Geweld

Peter Breedveld

Illustratie: Eldon Dedini

Op de protestants-christelijke middelbare school was ik gefascineerd door mijn godsdienstleraar. Toen ik hem vroeg wat hij zou doen als hij moest kiezen tussen God en zijn familie, antwoordde hij zonder enige aarzeling dat hij voor God zou kiezen.

Ik was geschokt tegen beter weten in, want ik ging al vanaf mijn vierde naar pr. chr. scholen en reeds op zeer jonge leeftijd waren me de stuipen op het lijf gejaagd met het verhaal van Abraham, die in opdracht van God zijn zoon Isaäk wil offeren.

Tot ongeveer mijn veertiende vreesde ik de God die dergelijke strapatsen uithaalde met zijn trouwste volgelingen, daarna besloot ik dat het de gelovigen zijn, die je maar beter niet de rug kunt toekeren. Voor je het weet, is je strot afgesneden door een dwaas die meent zulks in opdracht van God te doen.

Na de aanslag op de Twin Towers en de moord op Theo van Gogh sprak ik hooggeleerde, maar christelijke heren die hun bewondering voor de moslims niet onder stoelen of banken staken: “Ze komen tenminste wel op voor hun godsdienst, dat hadden wij misschien ook meer moeten doen.”

Eén van de vaste columnisten van dagblad Trouw heet Jean-Jacques Suurmond en als je zijn harses ziet, weet je het wel. Een zwaarmoedige dominee die ik dan ook nooit lees, maar laatst stond boven zijn stukje de titel ‘Ik was ooit net als Abdulmutallab een fundamentalist’ en toen werd ik nieuwsgierig.

Die titel dekt de lading volkomen. Suurmond vereenzelvigt zich met Umar Farouk Abdulmutallab, de terrorist die op Kerstdag een vliegtuig probeerde op te blazen. Hij ziet duidelijke parallellen: Abdulmutallab verliet voortijdig zijn dure school; Suurmond deed als jongeling hetzelfde. Abdulmutallab was voorzitter van een studentenvereniging; Suurmond ook. Abdulmutallab was eenzaam en wist niet hoe hij met vrouwen moest omgaan, Suurmond voerde dezelfde innerlijke strijd.

Abdulmutallab zoekt naar een ‘zuivere’ islam, Suurmond zocht naar een zuiver christendom. Toen hij zo oud was als Abdulmutallab, sloot hij zich aan bij een fundamentalistische pinkstergroep.

Suurmond geloofde, zoals fundamentalistische christenen doen, maar bijvoorbeeld ook de juffrouwen en meesters op mijn lagere school, dat het Koninkrijk der Hemelen, met Jezus Christus als koning, zal worden gevestigd na een periode van wrede oorlogen en veel rampspoed. Hij herkent zich daarom in Abdulmutallab, die denkt dat de islam zal overheersen na een hevige strijd tegen de ongelovigen.

Abdulmutallab probeerde honderden mensen de dood in te jagen. Suurmond vergelijkt dat met zijn poging in een café een matroos te bekeren tot het ware geloof, door hem een foldertje toe te stoppen. ‘Ook een vorm van geweld’, schrijft Suurmond.

Ik blijf me verbazen over de gretigheid van christenen andermans zonden op zich te nemen, en de groteske proporties die die aanneemt, vooral bij de intelligente, geleerde exemplaren. Suurmond gelooft werkelijk dat het toestoppen van een foldertje te vergelijken is met het afschuwelijke geweld waartoe types als Mohammed Atta, Mohammed Bouyeri en Umar Farouk Abdulmutallab in staat zijn.

Wat Suurmond zich niet realiseert, is dat Atta, Bouyeri en Abdulmutallab het van hun leven niet in hun hoofd zouden halen het voor ongelovigen op te nemen, of zelfs maar voor ‘onzuivere’ moslims (die bijvoorbeeld in bikini op het strand liggen).

Abdulmutallab zou waarschijnlijk met afgrijzen reageren op de bewering dat Suurmond ook maar iets gemeen zou hebben met hém, de vertegenwoordiger van het Enige Ware Geloof. Zo’n weke christen, die mensen foldertjes toestopt en zich daar nog slecht over voelt ook?! Abdulmutallab zou geen greintje empathie voelen voor Suurmond, als die voor hem stond. Suurmond is De Ander. Abdulmutallab zou ‘m zonder aarzelen afmaken als een hond.

Dat maakt alle verschil. Suurmond wil ongelovigen bekeren, Abdulmutallab wil ze doodmaken. Suurmond zoekt naar de overeenkomsten, Abdulmutallab ziet alleen de verschillen. Suurmond vergeeft, Abdulmutallab háát. Suurmond laat het oordelen aan God over, Abdulmutallab is Gods Engel der Wrake. Suurmond geeft zichzelf de schuld, in de wereld van Abdulmutallab zijn het altijd en eeuwig De Anderen, die moeten boeten. Suurmonds wereld is er één van zwaarmoedige deemoed, van liefde en vergeving. Die van Abdulmutallab is doordrenkt van blinde, opstandige haat.

Suurmond heeft dus helemaal niks gemeen met Abdulmutallab. De twee verschillen als hemel en aarde, als water en vuur.

Als christendom en islam.

Peter Breedveld heeft wel eens tegen een christen gezegd dat-ie God een lul vindt. Ook een vorm van geweld.