De grootste lulkoek voor waar

Peter Breedveld

Door groot-mufti Anja Meulenbelt werd publiciste Nahed Selim enige tijd geleden tot afvallige verklaard. Selim hekelt de orthodoxe islam en de grote omzichtigheid waarmee in Nederland over de islam en moslims wordt gesproken. Zij was één van de sprekers bij de presentatie van het boek Islam en de joods-christelijke traditie. Frontaal Naakt was daar ook en sprak met haar.

Wat vindt u van de manier waarop nu de discussie over de islam wordt gevoerd?

Die vind ik erg éénzijdig. Het is een dialoog waarvan de uitkomst al van tevoren is vastgesteld, namelijk dat we allemaal min of meer hetzelfde zijn en dus met elkaar verder moeten.

Maar we kunnen ons toch ook geen andere uitkomst veroorloven? We móeten toch ook samen verder?

Moslims en niet-moslims hebben zekere gemeenschappelijke principes, maar als je een goede dialoog wilt, zul je niet alleen aandacht moeten hebben voor de positieve kanten. Er zijn ook enorme verschillen en je moet niet bang zijn om die te benoemen. Mensen, die de islam alleen maar positief benaderen, doen dat omdat ze op maatschappelijke goedkeuring uit zijn. Maar dat is dan wel een goedkeuring die op valse gronden is verkregen. Je bent dan de wegbereider voor de orthodoxe islam, die zo de kans krijgt zich te verspreiden.

Er is tegenwoordig toch ook ruimte voor kritische geluiden? Dagblad Trouw bijvoorbeeld, waarvoor u schrijft, loopt wat dat betreft al geruime tijd voorop.

Zeker, en dat moet ook doorgaan. Maar er zijn nog teveel mensen die zich in de dialoog met moslims vooral laten leiden door hun goede bedoelingen. Die vragen niet door, want je mag moslims vooral niet boos maken. Eigenlijk is dat heel denigrerend, want je behandelt moslims zo als kinderen. Er zijn in Nederland genoeg mondelinge journalisten die iedereen het hemd van het lijf durven te vragen, behalve als het om een moslim gaat, dan zijn ze te snel tevreden. Bijvoorbeeld wanneer de hoofddoek ter sprake komt. Zodra een meisje tegen een interviewer zegt dat het haar eigen keuze is om die hoofddoek te dragen is het klaar, dan wordt er niet meer doorgevraagd.

Over welke journalisten hebt u het?

Vooral de journalisten en redacteuren van nieuws- en actualiteitenprogramma’s op televisie vind ik incompetent. Als ze zich wat meer zouden verdiepen in de achtergronden van een orthodoxe moslim in hun programma, zouden ze eens een paar tegenargumenten kunnen inbrengen. Nu nemen ze de grootste lulkoek voor waar aan.

Noemt u eens een paar namen?

Het programma NOVA vind ik daar echt een voorbeeld van. Ik noem het zelf altijd ‘het programma van de hoofddoekjes’. Het zijn altijd dezelfde moslims die ze uitnodigen, de moslims met een enorm grote mond, zoals die Nabil Marmouch. Die mogen dan steeds weer komen vertellen hoe vreedzaam en verdraagzaam de islam is. Nooit worden ze tegengesproken, terwijl er in de hele koran maar vier teksten staan die verdraagzaamheid voorschrijven. Er zijn er tientallen waarvan je precies het tegenovergestelde kunt zeggen. Dat zijn argumenten waarmee je die eenzijdige verhalen kunt doorprikken.

Laatst kreeg ik De meiden van Halal op bezoek. Ze vroegen me waarom ik hen niet als geëmancipeerde vrouwen zag, terwijl ze toch zelf hadden gekozen voor het dragen van een hoofddoek. “Ik kies er toch zelf voor om God te laten bepalen hoe mijn leven eruit ziet?” zei één van hen. Ik antwoordde dat emancipatie meer was dan het maken van eigen keuzes, dat het gaat om het nemen van verantwoordelijkheid voor die keuzes. In hoeverre is de keuze voor de hoofddoek een eigen keuze te noemen? Die Meiden van Halal zeggen niets dat imams en moslims over de hele wereld niet ook zeggen. Wat is daar dan éigen aan? Met dezelfde vraag waren ze al eerder bij Hanneke Groenteman langs geweest. Die zat maar een beetje instemmend te knikken bij hun verhaal. Dan denk ik: “Daar kan jij toch óók wel wat tegen inbrengen?”

Er is een kritische benadering nodig om door te dringen tot de essentie van de zaak: waar houden we aan vast in de islam en wat laten we los. Het uiteindelijke doel is toch een hervorming van de islam, want met de orthodoxe islam is het onmogelijk samen te leven.

Echt niet? Ik ken orthodoxe moslims met wie ik goed door één deur kan. We zijn het over zowat alles oneens, maar we kunnen overal over praten. Waarom is dat niet mogelijk voor de hele samenleving?

Ik heb zelf ook orthodoxe familieleden die ontzettend lief en aardig zijn. Zolang moslims in een niet-moslimland een minderheid vormen, hebben ze zich aan te passen. Tegelijkertijd moeten ze zorgen dat moslims het voor het zeggen krijgen, door middel van bekeringen, veel nageslacht, strijd of langs democratische weg. De meerderheid van de moslims in Nederland wil liever in een land leven waar de sharia, de islamitische wet, geldt.

In Vlaanderen heeft de moslimpartij Arabisch-Europese Liga (AEL) van Abu Jahjah nauwelijks stemmen getrokken. Ook in Nederland blijkt er niet veel draagvlak te zijn. Is dat geen bewijs dat moslims helemaal niet zitten te wachten op een partij die de sharia wil invoeren?

Dat is puur een kwestie van etniciteit. De AEL is een Arabisch georiënteerde partij en de meeste moslims in Vlaanderen en Nederland zijn Marokkaans of Turks. Een partij die zich op Turkse of Marokkaanse moslims richt, zal wél een grote aanhang krijgen. Overigens zullen Turken niet op Marokkanen stemmen en Marokkanen niet op Turken.

Vorig jaar was ik kerstinkopen aan het doen. Toen viel het me op dat er heel veel gehoofddoekte vrouwen met stapels kerstcadeau’s voor de kassa’s stonden. Ik vond dat wel een geruststelling, dat islamitische enthousiasme voor onze consumptiemaatschappij.

Was dat met kerst? Echt waar? De consumptiemaatschappij is niet in tegenspraak met de islam, integendeel. De islam is een heel aardse religie, veel meer dan het christelijke geloof. Ergens in de koran staat dat bezit en zonen de pracht van het aardse bestaan vormen*.

Wordt u vaak door moslims aangesproken op uw kritische uitlatingen?

Eerlijk gezegd kom ik dagelijks niet zo heel veel moslims tegen. Bij een lezing komt er wel eens iemand naar me toe. Iemand zei me eens: “U hebt zoveel kritiek op de islam, waarom belicht u de islam niet op een positieve manier?” Ik zei hem dat het tijd wordt dat de negatieve kanten van de islam eens worden besproken. Die vormen een kankergezwel die anders maar uitgroeit en uitzaait. De meeste moslims willen dat niet onder ogen zien, uit loyaliteit of schaamte.

Wat vindt u van Hirsi Ali?

Een moedige vrouw, die veel heeft losgemaakt in Nederland. Meer bij niet-moslims dan bij moslims, dat wel. Maar er is nu tenminste een debat en dat was zonder iemand als Hirsi Ali nooit gebeurd. Ze is trouwens niet de eerste moslimfeminist, wil ik wel even zeggen. Daarin zijn veel vrouwen haar namelijk al voorgegaan.

Op 1 december verschijnt het nieuwe boek van Nahed Selim, Zwijgen is verraad – Openhartige verhalen over vrouwen en islam.

*Koran 18:34: Bezit en zonen zijn de pracht van het tegenwoordige leven, maar de
deugdelijke daden, die duurzaam zijn, hebben bij jouw Heer een betere beloning en een betere verwachting’