Peter Breedveld

Foto: Annuska Houtappels, Audiovisueel centrum VU

Een moslimpartij die in Nederland een theocratie wil vestigen krijgt van Hirsi Ali alle zegen. Europese militaire interventie is een legitiem middel om orde op zaken te stellen in ontwikkelingslanden en met extreme stellingen is niks mis, als je ze maar behoorlijk onderbouwt. Het gastcollege van Ayaan Hirsi Ali aan de Amsterdamse Vrije Universiteit was uiterst leerzaam.

Waarom verzanden debatten in Nederland toch altijd in vermijdingsgedrag, vraagt Ayaan Hirsi Ali zich af. “We praten niet over immigratiebeleid, maar over Taida Pasic en Salomon Kalou, niet over de verzorgingsstaat, maar over frauderende Somaliërs, niet over het islamisme, maar over de Hofstadgroep. En altijd die clichés: ‘Niet alle moslims zijn terroristen’, ‘We moeten begrip hebben voor elkaar’. Wie is er nou tegen begrip voor elkaar? Kent u iemand die werkelijk gelooft dat alle moslims terroristen zijn? Dan zijn er nog de nepargumenten: ‘Fundamentalistische secularisten willen de religie uitbannen‘. Wie kent er een fundamentalistische secularist die de religie wil uitbannen?”

Hirsi Ali was in topvorm tijdens haar gastcollege aan de Amsterdamse Vrije Universiteit. Ze was vrolijk en ontspannen en ze had een kraakhelder verhaal. Elegant pareerde ze alle kritiek – die was er in overvloed – en het grootste deel van de toeschouwers at al snel uit haar hand. Kon ook niet anders, want ze was onweerstaanbaar. Ze flirtte, plaagde een beetje. Toen iemand aarzelend ‘sociaal-democratie’ antwoordde op haar vraag of iemand wist welke mondiale totalitaire ideologie was opgekomen na de val van het communisme, gooide ze haar hoofd achterover en lachte spontaan. Die had ze niet verwacht. “Jullie zijn erg mondig aan de VU”, zei ze, toen ze en paar keer ruw werd onderbroken door een student die haar de les wilde lezen. Op een gegeven moment ging ze op de rand van het podium zitten om dichter bij haar publiek te zijn. Ze leek totaal op haar gemak.

Nu werd het haar niet echt moeilijk gemaakt door de studenten. De meeste vragen heeft Hirsi Ali waarschijnlijk al honderden keren beantwoord, maar het is wel aardig om ze hier de revue te laten passeren, voor een soort overzicht van frequently asked questions. Handig om te bewaren en als referentie te gebruiken in discussies over Ayaan.

U staat bekend als iemand die allochtone vrouwen wilt helpen emanciperen, maar vrijwel niemand voelt zich door u vertegenwoordigd.

“In Nederland zie ik binnen sommige gemeenschappen dat de vrouw een ondergeschikte positie heeft. Sommige mensen zeggen dat je die vrouwen de tijd moet geven om te emanciperen, maar die tijd is er niet omdat het aantal migranten, die zich de waarden van onze rechtsstaat niet hebben eigengemaakt, steeds meer toeneemt. Daarom wil ik taboes doorbreken. Ik weet dat dat heftige emoties veroorzaakt, want ik val de religie van mensen aan, maar toch is het noodzakelijk de hele gemeenschap te dwingen om na te denken. Het gaat me ook niet om het verwerven van aanhang. Ik wil bepaalde zaken aan het licht brengen.”

Zelfs als u daarmee polariseert?

“Is dat zo? Dat lijkt me niet aannemelijk. Kijk naar Duitsland, daar woon ik niet, maar moslims en niet-moslims leven er op dezelfde gespannen voet als hier. Hetzelfde is het geval in Frankrijk en Italië. Ik vind het ook beledigend voor mensen te suggereren dat mensen alleen door mijn uitspraken niet in staat zouden zijn in vrede samen te leven.”

Ik heb een aardige Turkse buurman waarmee ik bevriend ben, maar u zegt dat de integratie mislukt is. U bent gewoon te extreem. U maakt mensen bang.

“In een debat moet je duidelijk zijn en je stellingen onderbouwen met feiten en logica. Als ik zeg dat de integratie is mislukt, baseer ik me op de achterstand in het onderwijs van allochtonen, op de oververtegenwoordiging in de criminaliteit. Ik zie niet wat daar extreem aan is. Ik heb geen zin om mooie praatjes te houden om kiezers te trekken. Juist in een universitaire setting zou je moeten hechten aan zo helder mogelijke formuleringen. Extreme stellingen zijn trouwens niet erg, als je ze maar kunt onderbouwen, dan krijg je een vruchtbare discussie.”

U maakt de problemen alleen maar groter.

De islam bevat een aantal aspecten die niet verenigbaar zijn met een democratische, open samenleving. In koran 4:34 staat bijvoorbeeld dat een man zijn vrouw mag slaan als hij vréést dat ze ongehoorzaam is en het echtscheidingsrecht in de hadith is niet in overeenstemming met de Nederlandse wet. Homo’s en hetero’s zijn voor de Nederlandse wet gelijkwaardig, maar niet in de islam. Heel veel moslims hebben de Nederlandse rechtsstaat aanvaard, maar anderen ook niet.”

Ik wil u iets zeggen als Turkse moslim…

“Waarom niet gewoon als VU-student? Moet ik hier ook staan als Somalische atheïst?”

Met het beeld dat u van de islam schetst, drukt u mij in de hoek van het islamisme.

Hier reageerde Frontaal Naaktloopster Sharona Asghari op: “Jij voelt je beledigd omdat je een man bent. Omdat jij thuis de macht hebt.” Hilariteit in de zaal.

Wat is precies uw bedoeling? Wilt u islamitische vrouwen bereiken? U inspireert alleen ongelovigen. Gelovigen voelen zich alleen maar meer beledigd door u.

“Het gaat me er in de eerste plaats om bewustwording te scheppen in de Nederlandse samenleving. Het moet iedereen duidelijk zijn dat er moslimvrouwen worden onderdrukt en mishandeld.
Vervolgens moet de staat moet die vrouwen beschermen en de daders vervolgen en berechten, want het moet ze duidelijk worden dat ze niet wegkomen met het slaan van hun vrouw. Nu komen ze er wel mee weg, omdat alles achter gesloten deuren gebeurt, onzichtbaar voor de buitenwereld.
Tenslotte moeten op lange termijn de islamitische dogma’s tegen het licht worden gehouden. Ik wil mensen uitdagen: durft u samen met mij in de koran te kijken om te zien dat er wel degelijk staat dat de man zijn vrouw mag slaan als hij ongehoorzaamheid vreest.
Dus eerst moet de maatschappelijke discussie op gang worden gebracht, dan moet de staat zorgen voor bescherming en opvang van onderdrukte vrouwen, die dan de kans hebben om na te denken over hun geloof. Polariseren is niet altijd fout.”

Vorig jaar hebt u aangifte gedaan tegen een rapgroep vanwege hun Hirsi Ali-diss. Maar pas geleden verdedigde u in Berlijn het recht op beledigen. Hoe rijmt u dat?

“Ik voelde me door die Hirsi Ali-diss niet beledigd maar bedreigd. Dat ging over dat ze me in stukken zouden snijden en in zee gooien en zo. En mijn Berlijnse speech is niet helemaal goed overgekomen in Nederland. Ik ben natuurlijk een voorstander van de etiquette, maar daar gaat het hier niet om. Ik had het over de vrijheid van meningsuiting behoudens de bepalingen van de wet en of de staat die vrijheid moet beperken of niet, zoals in de kwestie rond de Deense cartoons werd geëist door imam Laban. Ik vind van niet, want dan kun je nooit meer een ideologie of religie bekritiseren.”

Foto: Annuska Houtappels, Audiovisueel centrum VU

Ik ben het er mee eens dat er moslimvrouwen zijn die worden mishandeld, net als christenvrouwen en vrouwen van ongelovigen. Maar juist de hadith voorziet in de emancipatie van de vrouw. De eerste vrouw van de profeet was een zakenvrouw. Dat betekent toch dat de profeet een goed voorbeeld heeft gegeven?

“Ik heb er geen bezwaar tegen als mensen de profeet navolgen wanneer dat de emancipatie ten goede komt. Maar het is diezelfde profeet die zei dat vrouwen gesluierd moeten zijn en die zei dat mannen hun vrouwen mogen slaan als ze ongehoorzaamheid vrezen. Ik had dat minder erg gevonden als hij had gezegd dat een vrouw ook haar man mag slaan.”

Maar hij zei ook dat je niet mag slaan voordat je geprobeerd hebt de ruzie op te lossen!

Dit veroorzaakte de nodige hilariteit, waarna Hirsi Ali zich moederlijk tot de zaal richtte en zei: “Al die mensen die nu giechelen, moeten zich realiseren dat emancipatie tijd nodig heeft en dat het heel legitiem is om je selectief op die dingen in de koran en de hadith te concentreren die je positie verbeteren.”

U zegt tegen mensen dat ze niet bang moeten zijn, maar zelf leeft u toch ook in angst voor represailles?

“Dat is zo, maar ik geloof niet in streven naar vrijheid zonder risico’s.”

Ik sta open voor vrouwenrechten en zo, maar ik vind het moeilijk om als Nederlandse andere culturen te beoordelen.

“Cultuurrelativisme leidt vaak tot vermijdingsgedrag of onverschilligheid.”

U zegt dat u tegen een theocratie bent…

“En u? Bent u vóór een theocratie?”

Nou ja, ik stem SGP. (gelach in de zaal) Wat vindt u van het streven van een dergelijke partij?

“Ik ben voorstander van een moslimpartij. Zelfs als die, net als de SGP, een theocratie zou nastreven. Als dat maar volgens de democratische spelregels gebeurt. Ik wil dan als liberaal wel het recht hebben om daartegen te waarschuwen. Maar ik ben ook geen voorstander van de apologiewet. Als een imam wil preken dat hij tegen de democratische rechtsstaat is, moet dat kunnen. Maar ik wil de gelegenheid krijgen daar tegenin te gaan.”

In het kader van de scheiding tussen kerk en staat wilt u de staatssubsidiëring van het bijzonder onderwijs afschaffen. Maar bent u niet bang dat islamitische scholen vanuit het buitenland zullen worden gefinancierd?

“Helemaal zuiver is de scheiding tussen kerk en staat niet, want het bijzonder onderwijs en een universiteit als de VU wordt door de staat gefinancierd. Maar dat is lange tijd goed gegaan omdat scholen vooral katholiek en protestants in náám waren. Op islamitische scholen zitten echter alleen kinderen met een achterstand. Ik vind het wreed om die achterstand te financieren, daar voel ik niets voor. De toegang tot de rest van de samenleving begint op een neutrale school.
Er moet een wettelijk verbod komen op de financiering van het bijzonder onderwijs door buitenlandse organisaties.”

Na het gastcollege was er een persbijeenkomst op een plek die tot het laatste moment geheim was gehouden. Ze had van het college genoten, vertelde Hirsi Ali. Ze vond de studenten “mondig, vrij en onbezorgd” en ze was verrast door het grote aantal niet-westerse allochtonen in het publiek.

Het recht op beledigen kwam weer ter sprake. Hirsi Ali zei dat ze was geschrokken van politici die kennelijk bereid waren de vrijheid van meningsuiting te beperken wanneer belangrijke handelspartners als de Arabisch staten lieten weten aanstoot te nemen aan uitingen van individuele Europese burgers. “Gaan we de wet ook aanpassen als China straks laat weten ergens door beledigd te zijn?” Het is goed dat we op dit moment omkijken naar alternatieven voor olie, zoals kernenergie, vindt Hirsi Ali, want we moeten minder afhankelijk worden van de Arabische oliestaten.

Hirsi Ali is er ook voor het nationale immigratie- en buitenlandse beleid te vervangen door een Europees beleid. Veel van de problemen rond immigranten worden volgens haar veroorzaakt in het land van herkomst en zouden kunnen worden opgelost door betere ontwikkelingshulp. “Nu is ontwikkelingshulp nog te vaak voordeliger voor de gevende landen dan voor de ontvangende landen.” Mochten gewenste hervormingen in ontwikkelingslanden niet met geld kunnen worden bewerkstelligd, dan zou Europa militair moeten ingrijpen. “We laten alles altijd aan de Verenigde Staten over, waar we veel over klagen zonder zelf ideeën in te brengen. Kijk naar de crisis in Sudan. Sudanezen laten we hier niet binnen vanwege het Vluchtelingenverdrag en tegelijkertijd leunen we achterover en kijken hoe de VS de leiding neemt bij het oplossen van de problemen.”

Ik vroeg haar of het manifest tegen het totalitaire islamisme, dat ze samen met elf andere intellectuelen als Salman Rushdie en Irshad Manji heeft ondertekend, het begin was van een internationale alliantie tegen de politieke islam. “Ik hoop het”, zei ze. Maar er was nog niet gesproken over verdere acties of bijeenkomsten. Het viel me op dat haar zinnen doorspekt waren met Engelse woorden. Duidde dit op een internationale oriëntatie? Was ze inderdaad bezig Nederland te ontstijgen, zoals her en der wordt gesuggereerd? “Dat is onzin”, zei ze. Die Engelse woorden gebruikte ze omdat ze moe was. Voorlopig ging ze ervan uit dat ze nog een periode in de Tweede Kamer zou doorbrengen. Misschien zou ze ooit nog eens uit de politiek stappen en het onderwijs ingaan, want dat gastcollege was haar echt bevallen.

Samen tegen het nieuwe totalitarisme

MANIFESTO: Together facing the new totalitarianism

After having overcome fascism, Nazism, and Stalinism, the world now faces a new totalitarian global threat: Islamism.

We, writers, journalists, intellectuals, call for resistance to religious totalitarianism and for the promotion of freedom, equal opportunity and secular values for all.

The recent events, which occurred after the publication of drawings of Muhammed in European newspapers, have revealed the necessity of the struggle for these universal values. This struggle will not be won by arms, but in the ideological field. It is not a clash of civilisations nor an antagonism of West and East that we are witnessing, but a global struggle that confronts democrats and theocrats.

Like all totalitarianisms, Islamism is nurtured by fears and frustrations. The hate preachers bet on these feelings in order to form battalions destined to impose a liberticidal and unegalitarian world. But we clearly and firmly state: nothing, not even despair, justifies the choice of obscurantism, totalitarianism and hatred. Islamism is a reactionary ideology which kills equality, freedom and secularism wherever it is present. Its success can only lead to a world of domination: man’s domination of woman, the Islamists’ domination of all the others. To counter this, we must assure universal rights to oppressed or discriminated people.

We reject « cultural relativism », which consists in accepting that men and women of Muslim culture should be deprived of the right to equality, freedom and secular values in the name of respect for cultures and traditions. We refuse to renounce our critical spirit out of fear of being accused of “Islamophobia”, an unfortunate concept which confuses criticism of Islam as a religion with stigmatisation of its believers.

We plead for the universality of freedom of expression, so that a critical spirit may be exercised on all continents, against all abuses and all dogmas.

We appeal to democrats and free spirits of all countries that our century should be one of Enlightenment, not of obscurantism.

12 signatures

Ayaan Hirsi Ali
Chahla Chafiq
Caroline Fourest
Bernard-Henri Lévy
Irshad Manji
Mehdi Mozaffari
Maryam Namazie
Taslima Nasreen
Salman Rushdie
Antoine Sfeir
Philippe Val
Ibn Warraq

Presentations:

Ayaan Hirsi Ali
Ayaan Hirsi Ali, from somilian origin, is member of Dutch parliement, member of the liberal party VVD. Writter of the film Submission which caused the assasination of Theo Van Gogh by an islamist in november 2004, she lives under police protection.

Chahla Chafiq
Chahla Chafiq, writer from iranian origin, exiled in France is a novelist and an essayist. She’s the author of “Le nouvel homme islamiste , la prison politique en Iran ” (2002). She also wrote novels such as “Chemins et brouillard” (2005).

Caroline Fourest
Essayist, editor in chief of Prochoix (a review who defend liberties against dogmatic and integrist ideologies), author of several reference books on « laicité » and fanatism : Tirs Croisés : la laïcité à l’épreuve des intégrismes juif, chrétien et musulman (with Fiammetta Venner), Frère Tariq : discours, stratégie et méthode de Tariq Ramadan, et la Tentation obscurantiste (Grasset, 2005). She receieved the National prize of laicité in 2005.

Bernard-Henri Lévy
French philosoph, born in Algeria, engaged against all the XXth century « ism » (Fascism, antisemitism, totalitarism, terrorism), he is the author of La Barbarie à visage humain, L’Idéologie française, La Pureté dangereuse, and more recently American Vertigo.

Irshad Manji
Irshad Manji is a Fellow at Yale University and the internationally best-selling author of “The Trouble with Islam Today: A Muslim’s Call for Reform in Her Faith” (en francais: “Musulmane Mais Libre”). She speaks out for free expression based on the Koran itself. Née en Ouganda, elle a fui ce pays avec sa famille musulmane d’origine indienne à l’âge de quatre ans et vit maintenant au Canada, où ses émissions et ses livres connaissent un énorme succès.

Mehdi Mozaffari
Mehdi Mozaffari, professor from iranian origin and exiled in Denmark, is the author of several articles and books on islam and islamism such as : Authority in Islam: From Muhammad to Khomeini, Fatwa: Violence and Discourtesy and Glaobalization and Civilizations.

Maryam Namazie
Writer, TV International English producer; Director of the Worker-communist Party of Iran’s International Relations; and 2005 winner of the National Secular Society’s Secularist of the Year award.

Taslima Nasreen
Taslima Nasreen is born in Bangladesh. Doctor, her positions defending women and minorities brought her in trouble with a comittee of integrist called « Destroy Taslima » and to be persecuted as « apostate »

Salman Rushdie
Salman Rushdie is the author of nine novels, including Midnight’s Children, The Satanic Verses and, most recently, Shalimar the Clown. He has received many literary awards, including the Booker Prize, the Whitbread Prize for Best Novel, Germany’s Author of the Year Award, the European Union’s Aristeion Prize, the Budapest Grand Prize for Literature, the Premio Mantova, and the Austrian State Prize for European Literature. He is a Commandeur of the Ordre des Arts et Lettres, an Honorary Professor in the Humanities at M.I.T., and the president of PEN American Center. His books have been translated into over 40 languages.

Philippe Val
Director of publication of Charlie Hebdo (Leftwing french newspaper who have republished the cartoons on the prophet Muhammad by solidarity with the danish citizens targeted by islamists).

Ibn Warraq
Ibn Warraq , author notably of Why I am Not a Muslim ; Leaving Islam : Apostates Speak Out ; and The Origins of the Koran , is at present Research Fellow at a New York Institute conducting philological and historical research into the Origins of Islam and its Holy Book.

Antoine Sfeir
Born in Lebanon, christian, Antoine Sfeir choosed french nationality to live in an universalist and « laïc » (real secular) country. He is the director of Les cahiers de l’Orient and has published several reference books on islamism such as Les réseaux d’Allah (2001) et Liberté, égalité, Islam : la République face au communautarisme (2005).

Vulgair en Pervers

From: Peter Breedveld
Sent: zondag 26 februari 2006 22:49
To: Faisal Mirza
Subject: Bijdrage Frontaal Naakt

Hallo Faisal,

Heb je geen zin om eens een bijdrage te leveren aan Frontaal Naakt? Je krijgt carte blanche en bereikt eens een ander publiek. Ongetwijfeld zal de kritiek niet van de lucht zijn, maar daar kun jij wel tegen.
Misschien help je de mening van één of twee mensen een klein beetje bij te stellen. Dat moet toch wat waard zijn, of niet?

In afwachting van je antwoord groet ik je hartelijk,

Peter Breedveld

Onderwerp: RE: Bijdrage Frontaal Naakt
Van: Faisal Mirza
Datum: Mon, 27 Feb 2006 23:02:58 +0100
Aan: ‘Peter Breedveld

Beste Peter,

Ik bedank je allereerst voor je uitnodiging, maar ik kan en wil daar helaas niet op in gaan. Ik wil namelijk op geen enkele manier in verband worden gebracht met een site die ik als vulgair en pervers beschouw. Het is niet arrogant bedoeld, maar ik denk dat een bijdrage van iemand van wijblijvenhier.nl jouw website alleen maar zal verrijken.

Wij werken principieel alleen samen met personen en organisaties waarvan wij denken of weten dat zij zich oprecht en op een respectvolle wijze inzetten voor een ‘betere’ samenleving. Naar onze bescheiden en subjectieve mening en tot onze spijt voldoe jij helaas niet aan deze kenmerken.

Ik hoop je hierbij voldoende duidelijkheid gegeven te hebben. Je blijft natuurlijk van harte welkom op onze site!

Met vriendelijke groeten,

Faisal Mirza

De nieuwe Zwarte Orde

Michiel Mans

Foto Bert en Wil Smaling

Ik had een dubbele kater. De eerste van het naborrelen. De enthousiast kleumende kanjers stonden pal vóór onbeperkte vrijheid van meningsuiting op de Dam. Het leken er niet veel, uiteindelijk misschien vijftig. Die vijftig waren echter hartverwarmend en maakten het koukleumen in een Nedermarks T-shirtje goed vol te houden. Het schamele aantal dapperen, was de tweede kater.

Dat het er niet vol stond, was te verwachten. De reguliere Media heeft de demonstratieoproep doodgezwegen en de nieuwe zwarte orde, heeft geprobeerd het dood te schrijven. De AFA fascisten hebben de demonstratie afgeschilderd als extreem-rechts, fascistisch, racistisch, islamofoob en Fortuynistisch. Dat Fortuynistische schijnt tegenwoordig in sommige kringen synoniem met de ervoor geplaatste termen te zijn en dus streng verboden. Daar kun je niet hard genoeg tegen optreden. Dat probeerden zo’n zestig menslievende vredesstichters in het zwart dan ook te doen.

Het verderfelijke rechtse tuig had voor deze gelegenheid de normaal gedragen zwarte uniformen thuis gelaten en zich vermomd als gewone burgers. Om verwarring te zaaien brachten ze wat uitingen vóór vrijheid van meningsuiting en solidariteit met de Denen mee. De eendimensionale, genuanceerde mensenvrienden van AFA daarentegen, deden hun best om op een soort SS te lijken. Hun uniform zwarte uitmonstering miste alleen de Totenkopf emblemen om het plaatje kloppend te maken. Geweld werd niet geschuwd door hen. Dankzij de voortreffelijk optredende Amsterdamse politie lukte het de zwarte horde niet om de demonstranten van de Dam te vegen. Slechts een keer dacht ik dat ze door het politiecordon zouden breken en het op massaal vechten uit zou draaien. Ik zag later op AT5 dat er hier en daar ook klappen zijn gevallen.

Het interview met AT5 had wat van een klucht. Ze kwamen om te beginnen al niet opdagen op de afgesproken tijd en plaats. Toen ze er waren, liep de ploeg meermalen doodleuk weg als er elders een cameragenieker plaatje te schieten was van de zwarte orde in de aanval. Dat gebeurde desnoods midden in een zin. Wat ze uiteindelijk van dit interview met hindernis knipten, was wel redelijk representatief van hetgeen ik duidelijk probeerde te maken. Wat AT5 niet goed uit de verf liet komen, was dat alleen de AFA fascisten zich niet vreedzaam gedroegen. De niet uitgenodigde Maarten van Geijn, van Platform de Krijger, stond alleen vredig met een maat een spandoek op te houden waar geen nare teksten op stonden. Het soort teksten die eerder mijn bloed deden koken. Ik heb het eens met Maarten van Geijn aan de stok gehad over zijn ideeën omtrent IQ en huidskleur. Overigens bleef hij toen in die discussie vorig jaar een stuk rustiger dan ik.

Cohen verdient een pluim. Hij had redenen genoeg om de demonstratie te verbieden. Hij deed het niet, ons geluid mocht gehoord en niet verstoord worden. Er was ons verteld dat een vergunning tot demonstratie minstens honderd euro zou gaan kosten. Dat heeft hij ook niet in rekening gebracht. Hulde voor Job dus.

Al met al een interessante dag. Ik schudde eindelijk handen met mensen die ik alleen elektronisch kende. Ik klopte op schouders van mensen waar ik uren mee had willen praten. Helaas maakte de gelegenheid dat onmogelijk. Tegenover deze uiterst prettige ervaringen stond een grimmigere. De gemaskerde zwarte orde liet definitief zien wat voor hersenloze fascistische hufters ze zijn. Hun niet in uniform geklede woordvoerder kwam nog even een vriendelijk praatje maken. De schijnheilige hond wilde duidelijk maken dat AFA niets met de bedreigingen, de intimidatie of de zwarte orde te maken had. Dat was het enige moment dat ik graag wilde meppen.

Michiel Mans (1956) is grotendeels autodidact, een ‘lezer’ met interesses in geschiedenis, filosofie, politiek en wetenschap. Hij komt uit een nest van ‘boerenverstand’ aan moederskant en een ‘oud koloniaal uitzuigersgeslacht’ aan vaderskant. Een mix van Drents humanisme en rechts reactionair in een liberale, sceptische saus.