beschouwen ze hun vaderland als verwerpelijke uitbuiter en onderdrukker, schuldig aan al het leed van de rest van de wereld.
Dit lijkt op het eerste gezicht allemaal erg bescheiden, maar het verraderlijke is dat al deze uitingen van schuldbewustzijn tegelijkertijd een vorm van opschepperij zijn. De progressief zegt niet alleen: ‘kijk eens wat voor onderdrukker ik ben’; zijn eigenlijke, verborgen boodschap luidt: ‘kijk eens hoe beschaafd ik ben dat ik mijn schuld eerlijk toegeef! Zo slecht ben ik nu dus ook weer niet! Integendeel, eigenlijk ben ik goed en is alleen iedereen die zijn schuld ontkent erg slecht.’
Door opzichtig te pronken met zijn slechtheid, bewijst hij zijn goedheid; zijn schuld slaat om in morele superioriteit. De man die roept dat mannen vrouwen zo schandelijk onderdrukken, geeft daarmee te kennen dat hij zelf eigenlijk niet tot de onderdrukkers behoort; de onderdrukkers, dat zijn de anderen; zelf is hij goed. De blanke die roept dat de blanken hun gekleurde medemensen zo schandelijk onderdrukken, laat daarmee luid en duidelijk weten dat hij zelf eigenlijk niet tot de onderdrukkers behoort; zelf is hij goed. Enzovoorts.
Door slechtheid goed, dat is de progressief als onderdrukker.
Als hij geluk heeft, hoeft de progressief zijn morele superioriteit niet alleen te ontlenen aan zijn rol van onderdrukker, maar kan hij ook de rol van slachtoffer aannemen: homo, allochtoon, vrouw, gehandicapte. Als slachtoffer is hij op een andere manier goed. Niet omdat hij eerlijk zijn schuld bekent, zoals hij als onderdrukker doet, maar zuiver door het feit dat hij slachtoffer is. Het slachtofferschap verleent hem morele puurheid; hij hoeft niets anders te doen dan slachtoffer te zijn van onderdrukking.
Omdat de onderdrukking waaronder het slachtoffer pretendeert te lijden niet bestaat, is hij voortdurend bezig om bewijzen ervan te vergaren. Hoe gebrekkig deze bewijzen ook zijn, het slachtoffer heeft er geen moeite mee om ze geaccepteerd te krijgen; de progressief wil namelijk in zijn rol van onderdrukker niets liever dan de bewijzen van zijn slechtheid in zijn gezicht geworpen krijgen. Hij zoekt zelf ijverig mee naar deze bewijzen; het verschaft hem een pervers soort genot, want op deze manier toont hij zijn eigen goedheid. De onderdrukker en het slachtoffer zijn dus elkaars noodzakelijke complement; de onderdrukker kan niet zonder het slachtoffer, want het slachtoffer is nodig om de verdorvenheid, dat wil zeggen de goedheid van de onderdrukker aan te tonen. Het slachtoffer op zijn beurt kan niet zonder de onderdrukker, want de onderdrukker is de enige die zijn slachtofferschap, en dus zijn goedheid, erkent. De onderdrukker en het slachtoffer bevinden zich in een symbiotische relatie tot elkaar; een kruisbestuiving van goedheid vindt plaats.
De progressieven nemen altijd meerdere rollen tegelijk op zich. Sommigen spelen alleen maar slachtofferrollen; een zwarte, lesbische moslimvrouw in een rolstoel bijvoorbeeld is vijfvoudig slachtoffer. Anderen spelen alleen maar onderdrukkersrollen; een gezonde blanke heteroseksuele christelijke man bijvoorbeeld is vijfvoudig onderdrukker. Veel progressieven spelen een of meerdere dubbelrollen. Een blanke vrouw bijvoorbeeld speelt als vrouw de rol van het slachtoffer, en als blanke een onderdrukkersrol; twee zielen huizen er in de borst van een dergelijke intellectueel.
Er zijn ook mensen die zich niet in de rol wensen te schikken waarvoor ze vanaf hun geboorte zijn voorbestemd; ze spelen het spel niet mee. Wie voorbestemd is om de rol van onderdrukker te spelen, maar deze rol weigert op zich te nemen, wordt uit de progressieve gemeenschap gestoten. Hij wordt ‘reactionair’ of ‘fascistisch’ genoemd. Men zou kunnen denken dat hij een bedreiging vormt voor het systeem, maar dit is niet het geval. Integendeel, de onderdrukker heeft de reactionair even hard nodig als hij het slachtoffer nodig heeft, want de reactionair vormt door zijn slechtheid een bevestiging van de goedheid van de intellectueel die zijn onderdrukkersrol wel op zich neemt.
Een bijzondere plaats in het progressieve rollenspel wordt ingenomen door diegenen die hun rol van slachtoffer braaf meespelen, maar hun rol van onderdrukker verwerpen. Enerzijds goed, anderzijds reactionair. Een treffend voorbeeld van deze categorie wordt gevormd door Gerard Reve, die als homo zijn rol van slachtoffer met veel overgave speelt, maar die als blanke zijn rol van onderdrukker vol walging van zich afwerpt. Door dit soort mensen raakt de progressief behoorlijk van de kook. Wat moet hij aan met deze lui? Hoe moet hij ze plaatsen?
Maar pas echt benauwd krijgt de progressief het als diegenen die voorbeschikt zijn voor de slachtofferrol weigeren mee te spelen. De onderdrukker is dan zijn noodzakelijke complement kwijt, en kan zijn goedheid dus niet meer tonen; hij kan hierdoor makkelijk in een existentiële crisis raken. Het slachtoffer is evenzeer ontredderd, want hij wordt te kijk gezet als een ordinaire oplichter. Een voorbeeld: de Aziaten in het Westen zijn door hun huidkleur voorbestemd om de rol van slachtoffer te spelen, maar wijzen deze rol bot af. Margaret Thatcher, die nooit een woord sprak over ‘de achterstandssituatie’ van vrouwen, is een ander voorbeeld. Het is met dergelijke overtreders van de intellectuele regels dat de progressief werkelijk in zijn maag zit. Geen aandacht aan besteden en hopen dat niemand anders er aandacht aan besteedt, dat is het enige dat hij kan doen.
Bart Croughs (1966) is filosoof en tot voor kort columnist bij HP/De Tijd. Daar is hij mee gestopt omdat het dagelijks doornemen van kranten vol onzin en opiniebladen vol domheid hem na een paar jaar ‘de strot uit kwam’. Deze tekst is afkomstig uit zijn boek In de naam van de vrouw, de homo en de allochtoon.
Algemeen, 26.12.2006 @ 11:04
[Home]
19 Reacties
op 26 12 2006 at 12:51 schreef Marij van Eck:
Bart Croughs schreef een heel waar stuk over gedachten en gevoelens van mensen. Hoe ze die uiten en vooral wat ze daarmee willen zeggen. Veel mensen hebben ook een bepaald beeld voor ogen hoe mensen zich moeten gedragen als ze zich in een bepaalde situatie bevinden.Een aantal jaren geleden heb ik in mijn persoonlijk leven iets ingrijpends meegemaakt. Mijn familie en kennissen beslisten toen hoe ik me moest gedragen. Ik was een soort slachtoffer. Ik moest Valium gaan slikken, mocht me nergens meer voor interesseren. Mocht bijv. geen nieuwe kleren meer kopen. Hoe kon ik!! Ik moest zielig in een hoekje gaan zitten. Ik weigerde dat. Het gevolg was dat ze me me aan mijn lot gingen overlaten. Er werd niet meer gevraagd hoe ik me voelde. Nu moest ik het maar helemaal zelf opknappen. Ik was slachtoffer en zij wilden goed doen. Ik wilde het op mijn manier aanpakken en dat werd niet geaccepteerd.Dat begreep ik achteraf pas. Als zgn.slachtoffers hun rol niet willen meespelen raken heel veel mensen de kluts kwijt. Of zoals nu in onze maatschappij ook blanken gediscrimineerd kunnen worden. Dat is voor velen de wereld op zijn kop. Dat bestaat gewoon niet!!!
Deze rolvastheid van mensen is lachwekkend maar staat ook een eerlijke en open maatschappij in de weg.
op 26 12 2006 at 14:22 schreef Lagonda:
Veel van deze rolvastheid is terug te voeren op de illusie die autoriteit heet — rond deze illusie valt de mensheid in twee delen uiteen; zij die menen dat hen autoriteit toekomt, en zij die menen dat ze zich ernaar moeten richten.
En het individu dat zijn rol niet speelt — de vrije mens — heeft het zwaar; hij wordt vervloekt, omdat hij niet binnen de lijntjes blijft. De priester noemt hem een zondaar, en probeert hem te redden; de psycholoog noemt hem gek, en probeert hem te genezen; de wetgever noemt hem crimineel, en probeert hem te straffen. Allemaal gevallen waarin de autoriteitsfantasie van een enkeling ineens de realiteit (en een bedreiging) wordt voor de vrije mens.
Ik begin de laatste tijd meer en meer naar anarchisme te neigen als maatschappelijke stroming die bij mij past. Niet dat ik de staat per direct wil vernietigen o.i.d., maar ik ben wel van mening dat de mens eens los moet komen van deze autoriteitsillusie. De mens is nu aan het leren samen te leven zonder dogmatische religie; ooit gaat de mens leren samen te leven zonder regulerende staatsvorm.
Het grappige is namelijk dat de autoriteitsillusie helemaal niet werkt; het gedroomde model van de leider blijkt altijd van de rails te lopen, omdat zijn subjecten heimelijk en onbewust het systeem voortdurend saboteren. Hun soldaten deserteren en verliezen veldslagen; hun ambtenaren raken formulieren kwijt of maken fouten in de procedures; hun gelovigen komen braaf naar de kerk maar gaan toch stiekem naar de hoeren; hun patienten stichten verwarring door kwalen voor te wenden; en hun kiezers maken een puinhoop van de verkiezingen etc. etc. etc.
op 26 12 2006 at 20:01 schreef TnT:
Wat is er toch zo aantrekkelijk aan het slachtoffer, het leed, het onrecht
en al die andere het-woorden?
We zullen het nooit weten, immers: het geslacht, onzijdig.
op 27 12 2006 at 01:01 schreef edu:
Ik ken mensen die progressief zijn, en die ik ook nog intellectueel zou durven noemen, maar het lijkt er op dat ik geen progressieve intellectuelen ken. Waarschijnlijk moet ik mijn definities bijstellen…..
op 27 12 2006 at 03:34 schreef Rinus Duikersloot:
Daniel Pipes omschrijft het gedrag waarmee progressieve intellectuelen indruk proberen te maken als zelfhaat(Croughs’ verklaring vind ik beter) en legt uit hoe tezamen met zelfgenoegzaamheid en pacifisme de islamisten kunnen winnen: How the West Could Lose
op 27 12 2006 at 10:28 schreef barry:
En waar moeten wij de koningin in dit spectrum plaatsen. Echt progessief kan ik haar niet noemen. En toch gezien haar kerstboodschap en andere commentaren op het wereldgebeuren voldoet zij prima aan het hierboven geschetste profiel. Het is niet slechts een kwestie van "progessief" of "links".
Afgelopen kerst heeft de koningin duidelijk aangegeven welke richting wij opgaan. Verontwaardiging over de grenzen van de vrije meningsuiting dienen wij vanaf nu binnenkamers te houden zodat in rust en vrede gebouwd kan worden aan een meer welgevallige samenleving.
Frontaal Naakten, Opgelet!
op 27 12 2006 at 10:29 schreef Wolverine:
Als je deze mythes enigzins van het collectieve ontkracht, gaan ze snel verder op de persoonlijke toer, maar JIJ vindt toch ook dat wel mensen moeten helpen.
Ja, dat vind ik ook, alleen het MAG NIET opgelegd worden door de overheid. Echt sociaal zijn komt uit je hart en niet vanuit de dwang van de overheid.
op 27 12 2006 at 10:33 schreef Wolverine:
En dat willen ze maar niet snappen, het mag niet te dichtbij komen, zo lang de abstracte overheid dat maar doet is het goed, mag ze 50% van je loon opsnoepen, (+-31% loon belasting + 19% btw is 50%)
(en dan hebben we het nog niet over bijkomende lasten). maar als ze zelf iets moeten doen, ja dan gaat het mis. meer geld maar meer doen dat kan niet. stel je voor dat ik voor mezelf moet zorgen als ik werkloos wordt.
misschien hebben we daarom wel ‘zoveel persoonlijk trauma’s’ omdat wel met dit leven zo ver van de realiteit af zijn dat we nergens meer tegen kunnen.
op 27 12 2006 at 12:43 schreef Benedictus:
Barry, het is angst. Het gaat er bij Beatrix om om de boel bij elkaar te houden. Het wensdenken staat centraal, want: "komt tijd komt raad". Dezelfde opvatting als Cohen. Als we maar lief zijn en ons schikken naar het korte lontje van de nieuwe Nederlanders komt alles vanzelf wel goed.
Toen jaar in jaar uit de kerk en de paus op de korrel werden genomen hoorde je niets hierover van Beatrix. Een religie waarvan gelovigen bereid zijn om geweld te gebruiken heeft een streepje voor. Dat is pas echt iets om ons ongerust over te maken.
Natuurlijk is Beatrix ook niet voor moslimgeweld, maar zij is hier duidelijk bang voor. De enige van aanzien die nu juist hierover een discussie wilde aangaan met diegenen die macht hebben in Islamitische kringen was paus Benedictus. Helaas was Angela Merkel zo’n beetje het enige staatshoofd die de paus hierin steunde. En toch kan de oplossing alleen maar gevonden worden als er discussie komt over de status en volgorde van de teksten in de Koran. Anders zal -ook volgens Hans Jansen- ons pas echt een bloedige burgeroorlog te wachten staan.
De tekst van Beatrix kan alleen maar uitstel van "executie" met zich mee brengen. Er moet GEPRAAT worden, juist niet gezwegen!
op 27 12 2006 at 13:44 schreef Klaplong:
Ik vind de manier waarop een heel eenvoudig sociologisch en menselijk proces hier belicht wordt eenzijdig. Ieder individu zal altijd proberen zijn beweegredenen, en daar valt het aannemen van een bepaalde mening ook onder, te vergoeilijken en als enige juiste zienswijze te etaleren. Neem nu de gemiddelde frontale naaktloper zoals wij hier onder elkaar. Iedereen die hier zijn stukjes neerplempt doet dat met een opgeheven vingertje (onderdrukkers rol) en men verwijst in elk stukje of reactie wel naar een al dan niet progressieve leidersfiguur of een stroming die het helemaal fout doet maar waar nou eenmaal niets aan te doen is (slachtofferrol).
Linkse mensen beargumenteren hun stellingen altijd met zaken die appeleren aan de verontwaardiging (reactie) . Rechtse mensen doen hetzelfde maar dan appelerent aan de rede (actie). En daarom ben ik rechts. Maar de rollen die gespeeld worden zijn toch echt dezelfde.
Het is net kerst geweest, familie bij elkaar, allemaal links, behalve ik. En nog voordat ik mijn appeltaart op had vloog de eerste verwensing van Amerikanen al door de kamer. Dus spreek ik mij ronduit uit als voorstander van de buitenland politiek van de VS zodat het demoniseren van mijn mening kan beginnen. Nog een paar opmerkingen over de noodzaak om landen in het MO onder controle van het westen te stellen (een protectoraat noem ik dat, Irak was dat al tijdens WO2 onder de Britten) en de menigte weet van gekkigheid niet meer hoe ze me moeten verfoeien ("Zo’n Geert Wilders type ben je…" "Dat klopt mam, waar is het toch fout gegaan ?" – de slachtofferrol). Verder wel lekker gegeten trouwens.
Erg typerend is ook de panische manier waarop mensen zich willen ontworstelen aan bepaalde hokjes waarin ze geplaatst worden. Ik ben niet links. Ik ben niet rechts. Ik ben recht door zee. Dat soort flauwekul, Rita je bent rechts punt uit. Het is onzin om je te profileren als uniek individu met een geheel eigen gevormde mening in de hoop dat mensen dat op zichzelf projecteren om vervolgens hier een identiteit aan te ontlenen.
op 27 12 2006 at 15:08 schreef PF:
Conformisme of gedragsaanpassing is het wierook van de potentaten , de machohelden, de burgerlijk-provinciaal- victorianen- puriteinen die moraliseren i.p.v. politiseren en het ‘elitair intellect’, de formalisten van het opium van het kapitaal en hun militaristen, die ook niet vies zijn van wat dwang en sturing.
op 27 12 2006 at 17:57 schreef TnT:
@Klaplong
Rechts redeneert vanuit de oorzaak (inductief), links redeneert vanuit het gevolg (deductief). Inductie staat wetenschappelijk veel hoger aangeschreven.
Is het niet beter om van deductuelen of ideolectuelen te spreken ipv intellectuelen?
op 27 12 2006 at 22:01 schreef metatron:
TnT:
Als je spreekt van inductie(f) en deductie(f), moet je dan ook niet spreken van deductueel en inductueel (i.p.v. ideolectueel zoals je nu doet)?
op 29 12 2006 at 14:19 schreef Kees Rudolf:
Interessant verhaal van Klaplong over kerstfeest bij zijn linkse familie. De situatie komt me bekend voor. Toch heb ik zelf altijd het idee dat ik in een links gezelschap de mensen een reuze plezier doe met het verkondigen van zogeheten rechtse opvattingen. Eindelijk valt er eens wat voor ze te bestrijden en kunnen ze als om strijd aantonen hoe goed zij zelf zijn. Ik heb vaak meegemaakt dat een gezelschap dat zat te gapen van verveling (zo zeer was iedereen het met iedereen over alles en vooral de eigen goedheid eens), plotseling wakker werd en dat er weer een gezonde blos op aller wangen kwam, alleen maar omdat ik zo vriendelijk was om eens een paar lekkere reactionaire opmerkingen te maken en hen daarmee een mikpunt te bieden voor morele verontwaardiging. Het is waar wat Croughs zegt: de pogressieven hebben de reactionairen hard nodig om per contrast te kunnen demonstreren hoe goed ze zijn. Vandaar dat je als reactionair heus niet zo gauw uit de progressieve gemeenschap wordt gestoten. Ze hebben je gewoon nodig om vitaal progressief te blijven in plaats van onder louter gelijkgestemde progressieven in te dommelen.
op 29 12 2006 at 22:23 schreef TnT:
@Metatron
Ik schreef geen "en" maar "of" (het gaat hier toch over progressieve "intellectuelen").
Het deductieve taalspelletje (van progressieve "intellectuelen" dus) wordt op exact dezelfde manier toegepast door mensen met psychische stoornissen.
Psychologen noemen dat externe attributie. We zijn hier in nederland blijkbaar al zover ideologisch geperverteerd dat dit niet eens meer opvalt.
op 30 12 2006 at 01:03 schreef Paardestaart:
Barry, het is angst. Het gaat er bij Beatrix om om de boel bij elkaar te houden
Het is helemaal geen angst; het is hoogmoedige dwingelandij van een verontwaardigde establishment dat zich door het volk potdorie niet in zijn specialisme wil laten corrigeren.
Nette mensen zijn nu eenmaal clauserig-links, en ‘rechts’ is populistisch en onsmakelijk Tegenspraak geeft de kwakkelende twintigste-eeuwse doctrine trouwens weer iets dat je zou kunnen aanzien voor ‘jeugdig elan’; vandaar al die roemloos stervende ‘manifesten’ natuurlijk die van pure feestvreugde alsmaar gelanceerd worden.
Bejaarden met appelwangetjes halen bedrijvig nog éen keer een heel leger aan stokpaardjes van stal, en menen dat de roerige tijden van weleer terugkeren
Pa en ma zijn bóos; de kinderen moeten ècht weer in het gareel..
op 31 12 2006 at 12:13 schreef Benedictus:
Paardestaart, toch denk ik dat bij Beatrix -behalve hooghartigheid- vooral angst een belangrijke rol speelt. De Nederlander blijft toch wel trouw met een vlaggetje zwaaien op koninginnendag enz.. Radicale moslims kunnen in plaats van een vlaggetje wel eens een bommetje voor Beatrix in petto hebben zodra zij iets negatiefs over de islam durft te zeggen. Koninginnendag is, zoals het er nu aan toe gaat, niet te beveiligen. Bij strenge beveiliging is er geen sprake meer van koninginnendag zoals wij dit kennen. Ook de andere bezoeken in het land van Beatrix zullen dan geen enkele spontaniteit meer met zich mee kunnen brengen. Beatrix speelt dus ook op safe wat haar beveiliging betreft.
op 31 12 2006 at 19:11 schreef Paardestaart:
Koninginnedag is natuurlijk zonder n, en een koningin is niet bang.
Ze kan altijd nog gewoon zwijgen, nietwaar?
op 01 01 2007 at 13:44 schreef Benedictus:
Hoe weet jij zo zeker dat een koningin niet bang kan zijn? Ze kan inderdaad zwijgen. Dat was ook veel verstandiger geweest. Nu heeft ze in feite partij gekozen. Onnodig dus.
Mensen kiezen meestal de kant van de "sterksten" of niet. In dit geval is de gevoeligheid van moslims een feit waar steeds meer rekening mee gehouden gaat worden. Moslims zijn immers bereid om voor hun geloof te vechten. Dat is tevens hun kracht. De koningin anticipeert hier op. Zelfs al heeft zij de nodige bewaking tot haar beschikking.
Er zijn wel uitzonderingen, zoals de Deense koningin Margarethe, die wel waarschuwde voor de negatieve invloed van teveel islam. Een moedige vrouw, maar het blijven uitzonderingen. We hebben ervaren hoe de Europese landen reageerden op de cartooncrisis. Denemarken stond alleen.
Lebbis en Jansen gezien gisteravond. Dat zijn pas echt helden op sokken, wat een lafaards! Het mooie is, dat ook veel moslims laf gedrag niet waarderen. Zij hebben drommels goed in de gaten dat Lebbis en Jansen gewoon bang zijn. Zij behoren dus duidelijk niet tot de uitzonderingen, zoals bijna alle grappenmakers. Het was bovendien pure propaganda voor PvdA-SP-GL. Verdonk en Balkenende waren natuurlijk het mikpunt. Zelfs voor de fout van Marijke Vos van Groen Links, vanwege het gifschip en de doden door het gif in Afrika, moest Balkenende het ontgelden. Geen woord over de verantwoordelijkheid van Marijke Vos en de gemeente Amsterdam. En of de linkse partijen daar nu echt blij mee moeten zijn betwijfel ik. Het was te duidelijk linkse propaganda waarvoor gemeenschapsgeld is misbruikt. Niet iedere linkse stemmer zal dit waarderen.
RSS