Affaire-mores

Natasha Gerson

Illustratie: Gil Elvgren

Met Heleen Mees heb ik nooit zoveel op gehad. Ik kende haar pleidooi voor het fulltime werken enzovoorts al van Rudi Wester, een jaar of tien daarvoor. Feminisme is en blijft voor mij in de eerste plaats solidariteit tussen vrouwen in het zakelijke, en loyaliteit in het persoonlijke, en emancipatie zal er nooit bij gebaat zijn als discussies blijven steken in het elkaar afvallen op persoonlijke keuzes.

Nu is Heleen Mees gearresteerd wegens ‘stalken’, dat wil zeggen het elektronisch lastigvallen van haar ex-minnaar en inbreuk doen op diens familiesfeer. Natuurlijk duikt heel metamediaal Nederland er vol op. Altijd goed om eerst iemand op een voetstuk te hijsen en er dan keihard weer vanaf te pletteren.

In d’r mantelpak

En toegegeven, in eerste instantie doe ik daar in mijn eigen Facebook-kransje ook aan mee. Zie je wel, ze is gewoon knotsmesjogge, die aanstellerige dwingeland! Zit ze op Riker’s Island, in d’r mantelpak, gheheheh.

Maar al snel begint er iets te knagen. Want de terminologie komt me zo bekend voor. Zulke dingen krijgen tegenwoordig al snel heksenwaag-achtige trekken. Er treedt onmiddellijk dat neo-seksistisch fenomeen in werking dat ooit door Pim Fortuyn met zijn ‘mens, ga koken’ tegen een doorzuigende Wouke van Sterrenburg weer heeft gelegitimeerd.

Mannen én vrouwen bedienen zich ervan, trouwens. Om in no-time het predicaat ‘feeks’ te krijgen, hoef je niet eens iemand te stalken, dat krijg je als vrouw sowieso prompt zodra je iemand, wie dan ook, op zijn pik trapt, of je niet af laat schepen. Als je opinie iemand niet bevalt, is die opinie, omdat je een vrouw bent, vanzelfsprekend ‘hysterisch’. Ook al is ie waterkoel en feitelijk gesteld en is er geen speld tussen te krijgen, met dat predikaat kun je het wel schudden.

Burn-by-google

Een man, ondertussen, die zich niet uit het veld laat slaan in het verlangen van antwoorden, heet ‘volhardend’ of ‘doortastend’. Een vrouw verandert daarbij in de algemene beleving met de optreksnelheid van een Bugatti Veyron van een ‘zeikwijf’ in een ‘psychopaat’. Of zie Agnes Kant, de politica die het veld moest ruimen toen iedereen het erover eens was dat ze gewoon té betrokken was. Waarna er vervolgens weer werd doorgeklaagd over het gebrek aan integere politici én interessante vrouwen.

Zoiets wordt dan onvermijdelijk geschraagd door de burn-by-google. Pluk een onbenullig maar hardnekkig gegeven van het wonderweb, wikkel daar nog wat hersenspinsels omheen en maak het nog hardnekkiger onzin, en wapper online flink met deze rode lap. Om zulke situaties te voorkomen moeten we allemaal op onze tellen passen om niets afwijkends of onverwachts te doen nietwaar.

Als ik even een persoonlijk voorbeeld mag geven: Iedereen die een appeltje met mij te schillen heeft denkt origineel te zijn door te gaan spotten met het gegeven dat ik naast selectieve journalistieke arbeid, ook werkzaam ben als waarzegster. Altijd weer een welkom schot voor open doel. Die maffe toverkol heeft haar beweringen zeker uit haar -proest- kristallen bol! Ik ben dus of een spiritueel dwaallicht, of een oplichtster, of allebei.

Hogere machten

Maar inderdaad. Naast, vóór literair en journalistiek werk heb ik mijn inkomen (en vaak research) altijd gesupplementeerd met kaartleggen. Daar mag je me natuurlijk belachelijk mee maken. Al houd ik mij minder bezig met hogere machten dan een gemiddelde christelijke wethouder. Het is vooral een leuk, communicatief oud ambacht. Een familietraditie, zelfs. Ik subsidieer er mijn eigen onderzoek mee.

Als kaartlegster bespreek ik constant alles, met iedereen, waarmee ik bedoel: Alle lagen en groepen van de bevolking, van alle afkomst, gezindte en leeftijd, over alles wat ze bezighoudt. Vroeger op vereniging en jaarmarkt, tegenwoordig vaak telefonisch, en anoniem. Sinds 2007 heb ik zo iets meer dan achtduizend gesprekken gevoerd met onbekenden over liefde, relaties, familie, geld, trots en aanzien. Soms vrolijk, soms verveeld, soms compleet wanhopig – wanhoop van de tijdelijke soort waar nooit een hulpverlener aan te pas komt. Daar steek je echt wel wat nuttigs over de maatschappij van op, hoor.

Wurgende trots

Zo meen ik ook te weten waar ik Heleen Mees moet scharen als ik lees over haar mailterreur. En dat zij zeker geen doorgedraaide eenling is. Dit is mijn ervaring, op basis van al die gesprekken over soms extreem liefdesverdriet.

Goed, niet iedereen verandert daarbij in een soort cyber-Valerie Solanas. Sommigen moeten wel zo’n beetje op hun handen zitten om niet tot emailbombardementen over te gaan en komen tot weinig anders meer dan zichzelf daarin tegenhouden. En sommigen zouden zoiets wel willen, als ze zouden durven, maar doen het niet, praten er zelfs met bijna niemand over, uit schaamte, en gaan gewoon stilletjes van binnen kapot.

Het leed van onbeantwoorde vragen die strijden met een opgelegde, wurgende trots is een van de grootste psychologische gesels van deze tijd, naast bestaansonzekerheid. Want daar gaat het dan om: De onbeantwoorde waaromvraag. Die drijft ze vaak in een toestand in waarin ze zichzelf nauwelijks terug herkennen. Sommige (hetero)mannen die stalken, en een enkele lesbische vrouw, willen de ander puur en klassiek hun wil opleggen, iemand mág ze dit niet aandoen, iemand móet térúg komen, want ze hóren bij elkaar. Dat zijn, ik zou bijna zeggen, de echte stalkers, en die moeten gestopt worden, voor ze fysieke navolging geven aan hun ‘ik niet, dan niemand’ gedachten.

Pure lafheid

Maar die moeten niet verward worden met een heel andere categorie: De meeste vrouwen, en veel mannen, die hun ex niet kunnen loslaten en maar contact blijven zoeken, willen die helemaal niet eens per sé terug. Zijn rationeel allang afgeknapt op de ander, vanwege diens handelwijze. Ze eisen alleen het laatste, of misschien wel eerste, werkelijk, echt eerlijke gesprek. De afsluiting, waar ze redelijkerwijs recht op hebben, om verder te kunnen. Nog zeggen wat ze te zeggen hebben, en oprechte antwoorden te krijgen op hun vragen. Verlangen inzet daarin uit respect voor wat was. Als ze iets te leren hebben van hun pijn, willen ze ook die mogelijkheid.

En dat wordt ze maar al te vaak, en in toenemende mate, echt op een rücksichtloze wijze onthouden, meestal uit niets dan pure lafheid en lulligheid. De drang die te doorbreken, juist om de ander niet door de mand te laten vallen als mediocere klotebibber en daarmee de herinnering aan de relatie te besmetten, wordt dan een soort verslaving, of eigenlijk, afkickverschijnsel.

Hangende pootjes

Terug naar Mees. De veertig gepasseerd, had Mees inmiddels naast haar PHD en haar vijf talen en haar netwerkkunde één wezenlijk stukje kennis opgedaan kunnen hebben.

Dat is dit, en als jouw moeder het je ook nooit gezegd heeft en je hebt het ook niet om je heen gezien, neem het dan hierbij van de waarzegster aan: Wanneer je iets begint met een persoon die al een relatie heeft, heb je sowieso tachtig procent kans dat het plotseling, totaal en voor jou met een kater eindigt zonder recht op nadere uitleg. Meestal gaan ze gewoon niet weg bij hun vrouw omdat dat nooit de bedoeling was of ze daar gewoon te slap voor zijn en het teveel gedoe is, terwijl de affaire met jou ook tot regelmaat verschraald is. Hij is die eigenlijk alleen maar als extra plicht gaat zien.

En komt het uit, is het gedaan. Als je jezelf al die tijd verteld had dat het ook niet je doel was dat ie bij zijn vrouw wegging, mag je jezelf dat blijven vertellen. Die twintig procent die het wel doet, voor jou kiezen, doet dat niet na eerst een proeftijd van twee jaar, maar direkt. Daar beur ik de getrouwde vrouwen mee op die er net achter zijn dat ze langdurig zijn bedrogen. U heeft nu de touwtjes in handen en u trekt vast niet aan het korste eind, voorspel ik ze dan. Zij is het die gaat lijden, als u dat wil, niet u. U kunt nu van hem af of u kunt hem met hangende pootjes terugkrijgen, zegt u het maar.

Dikke huid

Heleen Mees had het niet alleen kunnen weten, maar ook moeten weten, hoe dit zou gaan, omdat het haar naar verluid al een keer eerder overkomen was. Iets met ezel en steen. Ook had Mees, hoewel zelf geen ouder, inmiddels de sociale wijsheid moeten bezitten om te weten dat niets zo snel tot totale afwending leidt dan iemands kinderen te nabij te komen op een onaangename manier. En terecht. Maar laten we niet teveel op geruchten afgaan.

Die eigenschappen waar Mees om bejubeld werd, en waar ze mee ter voorbeeld werd gesteld aan de suffe deeltijdmiepen van Nederland: Haar ambitie, haar drive, haar ellebogen. Een vrouw die krijgt wat ze wil, niet door diplomatie of strategie, nee, door tomeloze inzet, een dikke huid en niet gehinderd door allerlei jeremiëerderige obstakels als het welzijn van anderen.

Daar houden we toch zo van, tegenwoordig, zo’n krachtdadig, zelfredzaam mens. Nou, kun je daar werkelijk van verwachten dat die zich wel zomaar door zo’n man als een boemeltje laat rangeren zonder deugdelijke verklaring? Ook mondelinge toezeggingen gelden als wettelijke overeenkomst is hun levensmotto en -ader. Uitspraken als ‘er altijd voor haar zullen zijn’ en meer van dat soort praat worden door gematigder –of meer ervaren- personen bij voorbaat al gerangschikt onder de beperkte houdbaarheden. Maar staan voor een vrouw als dit in steen gebeiteld, want die legt zichzelf er ook op toe, dus daar kom je dan niet zomaar vanaf.

Krabbenmand van Nederlandse vrouwen

Als Mees had moeten weten hoe haar affaire met de getrouwde Buiter zou eindigen, had mijnheer zelf niet ook kunnen anticiperen dat zo’n Mees niet lijdzaam maar stilletjes zou oplossen in de nevelen van Manhattan? Als het waar is dat hij de benoeming tot president van de Nederlandse Bank heeft misgelopen vanwege de perikelen met Mees, is dat dan Mees haar schuld, of toch vooral zijn eigen? Wie was eigenlijk de vreemdganger in deze?

Wat is er in het laatste jaar met Mees gebeurd? Uit het feit dat ze gebruik moest maken van Legal Aid en ze haar borgtocht van een onbekende die ook wel eens stukgezeten had in de liefde moest komen, kunnen we opmaken dat de zaken er niet zo florissant voorstonden.

Moeten we hier uit opmaken dat ze de krabbenmand van Nederlandse vrouwen met hun frutselbaantjes die ze zo minachtte toch nooit echt is ontstegen, en het hele New York-avontuur gebakken lucht is geweest? Of kon ze de laatste tijd niet meer werken, uit liefdesverdriet, en was, al of niet onder druk uit het Buiter-kamp, het ene na het andere luikje dichtgevallen?

Is zij wel, we citeren een anonieme bron rond ex-minnaar in Het Parool, die ‘gestoorde heks’? (‘Hell hath no fury like a woman scorned’ schreef Congreves. ‘Don’t stick your dick in crazy’, gnuift GeenStijl)

Ballenkrakende mafketels

Of wordt een en ander zo gretig opgenomen als mediaspektakel omdat het de onuitroeibare calvinotie voedt van zie je wel, al die sterke, zogenaamd onafhankelijke vrouwen zijn eigenlijk geshuffelde ballenkrakende mafketels waar je je het beste verre van kunt houden, professioneel en persoonlijk? In dat geval heeft Heleen Mees het feminisme de grootste dreun sinds jaren bezorgd.

Maar ze kan vrouwen ook weer een dienst bewijzen als Mees-gate een andere, veel belangrijkere feministische issue weer aan zou zwengelen: Mag emancipatie alsjeblieft meer zijn dan je aanpassen aan, of opwerken naar, de blanke middenklasse mannelijke norm der dingen? Is het feministisch om je te moeten schamen voor je gevoelens, wat er ook gebeurt en hoe je ook behandeld wordt? Dus een maskerachtige onkreukbaarheid aan de oppervlakte vertonen, emoties op straffe van zotverklaring? Alles onder de mat vegen?

Sarren en treiteren

Ik merk, opvallend genoeg, vooral van allerlei allochtone vrouwen medeleven bij de treurige en hier en daar herkenbare positie van Mees, hoe naïef of stijlloos bevonden ook. Als je zo hebt gestudeerd en zo je best gedaan op je carrière, ja, dan ben je misschien juist wat onervarener in de haaienpoel van de liefde.

Hier en daar zelfs meer dan dat: Vanuit vooral mediterrane en Caribische hoek: Het vanzelfsprekende récht om een man, die je toch je lichaam en ziel gegeven hebt, en die je zomaar aan de kant heeft gezet alsof je niks bent, te sarren en te treiteren totdat hij kapót is. Tuurlijk. En desnoods zijn rechtmatige wijf, zijn pestkinderen, de draak die hem gebaard heeft en zijn hele stam d’r bij.

Hij mag blij zijn als het bij een emailbombardement blijft! Als hij niet vervloekt wordt door een échte heks. Of er een randdebiel neefje wordt opgetrommeld om hem op zijn bek te slaan. Zo! Niks gestoord, hoezo gestoord, als je dat niet doet bén je geen sterke vrouw!

Moedig feminisme

Als we even de oude frase ‘Het persoonlijke is politiek’ er weer bij mogen halen: Mag de absolute noodzaak tot een laatste woord, een verklaring, een waardige conclusie van een relatie die je graag als betekenisvol in plaats van tijdsverspilling wenst te plaatsen en herinneren, ook tot moreel recht verheven worden? Dus in het kader van het recht op een rustig leven, net zo’n recht zijn als om dezelfde reden verstoken blijven van ontregelende email-bombardementen?

De mijnheren Buiters van deze wereld verliezen in dit tijdsgewricht het voor hun zo handige prerogatief op affaire-mores. Misschien dat Heleen Mees in het kader van het moedige feminisme daar een aanzet toe heeft gegeven en dan heeft ze, wat mij betreft, eindelijk echt iets bereikt.

Natasha Gerson is schrijfster, kaartlegster en journaliste en werkt momenteel aan een langdurig onderzoek naar dwangarbeid in de Tweede Wereldoorlog.