Controleverslaving

Frans Smeets

Illustratie: Jacques Touchet

Het is weer eens zover. Ik moet lijnen. Als ik met 110 kilogram onder de douche mijn eigen voortplantingsorgaan niet meer kan bewonderen, dan wordt het tijd om in te grijpen. Dus: geen frisdranken meer, wat minder eten op het bord, stoppen met snaaien en snoepen en – het ergst van alles- sporten op de sportschool.

Dat ik daar tegen mannen moet aankijken die met wielrenbroek, geschoren benen en sinds kort met een baard binnen op een fiets zitten is nog tot daaraan toe, maar ik word gek van al die meetjes en weetjes controledingetjes.

Funky Fatburner

Zomaar fietsen is er niet meer bij. Je ligt op de intensive care. Zodra ik het handvat van de fiets beetpak en mijn gewicht in de pedalen zet, begint dat ruimteschip mijn hartslag-, mijn trapfrequentie-, de kilometers die ik binnen afleg (huh?)- en de hoeveelheid calorieën, die ik verbrand, te meten. Deze gegevens kunnen dan draadloos naar de aanwezige sportinstructeur gestuurd worden die mijn prestaties dan kan “monitoren”. Dit gaat me echt te ver!

Dus strompel ik maar weer eens per week naar de enige les die ik nog emotioneel kan dragen: Step Advanced, oftewel, op en over een plankje springen op dance-muziek. Je als een hersendode door de muziek laten dragen.

Maar zelfs deze les is vervuild door controledwang en heet nu: “The Funky Fatburner”! Ik moet fat verbranden.

Geperst fruit

Terwijl ik in hogere sferen, ronkend en briesend, met mijn bonkige en scheve Shrek-lijf vierentwintig vrouwen een uur lang de stuipen op het lijf jaag, hoor ik in de verte woorden als: “cardiopiek”, “calorieën” en “vet” door mijn oren suizen.

Zo rood als een tomaat wankel ik na de les naar de drankafdeling voor wat geperst fruit onder de naam: “Energybooster”. Help!

Ja, ja, we zijn allemaal controle-freaks geworden, of we willen of niet. Je kunt er niet meer aan ontsnappen en het heeft ons leven volledig overgenomen. Op elk gebied.

Paniek en verwarring

Onze overheid legt elke handeling en beweging van ons vast en de burger eist van die overheid een veilig en risicovrij leven.

We hebben een overheid die een rampenplan in werking stelt als de digitale snelweg een dag uitvalt en de burger raakt in paniek en verwarring als hij onbereikbaar is. Mensen bellen de ANWB-pechhulpservice, omdat hun navigatiesysteem of airco kapot is en daarom ‘reddeloos verloren’ zijn.

We reizen naar de andere kant van de wereld voor totaal verzorgde survival-tochten met all-inclusive hotels waar de pindakaas niet mag ontbreken. We leggen rubberen tegels neer voor vallende kinderen en stempelen iedereen die niet aan het keurslijf van normaliteit voldoet.

Aanjager van bureaucratie

We medicineren ons voedsel en plastificeren ons lichaam. We geven en willen antidepressiva voor levensdipjes en constateren PTSS voor een beroepsmilitair die een lijk heeft gezien. Onze woonkamers zijn als steriele operatiekamers, met inloopkasten en symmetrie in onze vensterbanken. Ik kan eindeloos doorgaan.

Ik denk dat controledwang de grootse aanjager van bureaucratie is, dat ze de grilligheid en verscheidenheid van onze psyche medicineert en tot veel maatschappelijke problemen leidt.

Controle is als een peuter die de hele dag “waarom” jengelt. Achter elke vraag schuilen weer tien nieuwe vragen. Achter elke controle schuilen weer tien nieuwe controles. Het is nooit genoeg en verslavend als heroïne. Het gaat van een euforisch beheersmomentje naar angst en deceptie op weg naar de volgende waan. Controle geeft je de illusie van vrijheid, terwijl het je in werkelijkheid tot een slaaf maakt die zijn eigen ketenen aanbidt.

Recht op domheid

Onze hele samenleving is erop ingericht en we worden er alleen maar ongelukkiger en angstiger van. Het is een aanslag op de schoonheid en het ondermijnt de lust, de liefde en alles wat het leven leuk maakt.

Het recht om niet na te denken, niet te analyseren -noem het een recht op domheid- is een ongekende vrijheid. Loslaten is schijt hebben aan hoe anderen over je denken en wat ze je kunnen aandoen. Het is de onaantastbare macht van de behoeftige paradijsvogel die ons uitlacht en lachend de dood tegemoet loopt, onbevreesd voor welk oordeel dan ook.

Jaloersmakend.

Frans Smeets maakt sculpturen en kaptafels. Alles te zien op zijn vernieuwde website.