Sovjetpraktijken

Alf Berendse

Illustratie: Gerda Wegener

Sovjetpraktijken in Nederland: de overheid verklaart een politieke tegenstandster gek om haar op te kunnen sluiten. Politiek activiste Joke Kaviaar hangt twee jaar gevangenisstraf boven het hoofd. En niet zomaar een gevangenisstraf: zij komt volgens justitie in aanmerking voor de Inrichting Stelselmatige Daders (ISD), een dwangbehandeling voor criminele verslaafden en misdadigers met ‘psychiatrische problematiek’.

Joke Kaviaar is anarchist en voert actie tegen het asielbeleid; van haar mag iedereen naar Nederland komen om een beter leven op te bouwen. De overheid denkt daar anders over en sluit illegale vreemdelingen op. Kaviaar protesteert geweldloos bij detentie- en uitzetcentra, zij knipt daarbij wel eens een hek open om te zien hoe het er binnen aan toe gaat. Dat mag niet, dat is een strafbaar feit. Niet vertrekken als een agent dat sommeert ook. Iets lulligs zeggen over de agent ook. Ze heeft zich aan deze feiten meerdere keren schuldig gemaakt, en vervangende hechtenis voor boetes en een taakstraf uitgezeten. Justitie is haar sinds kort helemaal zat, neemt geen genoegen meer met deze lichte straffen en heeft Kaviaar geregistreerd als ‘zeer actieve veelpleger’. En daar is de ISD voor.

De ISD is een vorm van forensische psychiatrie, behandeling op last van justitie. De maatregel bestaat sinds 2004, met als doel ’stelselmatige daders, die door het plegen van reeksen delicten veel criminaliteit en onveiligheid veroorzaken, voor een periode van maximaal twee jaar in een inrichting te plaatsen die specifiek voor hen bestemd is.  Alleen bij duidelijke aanknopingspunten voor gedragsverandering en recidivevermindering zal aan de stelselmatige dader een aanbod voor een intensief (behandelings)programma worden gedaan’. (Bron: https://www.om.nl/onderwerpen/veelplegers/maatregel_inrichting/ )

De gedachte achter de ISD is dat gedragstherapie criminele verslaafden en psychiatrische patiënten, de oorspronkelijke doelgroepen van de maatregel, op het rechte pad zal brengen. Kaviaar is niet verslaafd, zij komt dus alleen in aanmerking voor de ISD op basis van een psychiatrische stoornis. In een brief adviseerde justitie haar twee jaar ISD te voorkomen, door zich vrijwillig te melden bij de reclassering of de forensische verslavingszorg van de psychiatrische instelling Parnassia-Bavo Groep, partner van justitie bij de uitvoering van de ISD. Zij moet haar leven en gedrag veranderen. Kaviaar is echter ook niet gek. Ongetwijfeld kunnen haar acties psychologisch worden geduid, maar een behandeling die beoogt dat zij afziet van politieke acties is te zot voor woorden.

Kaviaar heeft alvast een ‘adoptieagent’ toegewezen gekregen. Deze politiefunctionaris onderhoudt in zijn werkgebied contact met criminelen die op de lijst veelplegers staan en bij een volgend delict in aanmerking komen voor de ISD. Kaviaars adoptieagent sprak haar twee keer telefonisch en weet niet wat hij met haar aanmoet. Geen verslaving, niet gestoord, waarom dan ISD? Omdat de Nederlandse overheid zich steeds meer als een totalitair regime opstelt: de tegenstander gek verklaren; het is voor Kaviaars bestwil dat zij, goedschiks of kwaadschiks, haar gedrag leert veranderen.

Het radioprogramma De andere wereld (IKON, zondagochtend 21 maart) liet Joke Kaviaar, haar advocaat Henk Kersting en hoogleraar Anton van Kalmthout aan het woord. Kersting beschuldigt justitie van het psychiatriseren en monddood maken van zijn cliënte. Terecht. Van Kalmthout is gespecialiseerd in vreemdelingenrecht en het gevangeniswezen, en een verklaard tegenstander van de ISD, ook als het om verslaafden en psychiatrische patiënten gaat. De ISD laat de reguliere strafmaat los: is de vrijheidsstraf voor een winkeldiefstal normaliter twee weken, voor verslaafde veelplegers is het twee jaar. Twee jaar voor het stelen van een flesje parfum of een pak Pampers. In Kaviaars geval, twee jaar voor het doorknippen van een hek. Niet om achter het hek iets te stelen, maar als protest tegen het opsluiten van buitenlanders die in Nederland geen misdaden hebben begaan.

Kaviaar, Kersting en Van Kalmthout verwachten niet dat een rechter Kaviaar tot de ISD zal veroordelen, zij zien het vooral als een dreigement van justitie. Kaviaar gaat gewoon verder met haar acties. Maar wie volgt? Eerst kregen alleen verslaafden twee jaar voor een winkeldiefstal, nu wordt een politiek activist ermee bedreigd. In het vat zit twee jaar dwangbehandeling voor wie de poep van zijn hond niet opruimt, want dat gedrag duidt ook op een psychische stoornis.

Alf Berendse was ooit anarchist. Omdat het woord veel wordt geassocieerd met ‘links’ en hij een egoïst is, heeft hij het ingewisseld voor libertariër.