Een matig mavoklantje

Anita Brus

Foto: Zo’é

“Een matig mavo-klantje”, zei de onderwijzer tegen mijn moeder, nadat de Tivo-test was afgenomen. Ik was twaalf en wist van niets. In alle opzichten nog vrijwel blanco. De test had ik in een roes van onzekerheid gemaakt. Oefenen deden wij in die tijd niet. We werden, in wat toen nog de zesde klas heette, op slag geconfronteerd met een test en ik wist niet wat mij overkwam. Ik maakte die test daarom slecht, ook al was ik altijd de beste van de klas geweest.

Tegenwoordig heet het de Cito-test en gaat het anders. Kinderen worden voor dit soort tests opgeleid en ik hoorde laatst dat het Cito hieraan ook nog verdient. Onderwijzers klagen steen en been omdat hun kasten uitpuilen met toetsen en ouders jagen op goeie resultaten. Kinderen gaan goed voorbereid de test in, nadat zij met tal van programma’s op internet en daarbuiten hebben geoefend. Maar zijn zij daarom beter? En wordt het onderwijs er beter van? Je kunt het je afvragen. Wij leven echter in een tijd waarin men alles denkt te kunnen meten en in het onderwijs heerst meetgekte.

Huilend naar huis

De rector schoof mij een enquête onder de neus. Zo even had ik opgeschept over hoe goed het ging met mijn lessen en toen zou hij het mij wel eens even laten zien. Allemaal regenwolken en geen enkel zonnetje en dat nog eens kracht bijgezet door tal van grafieken in alle kleuren van de regenboog.

Dit kon toch niet waar zijn? Ik ging voor mijn vak en voor mijn leerlingen. Als ik zo werd beoordeeld, moest er toch wel iets met die enquête mis zijn. Maar nee hoor, die enquête had zich volgens hem al op diverse scholen bewezen, inclusief een ‘ranking the stars’. Je kon er namelijk ook heel goed uit aflezen op welke plek je stond als docent. Ik stond ergens onderaan en ging huilend naar huis.

Algehele meetgekte

En wat was het allemaal waard? Een week later gingen meer collega’s huilend naar huis. Een jaar nadat ik van de ‘lagere school’ kwam zat ik op het vwo en was ik opnieuw de beste leerling van de klas. En een jaar na deze ‘ranking the stars’ geef ik nog steeds met plezier les. Natuurlijk gaat het niet elke dag in elke klas geweldig, maar dat werd vroeger normaal gevonden.

Tegenwoordig denkt men dit echter door middel van enquêtes te moeten meten en wat meet men dan eigenlijk? Er zijn zoveel factoren die een rol spelen bij hoe een les wordt ervaren door pubers die nog lang niet droog zijn achter de oren. Je zou er helemaal niet aan moeten beginnen om dat te willen meten via een regenboog-enquête, maar er heerst een algehele meetgekte. Men meet zich suf en je kunt je afvragen of leerlingen en docenten hier beter van worden.

Tienen halen

“Meten is weten”, zegt de conrector, maar over mij weet hij helemaal niets. Hij heeft misschien wat informatie van horen zeggen en hij heeft mij een keer gesproken. In mijn lessen heeft hij nog nooit gekeken, maar dat hoeft ook niet want hij meet. En ‘meten is weten’. Ik moet er bijna hard om lachen als dit ook niet zo triest was, want er vallen slachtoffers.

Ben ik ook een slachtoffer? Nee hoor, never! De ironie wil dat het voor mij misschien wel goed is. Ik ga er nog harder door rennen. Als kind al. Na die tyfus-Tivo-uitslag wilde ik nog meer laten zien dat ik goed was. Vond de leraar Frans mij slechts een zesje waard, dan ging ik alleen nog tienen halen. De aard van het beestje.

Den Uyl en de middenschool

Maar je moet de tijd natuurlijk wel mee hebben. Destijds was het de tijd van Den Uyl en de middenschool. Veel doffe ellende en mislukkingen (want geen enkele tijd is beter), maar ik kreeg als arbeiderskind wel alle kansen. Er waren nog geen toelatinsgeisen op scholen en de cijfers waren niet alles bepalend. Daarom kon ik naar een scholengemeenschap die als eerste een brugklas had met drie niveaus, waardoor ik vlekkeloos door kon rollen naar het atheneum.

Over mij hoeft men zich dus geen zorgen te maken. Toch weet ik dat er door al het toetsen en testen onnodig slachtoffers vallen. En het vertrouwen is blijkbaar weg. Het vertrouwen in onderwijzers die kinderen al jarenlang in hun klas hadden, het vertrouwen in de leraar die toch behoorlijk geschoold voor de klas staat en er alles aan doet om zijn lessen goed te geven.

Met elkaar concurreren

Maar ook het vertrouwen van de ouders en de maatschappij in de scholen die tegenwoordig tot in het uiterste met elkaar moeten concurreren om het hoofd boven water te houden. Die scholen moeten zich natuurlijk verantwoorden en gaan daarom mee in de meetcultuur.

Maar ik vraag mij af wat het zegt het over hun werkelijke kwaliteit. En wat zei de Tivo-test over mijn niveau? Men mag het voor mij invullen, maar ikzelf weet wel beter en ik hoop een heleboel anderen ook.

Anita Brus is docent in de Spaanse taal/literatuur/kunst en schrijft over tango in het tijdschrift La Cadena. Zij publiceert ook teksten in het Spaans en in het Nederlands op haar eigen weblog. Lees het verbijsterende relaas over haar domrechtse date. Volg haar op Twitter.