Federalisme
Jona Lendering
Illustratie: Carl Larsson
Ik ben vermoedelijk de laatste Europese federalist in Nederland. Dat je een bepaalde visie als enige hebt is soms wat vervelend, maar het aardige is dat je in discussies met chauvinisten vroeg of laat altijd gelijk krijgt.
De door hen verdedigde nationale staten zijn namelijk slechts toevallig tot stand gekomen constructies zonder veel historische of bestuurlijke legitimiteit. Je kunt je emotioneel identificeren met je woonplaats of je geboortestreek; cultureel gezien ben je een Europeaan; het niveau daartussen is echter nogal artificieel. In feite is Nederland pas als eenheid ontstaan in de halve eeuw na pakweg 1780. Weinig historische legitimiteit.
Bestuurlijk is er ook weinig legitimiteit. De nationale staten zijn ondingen. Om bestaansrecht te hebben, moet er iets zijn dat op nationaal niveau moet worden geregeld. Maar wat kan dat zijn? Sinds Indië is verloren, is het in elk geval niet langer de economie, die we alleen draaiend kunnen houden door Europees samen te werken. En dat is de afgelopen ruime halve eeuw dan ook steeds gebeurd.
De problemen die we nu ondervinden met de Europese economie, komen deels voort uit de zelfoverschatting van onze bestuurders, en deels uit onwil macht over te dragen naar Europa. Los daarvan is Europa de ideale smoes waarmee nationale politici de aandacht kunnen afleiden van eigen falen.
Dat u binnenkort hard wordt geraakt in uw portemonnee, heeft niets te maken met een drieprocentsnorm die Europa stelt, maar alles met falend Nederlands beleid. Minister van Financiën Bos zag de problemen en verzocht zijn ambtenaren alle denkbare bezuinigingen te verzinnen; daarna maakte het gekonkel van Verhagen, die – om nooit bevredigend uitgelegde redenen – wilde blijven in Afghanistan, voortzetting van het beleid onmogelijk; tijdens de formatie wilden de rechtse partijen tot elke prijs vasthouden aan de hypotheekrenteaftrek en koos Rutte ervoor samen te werken met een instabiele partij.
Het probleem ligt bij Verhagen en Rutte, en niet bij Europa, ook al proberen falende politici u andere dingen op de mouw te spelden.
Beslissingen over de economie moeten worden genomen op Europees niveau. Dus moet er een serieus te nemen Europese overheid zijn, en gelukkig zijn in deze crisis politici bereid te doen wat noodzakelijk is. Nationale boekhoudingen worden voortaan Europees gecontroleerd, er komen harde Europese begrotingsregels.
Europa is onvermijdelijk, en ook samenwerking met de Verenigde Staten, met China, met de Arabische landen in het Midden-Oosten, met India, met Japan is onvermijdelijk. Een discussie over vóór of tegen Europa is totaal irrelevant, want er is geen alternatief voor Europa. Wat wel mogelijk is, en waar een taak ligt voor Nederlandse politici, is het proces van eenwording, federalisering en globalisering zó helpen vorm geven, dat de uitkomst wenselijk is.
Er moet, veel meer dan nu het geval is, worden ingezet op een democratisch Europa. Daarom trof dit nieuwsbericht me: de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Wolfgang Schäuble, pleit voor een gekozen Europese president en wil het Europees parlement het recht van initiatief geven. Ik heb zelden zoveel verstandige dingen gehoord.
Het zal in Nederland wel worden genegeerd.
Historicus Jona Lendering won in 2010 de Oikos Publieksprijs. Lees zijn boeken. Meld u aan voor een cursus op Lenderings onderwijsinstituut Livius. Uw leven wordt erdoor verrijkt.
RSS