Nieuwsbrief uit Istanbul
Hassnae Bouazza
Illustratie: Werner Klemke
In het kader van 400 jaar Turkije-Nederland ben ik samen met een groep journalisten uitgenodigd voor een studiereis naar Istanbul. Omdat ik later dan het gezelschap vertrok, heb ik het bezoek aan de kranten Taraf en Zaman, het Armeense opinieblad Argos en de televisiezenders CNN en Ahaber gemist.
Gisterochtend was er een ontmoeting met voormalig GroenLinks Europarlementarier Joost Lagendijk, journalist en voormalig hoofdredacteur van Agos Etyen Mahcupyan en socioloog en schrijver Ferhat Kentel. Onderwerp van gesprek: het democratiseringsproces in Turkije en haar eventuele toetreding tot de EU.
Mahcupyan, zelf Turks-Armeens en met een katholieke achtergrond, was behoorlijk positief over de regerende partij AKP van premier Erdogan. Anders dan het islam-vrezende Europa doet vermoeden, is de aantreding van de islamitische partij een zegen voor de minderheden en niet-moslims. In het Kemalistische tijdperk behoorde het publieke domein aan de seculieren toe. Voor moslims, Koerden en Armeniers was geen ruimte. Dat is met de AKP partij veranderd, en niet alleen dat: niet langer bepaalt het leger de ideologische koers van het land, maar de regering.
De AKP heeft voor sociale, culturele en politieke hervormingen gezorgd en ruimte geboden aan andere identiteiten dan de Turkse. Dit betekende ook dat de moslimgemeenschap groeide: meer mensen noemen zich tegenwoordig moslim, al verschilt de mate van religiositeit per persoon, want er is een seculariseringsproces gaande, volgens Mahcupyan. Moslims willen seculier zijn en seculieren voelen de behoefte religieuzer te zijn. Dit heeft de interactie tussen moslims en seculieren vergroot. Dit noemt de AKP het vredesproces: vrede tussen het regime en de samenleving. Volgens Mahcupyan is de AKP geen democratische partij, maar een democratiserende macht.
Lagendijk vertelde wat meer over de relatie van Turkije met de EU en wees op de enorme economische groei die Turkije meemaakt. Een van de organisatoren vertelde me dat Turkije recent nog vijf miljard dollar aan het IMF heeft betaald om de Eurocrisis het hoofd te bieden.
Schrijver Ferhat Kentel wees op de drie ideologische pijlers van het Turkse nationalisme en de Turkse identiteit: islam, Koerden en Armeniers. Koerden dagen de Turkse samenleving uit, puur door Koerdisch te zijn. Het vergeten en wegpoetsen van de Armeense Kwestie diende het schoonvegen van de geschiedenis en het creëren van een schone staat. De erkenning van het bestaan van moslims, Koerden en Armeniers heeft een einde gemaakt aan de illusie van Turkse homogeniteit.
Alledrie benadrukten dat de islam slechts een klein onderdeel is van de identiteit van de AKP, hoewel dat in het buitenland alle aandacht krijgt. Ook viel de, voor sommigen, opmerkelijke uitspraak dat meer islamisering in Turkije beter is voor de minderheden en meer nationalisme juist niet.
Alle mooie woorden ten spijt, zijn er de laatste tijd ook veel journalisten opgepakt, dankzij de anti-terreurwetgeving, die het toelaat mensen op te pakken voor verhoor en vast te houden tot de rechtszitting. Met de arrestatie van twee bekende journalisten is Erdogan te ver gegaan. Het volk begint te morren, en dat zou wel eens het einde van de arrestaties kunnen betekenen. Erdogan, zo vertelden ze, luistert nauwgezet naar zijn achterban. De ophef rond zijn voorstel abortus te verbieden, betekende dan ook al snel dat hij dat plannetje liet vallen. Ook zijn eigen achterban verwierp het idee.
Voorstellen doen, kijken hoe het volk reageert en je ideeen daarop afstemmen. Waar kennen we dat toch van en hoe nemen we dat ook al weer? Het begint met p en eindigt met opulist. En daar hebben we er hier ook heel veel van.
In het kader van de vierhonderdjarige relatie tussen Turkije en Nederland en op uitnodiging van het Platform 400 Jaar is Hassnae Bouazza een paar dagen met een groep andere journalisten in Istanbul. Volg haar op Twitter.
RSS