De Onverdraagzamen
Josje
Illustratie: Jean-Léon Gérôme
Toen ik mijn eerste zwemdiploma haalde, zei een van de meesters van de school tegen mijn moeder dat dat wel het enige diploma zou zijn dat ik in mijn leven zou behalen.
Gedurende mijn hele leven heb ik tientallen van dat soort mensen ontmoet. Allemaal waren ze verbaasd en ongelovig als zij merkten welk vlees zij met mij in de kuip hadden. ‘Kún jij dat?’ was de vraag die steevast in hun ogen was te lezen. Zelfs mijn vriendjes wilden niet zien dat ik toch echt wel hersens heb.
Het was elke keer vechten tegen de enorme vooroordelen. Dat gevecht deed ik in de vorm van zoveel mogelijk en goed presteren. Dat ik daarom niet leerde waar mijn verlangens echt lagen, is een harde consequentie geweest.
De laatste jaren ben ik gaan nadenken waar het eigenlijk allemaal om ging. Ik nader de 40, en dat schijnt een soort ijkpunt te zijn in je leven. Waarom hadden zoveel mensen zulke lage verwachtingen van mij? Als bleek dat dat niet terecht was, werd er snel geroepen hoe knáp ik wel niet was.
Bij het overwegen van mijn leven dacht ik eerst dat de mensen er eigenlijk niets aan konden doen; zij zijn onwetend en bang voor het anders-zijn. Daar ben ik nu toch echt wel op terug gekomen. Het is niet de onwetendheid noch de angst. Het is pure onverdraagzaamheid. Of dat nu bewust of onbewust is.
Onverdraagzaamheid voor het niet voldoen aan de vastgeroeste vooroordelen. Zelfs de onverdraagzaamheid voor het anders-zijn. De mensen die iemand zien met een zogenoemde beperking en daarbij alleen maar die beperking zien, zijn onverdraagzaam. Zij kunnen er niet tegen dat hun volmaakte beeld van de wereld net iets anders uitvalt. Dan willen ze het ‘andere’ wegstoppen, zoals met Brandon gebeurde. En velen met hem.
En zoals de meester van mijn school met mij wilde doen.
Oude mensen worden met net zoveel onverdraagzaamheid bejegend. Wegstoppen in bejaardentehuizen en er verder niet meer naar omkijken. Er zit zoveel wijsheid en ervaring in die mensen. Dat hun lichamen en geesten het vaker moeilijk hebben, moet de jongere mensen juist de kans geven hen met eerbied en zachtheid te omringen. Maar nee, oude mensen voldoen niet meer aan de perfectie.
Door de geschiedenis van de religies heen kun je ook al pure onverdraagzaamheid vinden. De radicalen wensen elkaar het licht uit de ogen als je niet dezelfde religie belijdt. De gematigden, die juist best van andere religies willen weten, worden net zo hard benaderd door de onverdraagzamen.
Net zo onverdraagzaam zijn mensen die denken dat zij een ander de mond kunnen snoeren door misbruik te maken van de goede bedoelingen van die ander. Dit is het soort onverdraagzaamheid die haat en jaloezie opwekt. Maar ook daaruit voortkomt. Alleen maar omdat er geen ruimte is voor iets anders dan zichzelf.
Het trieste is dat ik ook gevoelens van onverdraagzaamheid ken, tegenover mensen die mij niet willen verdragen. Misschien schuilt het verschil tussen hen en mij er echter in dat ik die gevoelens niet gebruik om de ander te vernietigen, lichamelijk of geestelijk, letterlijk of figuurlijk.
Helaas is Josje niet zo leuk naïef meer, maar zij blijft volharden in een open kijk op de wereld. Met roodgestifte lippen.
RSS