Heilige Maria

Sharona Asghari

Zij zat voor mij. Met haar dodelijke blik en mooie ogen. Heilige Maria hadden we haar altijd genoemd. Ik wist dat ze dood was, maar waarom leek ze mij zo levend? Om de stilte te breken, vroeg ik haar:

“Waarom wilde je mij spreken? Ik weet dat…”

-“Je weet wát? Dat ik zelfmoord gepleegd heb? Ja, maar wat weet je nog meer? Dat ik het gedaan heb vanwege een ongelukkige liefde?”

“Ja..zoiets.”

-“Maar dat is niet het hele verhaal. Je denkt dat híj mij in de steek had gelaten. Maar dat is niet waar. Hij was verliefd op me. Dat weet ik heel zeker. Mijn cultuur en mijn mensen hebben mij in de steek gelaten. Snap je?”

“Nee.”

-“Kijk. Je weet dat wij vóór ons huwelijk verkering hadden. Je weet ook dat zijn ouders er niets van af wisten. Na onze bruiloft heeft iemand zijn moeder over onze relatie verteld.”

“Oké, maar als ik me goed herinner, was hij een verlichte man. Ik kan me nog herinneren dat hij in de universiteit vurige toespraakjes hield over de gelijkheid en vrijheid voor iedereen…”

-“Ja. In het begin had hij ook geen moeite met ons verleden. Maar zijn naasten hebben alles verpest. Zelfs onze buren keken me aan alsof ik een besmettelijke ziekte had. Ze zijn zó ver gegaan, dat ik op een gegeven moment van hem niet meer alleen het huis uit mocht. Haar moeder probeerde aardig tegen me te doen, maar ik zag dat ze het diep in haar hart niet kon verteren. Hij was niet meer mijn trotse Reza. Hij was agressief en gewelddadig geworden.”

Ik wilde niet meer horen en ontwaakte uit mijn droom. Ik wilde niet horen dat in mijn land, waarvan ik altijd had gedacht dat dergelijke taboes er niet meer bestonden, meisjes en vrouwen met een liefdevol hart zelfmoord moeten plegen of moeten vluchten. Mijn Heilige Maria is er niet meer. Ze is één van de duizenden slachtoffers die denken dat de maagdelijkheidscultus tot de verleden tijd behoort. Het is niet leuk om te moeten toegeven, maar onze 3500-jarige cultuur heeft nog steeds de valkuilen die vele jaren geleden al hadden moet zijn dichtgegooid.

Mijn eerste reactie was er één van verdriet, woede, schok en tranen. Ik wilde hem vervloeken. Ik wenste dat hij doodviel, dat hij hetzelfde lot zou moeten ondergaan. Maar hoe kon ik hem vloeken, terwijl ik wist dat ook hij stierf van verdriet, dat hij- zoals Maria’s zus zei- nog steeds van haar houdt? Hoe komt het dat hij zijn liefde in de steek laat, terwijl hij haar eigenlijk alleen maar wil beschermen? Door al die parasieten kon ik hem niet verwijten en beoordelen.

Nadat ik wat was gekalmeerd en mijn hersens weer normaal begonnen te werken, heb ik beseft dat hij niet dé schuldige is. Hij was zelf ook slachtoffer van de verborgen hypocrisie in de cultuur. Daarom dacht ik dat het de schuld van zijn familie was. Maar ik moest denken aan mijn ooms. Zouden zij het wél tolereren, als hun zoons met een ontmaagd meisje wilden trouwen? Ik dacht aan mijn opgesloten buurmeisje, dat een paar maanden, voordat ik het land uit moest, ook zelfmoord had gepleegd omdat zij na haar scheiding met lege handen naar haar ouderlijk huis was teruggekomen. De er die hierdoor was geschonden, de extra last die ze nu was geworden voor haar ouders.

Zelfs zijn ouders kan ik het niet kwalijk nemen. Oeroude normen de rug toekeren is soms onmogelijk. Ik kan me voorstellen dat zijn ouders ‘het beste’ voor hun zoon wilden en waarschijnlijk wisten ze ook wat liefde betekent, maar hoe kunnen ze een meisje vertrouwen dat achter de rug van haar ouders met iemand heeft gerotzooid. Het was nou eenmaal niet anders: óf ze zouden met iedereen in conflict zijn óf ze moesten hun zoon dwingen haar af te staan. De tweede optie was makkelijker. Het was ‘het beste’ voor iedereen. Waar ze niet aan dachten, was het verwaarloosde meisje, dat haar ellende met niemand mee kon delen.

Ik zag Heilige Maria voor me. Ze lachte me toe en zei dat ze weg moest. Dat ze haar pijn en verdriet met zich moest meedragen. Hier was geen sprake meer van een heilige. Ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vraag: wiens schuld is dat Heilige Maria niet meer leeft?

Sharona Asghari, die politicologie studeert aan de Amsterdamse Vrije Universiteit, dreigt binnenkort te worden uitgezet naar Iran. Daar wordt ze door de autoriteiten gezocht wegens het ontplooien van ‘ongewenste politieke activiteiten’. Ze heeft al eens mogen proeven van het volle Iraanse gevangenisleven en laat deze keer liever verstek gaan.

De foto’s zijn van Shirin Neshat.