Home » Archief » Neoliberalisme = fascisme


[16.10.2018]

Neoliberalisme = fascisme

Jasper Mekkes

Eén van de misverstanden van het neoliberalisme is vrij doorzichtig en komt neer op een misverstand dat zelfs de architect van het neoliberalisme omarmd lijkt te hebben. Friedrich Hayek ontwikkelde zijn neoliberale economische theorie weliswaar in reactie op het staatsfascisme van de nazi’s, maar zijn theorie vertoonde in bepaalde opzichten ook overeenkomsten met dat fascisme. Net als de ideologen van het nazisme huldigde hij namelijk het misverstand dat centrale staatssturing op ethische, sociale doelen voor vrije individuen ongewenst zou zijn voor een optimaal functionerende economie.

Om samenlevingen echt vooruit te helpen, was er volgens Hayek maar één ding dat nodig was: een economie met ongeremde concurrentie. Een beetje zoals er volgens de nazi’s alleen het superieure ‘Herrenvolk’ was, dat in de concurrentie met andere volkeren automatisch de overwinning voor zichzelf zou opeisen. Een volk dat, net als de concurrentie tussen bedrijven in de neoliberale economie van Hayek, op geen enkele manier aan banden gelegd mocht worden – en al helemaal niet met centraal gestuurde sociale doelen voor vrije individuen. Zeker niet als die doelen onafhankelijk waren van de roots of organisatievorm van die individuen.

Barbaarse types

Dat ‘Germaanse’ Volk van de nazi’s was natuurlijk een verzamelnaam voor een grote diversiteit aan individuen – waarbij de meest barbaarse types boven kwamen drijven. Net als ook nu nogal eens het geval is in westerse economieën en democratieën. 

Vooruitstrevende Duitse burgers konden onder de nazi’s het best hun mond houden, om er zeker van te zijn dat de ‘Gewone Germaan’ hen niet een kopje kleiner zou maken. Of, zoals een moderne struikrover het onlangs nog zo treffend verwoordde: ‘politici moeten hun toon matigen’.

Het is voor mij dan ook een beetje de vraag of het neoliberalisme als opvolger van het staatsfascisme in Duitsland in essentie wel iets anders is dan fascisme. Is het misschien een voortzetting van hetzelfde basisidee – in een andere gedaante? Of laat ik de vraag voorzichtiger formuleren: heeft het neoliberalisme misschien dezelfde of op punten vergelijkbare effecten als het fascisme?

Vinger in de pap

Welke rol speelt het feit dat in een neoliberale democratie de economie de politiek aanstuurt – in plaats van andersom, zoals noodzakelijk voor gezonde samenlevingen? Worden politieke besluiten nu genomen door een regering of door aandeelhouders van grote bedrijven als Unilever?
 
Unilever, een belangrijke speler in de internationale agribusiness, waar stomtoevallig ook oude bekenden uit de nazi-tijd (neem nu bijvoorbeeld Bayer, destijds onder de naam IG Farben nota bene leverancier van landbouwgif Zyklon B) een stevige vinger in de pap hebben.

En wat is eigenlijk het effect, op het niveau en de toekomstbestendigheid van onze rechtsstaat, van het feit dat in (bestuurs)rechtszaken tegen de staat uiteindelijk een politiek instituut als de Raad van State het laatste woord heeft? 

Er zijn mensen, waaronder Hayek, die beweren dat we hierdoor niet eens een rechtsstaat hebben. En dat is ook niet zo gek; Hayek was voor weinig anders zo bang als voor de democratische rechtsstaat. Hij had immers nog aan den lijve ondervonden waar die allemaal toe kon leiden.

Recht van de sterkste

Daarmee ging Hayek natuurlijk wel weer uit van een misverstand: rechters moesten volgens hem in hun werk niet geleid worden door ethische en sociale doelen; net als in de economie moest ook in de rechtsspraak het recht van de sterkste gelden. Zo, zonder enige inperking van de staat, in casu haar rechtssprekende instanties, zou de volgens Hayek zo belangrijke economische concurrentie gegarandeerd zijn.

Ook dit misverstand van Hayek stond natuurlijk niet op zichzelf. Het neoliberalisme met haar doorgeslagen rendementsdenken, de nuttigheidsgedachte en die daarvoor noodzakelijke ongeremde concurrentie, is een kind van het naturalisme, en haar doorgeslagen rationalisme. Maar ook van het sociaal Darwinisme – en de eugenetica. Een recent bewijs van dit laatste is het eugenetisch wensdenken over multiculturele samenlevingen door een inmiddels ook door zijn steun aan terroristische rebellengroepen in Syrië beruchte minister van neoliberale huize. 

Failed state

Het recht van de sterkste mag van neoliberalen als Hayek dan ook alleen gelden volgens neoliberale regels. Het feit dat de sterksten altijd wegtrekken uit oorlogssituaties en andere armoedige omstandigheden, past daar niet zo goed bij – als ze ‘de economie’ en de xenofobe waarden van de neoliberale staat ‘komen verstoren’. Net zo min als een staat als Suriname en andere samenlevingen die het wagen om niet uitsluitend westerse, neoliberale waarden als basis voor hun democratie te hanteren, beter kunnen zijn. Hoe het ook zij, het ‘Failed State’ verwijt blijkt al met al een typisch gevalletje pot verwijt de ketel.

Wat we hier vooral uit leren, is dat bepaalde ervaringen het zicht kunnen vertroebelen op wat er echt nodig is voor gezonde samenlevingen. Hayeks begrijpelijke deceptie met de nazi’s bracht hem op het verkeerde spoor: hij dacht een theorie uit rond het verkeerde basisidee dat niet de staat maar de economie leidend moet zijn in een democratie.

Terwijl hij zich voor een goed functionerende economie veel beter had kunnen verdiepen in de vele mogelijkheden voor verbetering van de democratische rechtsstaat. 

Jasper Mekkes is ingenieur en vooruitgangsfilosoof.

Jasper Mekkes, 16.10.2018 @ 07:14

[Home]
 

1 Reactie

op 16 10 2018 at 07:20 schreef Peter:

Commentaar? Leesfrontaalnaakt@gmail.com.

 


Home

Archief

 

Become a Patron!
 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)
 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)
 

(Advertentie)

 

pbgif (88k image)
 

Meest gelezen in april

O Ik ga naar Japan verhuizen

O Het Lijden van Paul Jansen

O Nederland wordt planmatig kapotgebouwd

O Wittemannentrots

O Waarom de Partij voor de Dieren en Thierry Baudet natuurlijke bondgenoten zijn

O De Balie is wel degelijk een hangplek voor racisten

O De academische vrijheid wordt bedreigd, maar anders dan politici denken

O Ik word vervolgd wegens belediging van een seriebelediger

O De maagdelijkheidscultus is van ons allemaal

O Mannelijkheid vieren

 

Meest gelezen ever

O YouPorn

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O De koning van het uittrekken van de damesslip

O Het totale en angstwekkende gebrek aan integriteit van de #Metoo-meute

O Het historische besef van Jeroen Pauw

O Opbokken met je racistische kinderfeestje

O De extreemrechtse terreur van Twitter-troll Ans Aarsema

O Anne Faber en de moslims

O Anita Borst is een held

O Smachten en soppen met Thierry Baudet

 

pbgif (88k image)
 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)
 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“Voorganger van de Linkse Kerk in Hersteld Verband.” (Carel Brendel)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.’ (Hafid Bouazza) ‘Complimenten voor Frontaal Naakt.

‘Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.’ (Lousewies van der Laan)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)

 

pbgif (88k image)
 

 

pbgif (88k image)
 

LINKS

 

 

 

RSS RSS