Een supereerlijk festival

Peter Breedveld

In Vlaanderen wordt de belangrijkste stripprijs, de Bronzen Adhemar, door de minister van cultuur uitgereikt, zoals het hoort. Dat gebeurt dit weekend, 17 en 18 februari, tijdens het stripfestival Strip Turnhout. Dat is volgens de organisatie ‘het oudste stripfestival met de meest prestigieuze prijs, de mooiste tentoonstellingen de grootste stripbeurs en de meeste media-aandacht’. Frontaal Naakt-medewerkster Ilah is er in elk geval ook. De Vlaamse stripjournalist Geert de Weyer, eenzaam strijder tegen de Leuvense stripmaffia, is ‘curator/programmator’ van het festival.

Jij bent altijd een horzel in de jas van de Vlaamse stripwereld geweest. Nu maak je opeens deel uit van de gevestigde orde van de stripwereld, door in de organisatie van Strip Turnhout te gaan zitten. Wat is er gebeurd?

Anderhalf jaar geleden werd ik gevraagd het programma samen te stellen en de grote tentoonstellingen te curateren. Ik heb ja gezegd omdat ik eens op een andere manier met strips bezig wil zijn dan als stripjournalist, wat ik al twaalf jaar doe. Ik wou ook het beeld veranderen dat in Vlaanderen van stripfestivals bestaat.

Hoezo?

Stripfestivals waren altijd heel Vlaams. Er is nooit naar een internationale uitstraling gekeken. Je ziet dezelfde mensen steeds terugkeren, de Bronzen Adhemar werd altijd aan Vlamingen gegeven. Het was een vriendenclubje, een onderonsje. Daar wilde ik absoluut vanaf. Nu worden we geboycot door een aantal Vlaamse auteurs die dat niet leuk vinden.

Door wie dan?

Ik weet niet of ik dat moet zeggen.

Ja!

Hec Leemans. Omdat ik een strip van hem negatief heb gerecenseerd. Hij vindt zichzelf geweldig, terwijl hij eigenlijk maar een heel beperkte tekenaar is, maar dat mag je dan weer niet schrijven. Je verwacht dat zo’n man, die echt geen jonkie meer is, daar wel op een volwassen manier mee om weet te gaan. Nu zegt hij dat we het Vlaamse stripfestival kapotmaken. Onterecht, we hebben achttien tentoonstellingen, waarvan heel wat rond de Vlamingen. Jef Nys bijvoorbeeld, van de commerciële strip Jommeke. Daar tegenover staat een tentoonstelling als die rond de artistieke Carré-albums van uitgever Glénat .

Je hebt nadrukkelijk de Franstalige Belgen uitgenodigd.

Inderdaad. We hebben nu vijftien Franstalige auteurs, minder dan waar we op hoopten, dat komt omdat dit festival al 22 jaar een specifiek Vlaamse inbreng heeft. Dat willen we doorbreken. We willen internationaler gaan, opschuiven richting Haarlem ook, zowel supercommerciële als superartistieke strips brengen en alles wat daar tussen zit. Tot twee jaar geleden was Strip Turnhout een festival en meer niet. Nu hebben we 200.000 euro subsidie om allerlei projecten te starten. We willen overkoepelend zijn. Er komt ook een tweemaandelijks striptijdschrift, dat volgend najaar voor het eerst zal verschijnen. Die projecten zijn hard nodig want er zijn nu zoveel vetes in de stripwereld, er wordt zoveel geluld, mensen die hun nek uitsteken worden in de grond geboord, we gaan proberen daar een einde aan te laten komen. Dit festival is supereerlijk: geen favoritisme, geen vriendjespolitiek. Hier wordt gekeken naar wat de stripwereld op dit moment op stripgebied te bieden heeft. Daar laten we een dwarsdoorsnede van zien.

Wel lachen, dat jij in de organisatie van dit festival zit. Je bent nogal een omstreden figuur in de Vlaamse stripwereld. Je hebt machtige vijanden.

Zoals ik al zei, zijn er mensen die ons festival boycotten. Aan de andere kant willen mensen, die vroeger niks met dit festival te maken wilden hebben, nu heel graag samenwerken omdat ze zien dat er een nieuwe wind waait. Je ziet dat ook aan het aantal auteurs: we hebben nu honderd signerende auteurs. Het maximum aantal op het festival-oude-stijl was vijfendertig. Die vijanden van mij zijn overigens helemaal niet zo machtig. Door hoog van de toren te blazen willen ze laten horen dat ze er ook zijn.

Je hebt ruzie met Standaard Uitgeverij, die Suske en Wiske uitgeeft. Dat is toch een machtige vijand?

Die ruzie is al iets bekoeld, hoor. Standaard weet ook wel dat ik heel eerlijk ben. Ik heb misschien een groot bakkes, maar ik ben heel eerlijk. De onmin die we hebben gehad staat ook niet in de weg van samenwerking op dit festival. Er is een tentoonstelling rond de strip Orphanimo uit het fonds van Standaard. Heel veel auteurs uit het fonds van Standaard Uitgeverij komen signeren.

Die vetes waar je over spreekt, die duiden er op dat er veel belangen gemoeid zijn met de Vlaamse stripindustrie.

Dat komt door de serieuze stripjournalistiek, die was er twaalf jaar geleden nog niet. Nu doen de kwaliteitskranten steeds meer grote interviews met stripauteurs. Toen dat begon zag je dat de mensen in de stripwereld daar gretig op insprongen. Ik stel de stripwereld voor als een lekkere cake waar op een bepaald moment lagen aan zijn toegevoegd, zodat je van een taart kon spreken. De mensen in de stripwereld hebben, in plaats van samen te werken, meteen stukken van de fundamenten van die taart naar zich toegetrokken, met als gevolg dat die hele taart is ingestort. De reden dat de Vlaamse strip niet op een hoger niveau staat heeft te maken met de incompetentie van veel uitgeverijen en andere mensen in de industrie en de geringe bereidheid tot samenwerking. We merken dat ook bij dit festival, die kleinzieligheid. Uitgeverijen die niet naast elkaar willen staan.

Onderdeel van het festival is de uitreiking van de Bronzen Adhemar aan William Vance. Dat wordt gedaan door de Vlaamse minister van cultuur. Dat zie ik onze Medy van der Laan niet zo snel doen, een stripprijs uitreiken. Strip wordt serieus genomen in Vlaanderen.

We hebben ook een Fonds der Letteren in Vlaanderen, van waaruit stripprojecten worden gesubsidieerd.

Je bent een invloedrijke stripjournalist die zich nu bemoeit met het belangrijkste stripfestival van Vlaanderen. Gaat dat wel samen? Is er zo geen sprake van conflicterende belangen, of belangenverstrengeling?

Nee hoor. Sommige gasten op het festival heb ik kortgeleden nog in de grond geboord in de krant. Er is een verschil tussen mijn persoonlijke smaak en mijn smaak als organisator van dit festival. Het is iedereen duidelijk dat er van mij geen gunsten te verwachten zijn. De stripwereld moet geprofessionaliseerd worden, anders komen we geen stap verder. De reden dat ik gevraagd ben is dat ik zo diep in die stripwereld zit. Het heeft geen zin om een buitenstaander te vragen, want die weet niet wat in is, wat er speelt, wat leuk gaat worden enzovoort. In Nederland organiseert Joost Pollmann, stripjournalist voor De Volkskrant, toch ook het Haarlemse stripfestival? Iedereen kent nou eenmaal iedereen in het kleine stripwereldje.

Meer info over het festival vindt u hier.