Badaboem

Illustratie: Ilah

“Hoe hoger het IQ hoe hoger de secularisatie.” zei mijn grootvader en nipte aan zijn calvados. Je zag het al in het oude Athene, zoveel verschillende religies naast elkaar schuren als vanzelf de goedgelovige nonsens weg. Daaruit kon een democratie ontstaan. Natuurlijk kon dat niet blijven goed gaan. Het oude Athene is ondertussen een ruïne (het gemiddelde IQ is dan ook nog maar een echo van wat het ooit was).

Leidt intelligentie altijd tot secularisatie? Natuurlijk, het kan ook niet anders. Een weldenkend, intelligent, enigszins wetenschappelijk onderlegd wezen kan niets met religie. Alle onderzoeksdrift slaat vroeg of laat morsdood tegen elke Godsdrift.

Het is overigens een prachtige discussiedoder:

“Ja, maar je kunt nu wel zeggen dat kernenergie na olie de enige manier is om aan de enorme vraag naar energie te kunnen voldoen, maar we hebben nog helemaal geen 4e generatie kerncentrale operationeel… en we moeten iets doen voor de aarde werkelijk zodanig opwarmt dat het problematisch wordt.”

-“Onzin, de Aarde warmt op omdat God het zo gewild heeft.”

Ik meen het, gooi dat argument dat God het gewild heeft in een willekeurige discussie waar verschillende gezichtspunten aan zitten. En je zult zien dat de discussie doodslaat en oplost, als zeep op vet. Het suckt als het ware het gezonde verstand in een ogenblik de hel in.

Nee, een hoogbegaafd mens kan niets met God. Ik geloof dan ook niet dat werkelijk intelligente mensen in God geloven. Ook al zeggen ze van wel. Hun vlijmscherpe verstand kan maar één antwoord geven op de vraag of God bestaat: “Zeer, zeer onwaarschijnlijk, alle verschijnselen waar God meestal de schuld van krijgt zijn, vrees ik, toch met heel wat minder aannames veel aannemelijker…”

Ik had laatst een onnozel gesprek met een streng-gelovige die het standaard antwoord gaf op mijn vraag:

“Bewijst u maar dat God bestaat.”

– “Bewijst u maar dat hij niet bestaat.”

“Goed, bewijst u dan tegelijk dat er geen roze olifanten op Mars de Hohe Messe kunnen zingen.

De streng-gelovige keek me gefascineerd aan en zei: “Dus u sluit het niet uit?”

En dat is waar de meeste gelovigen het hardst op teren. Dat het niet uit te sluiten is. De kans op God is net zo groot als ieder willekeurig verzonnen verhaal. Het is onrechtmatig falsificeren. We kunnen nergens bewijs vinden dat ie niet bestaat. Dus bestaat ie. Vreemd genoeg is dat niet-uitsluiten een heel intelligente houding. Maar daaruit concluderen dat-ie wél bestaat is weer behoorlijk onhandig… dom bedoel ik.

“Maar nee, maar nee, hij bestaat wel, want er zijn wonderen gebeurd in mijn leven, ik ben spontaan genezen, altijd als ik bid voor iets dat ik werkelijk nodig heb, dan krijg ik het ook.” Ja dat kan, heel goed mogelijk, die dingen gebeuren, maar waar staat nu precies Gods handtekening?

Wonderen, healings, helderziendheid, telepathie, remote viewing. Ik geloof zeker dat die dingen kunnen. Net zoals sommige mensen met hersenbeschadigingen ineens bijzondere gaves kunnen hebben. Maar zodra de verklaringen van die verschijnselen komen, loopt mijn aura meestal leeg en raak ik verveeld en moe.

“God dobbelt niet.” zei Einstein ooit. Een golf van opluchting ging door de religieuze wereld, eindelijk een gerenommeerde wetenschapper die in God geloofde. Dat geloof viel overigens wel mee. Het was meer een reactie op de ongrijpbaarheid van de quantummechanica, die iedere wetenschapper de stuipen op het lijf jaagt. Maar vrijwel niemand kent de reactie van Niels Bohr, die misschien nog wel intelleigenter was dan Einstein: “Don’t tell God what to do.”

Die uitspraak is in wezen veel religieuzer. Bohr begrijpt tenminste dat we niet alles onder controle hebben, dat God de zoveelste poging is om het niet begrepene begrijpelijk te maken. Meestal uit angst. En eenmaal begrepen kunnen we Het vertellen wat Het wel en niet kan. Plegen we Hubris en doden we God…

Bohr stond wel open voor iets volstrekt onverklaarbaars. Zonder het te willen verklaren. Een mooi standpunt, dat zowel de wetenschapper als de gelovige zou sieren.

‘Badaboem’ is een verwijzing naar de film The Fifth Element. In werkelijkheid heet-ie Bart. Meer op zijn weblog.