Patiënt

Frans Smeets

Illustratie: Anders Zorn

Net nadat ik had besloten om mijn kinderen vanwege het Elektronisch Kind Dossier vanaf 1 januari 2009 niet meer naar een consultatiebureau te sturen, kreeg ik, net als alle inwonenden van Nederland een brief van de heer Klink (goh, een christen) waarin mij als een koude douche werd medegedeeld, dat al mijn medische gegevens centraal zullen worden opgeslagen in het Electronisch Patiënten Dossier. En als u het beste met uw kinderen voor hebt en gelooft dat databestanden problemen oplossen, dan verwijs ik u even door naar de implementatie van het EPD in een lokale afdeling van de zorgsector zelf.

De brief van Klink ging begeleid van een propagandaschrijven over het vele goeds van deze centrale databank, waarbij je terzijde nog even medegedeeld werd dat je ook bezwaar kunt maken tegen opname in het EPD. De hele brief is doordrenkt met het MOETEN slagen van dit project en ze is van een ongekende onbeschoftheid.

Er wordt je niet gevraagd of je mee wilt doen, maar er wordt van je verwacht dat je een hoop werk verzet als je niet meedoet. Zoiets van, je zit op voetballen, mits je aangeeft dat je dit niet doet, u bent klant van Wehkamp, mits u aangeeft dit niet te zijn, u bent gelovig, mits, tenzij u anders beslist.

Wat is dit voor onzin dat een overheid vooringenomen deelname kan opeisen? Dat de overheid het standpunt van een individu van te voren bepaalt, tenzij zij anders aangeeft. Heeft de overheid bij orgaandonatie – en terecht – grote moeite met dit principe van omgekeerde legitimering, als het over de controle van haar burgers gaat, dan is dit actief beleid.

En het gaat niet zomaar over iets. Het gaat over ons lijf, onze integriteit en het intiemste der intiemste van ons privé-domein. Het zal uiteindelijk leiden tot een overheid die met een druk op de knop kan meekijken in onze seksualiteit, psychische staat en lichamelijkheid, in heden en verleden.

Want deze gegevens zullen nooit veilig zijn, ondanks alle waarborgen die er op papier gegeven worden. Daarvoor is het aantal mensen dat toegang tot die gegevens heeft te groot en de mens is in dit soort systemen altijd de zwakke schakel. Er zullen geheugensticks “verloren” worden en hier zal een weelderige handel in ontstaan.

Daarvan gaat de commercie gretig gebruik maken. De financiële belangen die gepaard gaan met medische kennis voor de farmaceutische -en verzekeringsindustrie zijn gigantisch. Bespreek een probleem met je huisarts en een paar dagen later ligt de folder op de deurmat. En dit kunnen ook de Yomanda’s van deze wereld zijn.

Het EPD betekent een verdere ondermijning van de basissolidariteit van een verzekering, namelijk, dat allen de risico’s voor enkelen opvangen. De verzekeringen zullen uitsluitingprincipes tot in de grootste finesses kunnen uitwerken. Je zult nooit weten waarom. Bedrijfsartsen vinden omwegen om personeel via het EPD door te lichten.

Mensen met slechte bedoelingen zullen in het EPD op zoek gaan naar kwetsbare meiden voor de prostitutie, terminale bejaarden kunnen belaagd worden door parasieten die nog even een graantje willen meepikken.

Werden opsporinginstanties van de overheid in het verleden nog door het beroepsgeheim van de arts op afstand gehouden, nu kunnen ze vanachter hun luie bureaustoel lekker gaan gniffelen over das Leben des Anderen.

Het EPD is een bewuste keuze van de overheid om een van de laatste vrije bastions van het individu, namelijk het medisch beroepsgeheim, te omzeilen en daarmee de facto op te heffen. Daarmee verschaft de overheid zich toegang tot ons huis. Ieder gesprek en klachtje dat we met onze huisarts of andere dokter bespreken, vindt niet langer in vertrouwelijkheid plaats. Je weet nooit of iemand meekijkt in het EPD.

Het EPD als middel tot een betere zorg is een drogreden. Er zijn duizend andere prioriteiten om de zorg te verbeteren, dan het aanleggen van het zoveelste databestand. Als betere zorg de reden was geweest, waren er eenvoudigere systemen te bedenken die geen inbreuk op de privacy van patiënten maken.

Je zou een EPD bij de huisarts kunnen onderbrengen of simpelweg iedereen voorzien van een witte geheugenstick met rood kruis dat je iedere keer meeneemt als je een dokter bezoekt. Maar nee hoor, hoe vreemd. De overheid wil alle medische gegevens van alle Nederlanders centraal onderbrengen.

En je kunt er vergif op innemen, dat dit databestand al snel gekoppeld gaat worden aan het Electronisch Kind Dossier van André Rouvoet. Goh, weer een Christen. In feite wordt de fysieke levensloop van elke Nederlander vastgelegd voor overheidsdoeleinden. De vrijheid opgeofferd voor schijnveiligheid.

Met het EPD wordt de burger voor het blok gezet. Medische blunders zullen bij mensen die niet meedoen aan het EPD verweten worden aan het verzet tegen het EPD. “Tja, dan had je maar geen bezwaar moeten aantekenen.” En verzekeringsmaatschappijen zullen deelname aan het EPD uiteindelijk verplicht stellen voor het afsluiten van een verzekering. Zou het EPD en EKD in de oorlog bestaan hebben, dan zou werkelijk geen enkele gehandicapte, jood of homo de oorlog overleeft hebben. En zeker in naïef Nederland niet.

Nu iedere stap die we in de publieke ruimte zetten voor altijd zal worden vastgelegd (mobieltje, camera’s, rekeningrijden en OV-chipkaart) en onze onderlinge communicatie opgeslagen (telefoon en internet) wordt, is met de introductie van het EPD en het EKD de aanval geopend op de laatste vluchtoorden waarvan je hoopte dat de overheid zijn poten thuis zou houden; je lichamelijke integriteit, de onaantastbaarheid van je gezin en de vrijheid binnen je eigen vier muren.

Frans Smeets heeft de vreemde opvatting dat hedendaagse kunst behalve oeverloos gezwets en geld ook nog schoonheid in zich mag herbergen.