Pamela Hemelrijk

Patriotic Women door Amir Normandi

Zoals bekend winden journalisten zich altijd enorm op over de manier waarop de boeren in de Derde Wereld worden uitgebuit door winstbeluste westerse ondernemers. Zo peperen de media ons bijvoorbeeld onophoudelijk in dat arme Colombiaanse koffieboeren aan de bedelstaf worden gebracht, omdat zij van Douwe Egberts en consorten ‘geen eerlijke prijs’ krijgen voor hun producten. En Shell werd aan de lopende band verketterd omdat het zijn arbeiders in Zuid Afrika afscheepte met lage lonen.

Hoe anders reageert de journalistiek nu de stichting CARE in Bolivia bedevaartreisjes organiseert voor bewonderaars van Che Guevara! De Che-Trail heet dat project, en het stelt, zo meldt de reporter van het Algemeen Dagblad geestdriftig, ‘straatarme Boliviaanse boeren in staat een centje bij te verdienen door transport ter beschikking te stellen, toeristen te laten overnachten, of snacks en souvenirs te verkopen’. De route voert langs het kamp van Che, de school waar hij werd terechtgesteld, en zijn graf. ‘Onderweg logeren de toeristen in eenvoudige onderkomens van de plaatselijke bevolking en eten zij in simpele restaurantjes die door de boeren zelf worden uitgebaat.’

Voor het geld hoef je het niet te laten, jubelt de wervende advertorial van het AD: ‘Een nachtje slapen bij de boer kost slechts drie dollar, de luxere hotels komen op vijf tot vijftien dollar. Een gids kost vier dollar per dag.” De lage prijzen, het thema en de soberheid trekt vooral jonge mensen aan, volgens de plaatselijke touroperator: toeristen willen graag La Higuera zien, waar Che om het leven kwam. Vroeger had je daar niets. Nu wordt er geld uitgegeven in La Higuera.’

Tot slot wordt Che nog eens flink bewierookt, als een heiland die zelfs postuum nog kans ziet om de wereld te verbeteren: ‘Che Guevara klaagde in zijn dagboek dat hij de Boliviaanse boer maar niet warm kon krijgen voor de revolutie. En nu trekt hij diezelfde boer dan toch uit de diepste armoede.’

Let me get this straight: als Shell en Douwe Egberts hun werknemers in de Derde Wereld marktconforme lonen betalen, dan zijn het uitbuiters, imperialisten en geldwolven, die met harde acties, en desnoods zelfs met aanslagen, tot de orde geroepen moeten worden. Maar als westerse toeristen in Che Guevara-shirts arme Boliviaanse bed-and-breakfast-boeren afschepen met een fooi van drie luizige dollars per nacht, dan is dat geen uitbuiting maar een lichtend voorbeeld van structurele, effectieve en kleinschalige armoedebestrijding. Beseffen die journalisten zelf nou nooit wat voor zwakzinnige nonsens ze ons voorschotelen? Of zijn ze allemaal gehersenspoeld met de mantra: over onze linkse vrienden niets dan goeds? Het lijkt potdorie wel of ze hun opleiding aan een communistische kaderschool hebben genoten, in plaats van de School voor de Journalistiek!

PS. Het verbaast me trouwen niks dat Che en Fidel de boeren en arbeiders maar niet warm konden krijgen voor hun revolutie: het gemiddelde loon voor een achturige werkdag was op Cuba in 1957 hoger dan in België, Denemarken, Frankrijk en Duitsland. Het inkomen per hoofd van de bevolking was er hoger dan in Oostenrijk en Japan. De Cubaanse havenarbeiders verdienden in de jaren vijftig meer dan hun collega’s in New Orleans en San Francisco, ze hadden recht op vier weken betaalde vakantie per jaar, en de achturige werkdag was in 1933 al ingevoerd, vijf jaar eerder dan in de VS. De rassenscheiding was op Cuba al volledig afgeschaft dertig jaar voordat Rosa Parks in de VS haar legendarische protestactie uitvoerde. (Deze gegevens zijn ontleend aan een Unesco rapport van 1957.)

De opstand tegen Battista was niet het werk van boeren en arbeiders, maar van welgestelde intellectuelen. Het eerste kabinet van de ‘boerenrevolutie’ bestond uit zeven advocaten, twee hoogleraren, drie studenten, een arts, een ingenieur, een architect en een uit het leger van Battista gedeserteerde kolonel. Een uitgesproken ‘bourgeois’ gezelschap, om met Che te spreken.

Boeren en arbeiders vormden wel de overgrote meerderheid van de anti-Castro rebellen die na 1961 vanuit het Escambray-gebergte een guerrillastrijd tegen hun ‘weldoeners’ voerden. Het Castro-bewind heeft overigens in de eerste drie maanden na de machtsovername meer landgenoten opgesloten en geëxecuteerd dan Hitler in zijn eerste drie jaar. ’t Is maar dat u het weet.

Voordat columniste Pamela Hemelrijk doorbrak op Frontaal Naakt, schreef zij onder andere voor Metro, het Algemeen Dagblad en De Gezonde Roker.