Een blanco stem

Sander de Jong

Onlangs las ik in The Economist dat Nederland bij de beste democratieën ter wereld hoort. ‘Wij’ zijn derde op de Democracy Index. Hoezee! Toch verscheen een frons op mijn voorhoofd. Mijn ogen liet ik opnieuw over de top vijf glijden. Het stond er écht. Nederland staat op een derde plek. Vreemd, dacht ik, want zelf ervaar ik dat helemaal niet.

Letterlijk betekent het begrip democratie ‘het volk regeert’. Het is fantastisch dat wij onze eigen bestuurders kunnen kiezen en niet worden getiranniseerd door dictators. Het stemrecht moeten we daarom koesteren. Maar is er eigenlijk wel sprake van een democratie wanneer lijsttrekkers zich verlagen tot allerlei entertainmentachtige televisieprogramma’s? Een lijsttrekker tijdens verkiezingen in bijvoorbeeld Twee Vandaag en zelfs Barend en Van Dorp kan ik me volledig voorstellen. Dát zijn podia voor politieke boodschappen. Zelf kijk ik al twee jaar bewust geen televisie. Vreemd genoeg krijg ik tóch mee dat de lijsttrekkers van ’s lands politieke partijen de democratie te grabbel gooien door in non-politieke televisieprogramma’s op te treden. Zo bereikte mij het feitje dat Alexander Pechtold in De Lama’s was te zien. Wouter Bos bij De wereld draait door, een Geert Wilders bij Jensen en een Jan Peter Balkenende bij RTL Boulevard. Joost mag weten waar deze lijsttrekkers nog meer allemaal zijn komen opdraven. Ik kijk immers, God zij dank, geen televisie (ik kan het u van harte aanbevelen, wát een rust!).

Ik ben een Geert Wilders-sympathisant. Toch heb ik bij deze verkiezingen ernstig getwijfeld tussen twee serieuze stemmogelijkheden. Ik zou óf stemmen op Geert Wilders óf Jan Peter Balkenende (alleen om die vervelende Wouter Bos uit het torentje te houden). Nu, vanwege de mediageilheid van alle lijsttrekkers, heb ik op geen van beiden gestemd. Ik heb gestemd, maar op geen enkele politicus. Alle lijsttrekkers hebben zich in mijn ogen belachelijk gemaakt.

Nadat ik hoorde – want zien doe ik het God zij geprezen niet – van al die lijsttrekkers in al die niet-politieke televisieprogramma’s, en Jan Peter Balkenende in RTL Boulevard in het bijzonder, besloot ik in de vooravond van de verkiezingen, woensdag 21 november, verontrust burger der Nederlandse staat, in de pen te klimmen. Ik schreef een e-mail naar het CDA:

Geachte mijnheer, mevrouw,

Hartelijke groet,
drs. Rander Suijsbroek

Een dag later kreeg ik een reactie. Alleraardigst, dacht ik. Nieuwsgierig opende ik de e-mail om me te laten verrassen door de inhoud daarvan. Een verrassing was het zeker. Geen verhaal over het nu eenmaal de tijdgeest is dat lijsttrekkers in alle media moeten verschijnen. Sterker nog, er wordt niet eens op mijn e-mail ingegaan. Jan Vroege van de CDA-voorlichting heeft slechts de moeite genomen mij te melden dat ik moet stemmen. Arrogantie ten voeten uit! U zult uit onderstaande e-mail begrijpen dat ik buitengewoon teleurgesteld was:

Geachte heer Suijsbroek,

Jan S. Vroege.
CDA-voorlichting

De heer Vroege had mij er in ieder geval van overtuigd vooral níet op het CDA te stemmen. Maar ja, Wilders doet óók mee aan het mediacircus. Ook geen serieuze optie dus. Ze doen allemáál aan dat mediacircus.

Politici als poppetjes in het poppenspel van de poppenkast. Ik ben een optimistisch mens, maar het zal er niet beter op worden. Media zullen in de toekomst politici nog meer uitbuiten, én andersom. De media is alomtegenwoordig en lijsttrekkers maken zichzelf belachelijk in allerlei entertainmentachtige televisieprogramma’s. Het kan aan mij liggen, maar dit alles heeft niks met politiek of democratie te maken. Sterker nog, het lijkt mij een bedreiging voor de democratie. Is het niet gevaarlijk om mensen, die in eerste instantie niet zoveel met politiek op hebben, lastig te vallen wanneer zij gewoonweg dom naar de buis lopen te turen. Die mensen kunnen beter niet stemmen. Zij stemmen dan niet om de politieke boodschap van de lijsttrekker, maar eerder vanwege zijn performance in het televisieprogramma. Nog net niet grijpen de apolitieke mensen naar hun mobieltje om de lijsttrekker met de slechte performance weg te stemmen. Natuurlijk, het is goed als politieke partijen de apolitieke burgers onder ons op hun politieke standpunten wijzen, maar kunnen zij dan geen serieuze kanalen gebruiken? Ook lijkt het mij beter om mensen die zich niet interesseren voor politiek te enthousiasmeren en te stimuleren politieke programma’s te gaan kijken.

Zieltjes winnen, dat lijkt het belangrijkste bij de hedendaagse verkiezingen. Een Balkenende in RTL Boulevard. Zum kotzen. Het lijkt niet uit te maken waarvoor je als politicus staat of wat je wilt. Het gaat er om dat de politicus zichzelf goed laat marketen om zoveel mogelijk stemmen binnen te halen. Zie het als die vervelende telemarketeers die inbreken in je huiskamer door je producten aan te smeren waar je helemaal niet op zit te wachten. De lijsttrekkers hebben door in ieder stompzinnig programmaatje op te treden bij de mensen thuis ingebroken. Om zieltjes te winnen halen lijstrekkers de raarste kunstjes uit. Parlementsverkiezingen gaan steeds meer op Idols lijken. Het valt me nog mee dat Wouter Bos of Jan Peter Balkenende nog geen gastrolletje heeft gehad in Goede Tijden Slechte Tijden. Eigenlijk had ik dit niet moeten zeggen, want ik wil politieke partijen niet op ideeën brengen voor toekomstige verkiezingen. Schoenmaker blijf toch alstublieft, ik smeek het U op mijn blote knieën, bij Uw leest!

Dat een politiek betrokken burger als ik besloten heeft niet meer met het mediacircus mee te doen, zal politici een worst wezen. Er gaat weliswaar een stem verloren, maar door hun belachelijke optredens krijgen zij er honderden, misschien wel duizenden, voor terug. Kwantiteit maakt plaats voor kwaliteit.

Dan te bedenken dat een stortvloed aan peilingen het stemvee, want meer is het tegenwoordig niet, beïnvloedt. Stemmingmakerij noem ik het. Het zou verboden moeten worden. Keihard ‘brand!’ roepen in het openbaar mag toch óók niet?

Door de mediageilheid van de lijsttrekkers en een stortvloed aan peilingen, zag ik mezelf genoodzaakt bij de parlementsveriezingen van 22 november 2006 blanco te stemmen. Het haalt jammer genoeg weinig uit, maar ik maak in ieder geval gebruik van mijn stemrecht. Aangezien ik vrees voor toekomstige verkiezingen (méér media-optredens, méér onzin en méér peilingen), zal ik de rest van mijn leven hoogstwaarschijnlijk een blanco stem moeten uitbrengen. Ik doe niet meer mee aan het mediacircus waar we in zijn beland. Ik heb dus eigenlijk geen keus. Hoezo democratie?

Tot slot nog een laatste opmerking. Vreemd genoeg weten weinig mensen af van het bestaan van de mogelijkheid blanco te kunnen stemmen. Wellicht is het een idee dat er een lijsttrekker komt van ‘de blanco stem’, en in álle televisieprogramma’s optreedt, zijn kunstje doet, stemmen binnenhaalt, en op die manier laat zien dat de democratie geworden is tot een farce. Nederland in de top drie van beste democratieën ter wereld. Laat me niet lachen! Brood en spelen voor het klootjesvolk.

In Sevilla geniet Sander de Jong enige bekendheid als ‘el nazi Holandés’.