Ben lief voor de ander

Peter Breedveld

Illustratie: Zinaida Serebriakova

Schrijver Kluun (echte naam: Raymond van de Klundert) gelooft in God, maar niet dat God een man met een baard is. “God is misschien energie of elektriciteit of onvoorwaardelijke liefde.” Hij denkt dat het in wezen niet zoveel uitmaakt of je christen bent of moslim of hindoe, want alle godsdiensten delen dezelfde waarden, zoals “ben lief voor de ander”. En na het overlijden van zijn eerste vrouw zat hij in zijn auto met open dak en toen dacht hij aan zijn vrouw en zie, daar kwam een zonnestraaltje door het dak. En hij heeft zich ook wel eens afgevraagd: “Als er een God is, waarom laat hij dan zoveel ellende gebeuren?”

Hemel en aarde
En dat is maar een kleine greep uit de opeenstapeling van afgeragde clichés over God en religie en ‘dat er meer is tussen hemel en aarde’ die het avondje met Kluun in een overvolle collegezaal van de Amsterdamse Vrije Universiteit was. Cadeautje van de christelijke Navigators Studentenvereniging Amsterdam, die haar twintigjarige bestaan viert, in samenwerking met VU-Connected, die de VU met de buitenwereld verbindt.

Kluun las eerst een stukje voor uit zijn nieuwe boek God is Gek, over dat hij vroeger misdienaar was geweest en dat hij van zijn geloof was gevallen omdat God zijn gebeden niet verhoorde (hij vroeg Hem zijn rivalen in de liefde uit te schakelen en dergelijke) en toen werd hij ondervraagd door de christelijke televisiejournalist Thijs van den Brink, die de verleiding niet kon weerstaan te proberen net zo lollig te zijn als Kluun.

Ik heb geprobeerd onbevooroordeeld te luisteren naar wat Kluun te vertellen had – ik wist heus wel dat bijna iedereen een uitgesproken mening over hem heeft, maar heb nooit iets van hem gelezen – maar na krap tien minuten was mijn weerstand gebroken. Niet alleen heeft de enorm zelfingenomen Kluun helemaal niets te vertellen dat zelfs maar enigszins interessant is, hij weet ook nog eens geen behoorlijke Nederlandse zin over de lippen te krijgen. Ongelofelijk, de krompraat die deze schrijver produceert.

Grof en gratuit
Maar nog veel erger dan Kluun was zijn publiek. Studenten, wetenschappers in wording die in dezelfde grammaticale gedrochten van onvoltooide zinnen praten, in dezelfde nietszeggende clichés grossieren en die álles, wat Kluun zegt, grappig vinden. “Tilburg is een plaatsje vlakbij de Belgische grens”, luid gelach. “De Mounties, Peppie en Kokkie, Knevel en Van den Brink”, weer luid gelach. “De Celestijnse Belofte was een heel populair boek, maar niet zo populair als mijn boek”, ook weer lachen.

Op zeker moment werd hij overmoedig en probeerde hij iets grofs en gratuits: “De ene godsdienst vindt het normaal dat er een koe voor je deur gaat zitten schijten en dat je dat dan normaal vindt.” Daar werd niet om gelachen. Niet zo hard, tenminste.

Kluun vertelde dat hij weer was begonnen met “iets, dat op bidden leek” toen zijn zieke vrouw haar einde voelde naderen. Sindsdien is hij gaan nadenken over God en het hiernamaals en noemt hij zich een ‘nieuwe spiritualist’. Maar zijn hedonisme is hij er gewoon naast blijven doen. Of althans: “Ik was een hedonist qua ideaal, maar nu ben ik dat alleen nog qua levensstijl.”

Als ik het goed begrijp, jaagt hij dus nog steeds dezelfde vluchtige pleziertjes na als vroeger, alleen is dat niet langer zijn ideaal, zijn einddoel.

Zijn einddoel is naar de hemel te gaan zonder daar iets voor te hoeven laten. Hoeft ook niet, denkt hij, want iedereen wordt toegelaten. De Tien Geboden uit de bijbel zijn volgens Kluun geen geboden maar een soort vrijblijvende adviezen van God aan de mens. “Je bent een dief van je eigen geluk als je de Tien Geboden negeert”, zegt Kluun, zo’n beetje ‘s lands bekendste overtreder van het zevende Gebod. “Als je een ander de kop inslaat, daar word je zelf niet gelukkig van, zeg maar.”

Onverdraagzame fundamentalisten
Kluun heeft ergens gelezen dat veertien procent van de Nederlanders atheïst is, maar hij krijgt zelf de indruk dat de media worden gedomineerd door atheïsten. Die geven hem de indruk dat je de boot heb gemist als je nog ergens in gelooft. “De goegemeente van het journalistenkorps is constant gelovigen aan het bashen”, beweert hij. Volgens hem is er in Nederland “een dictatuur van atheïsten.”

Van den Brink vroeg hem wat die atheïsten dan allemaal voor verschrikkelijks doen. “Veel atheïsten zijn de meest onverdraagzame fundamentalisten die er zijn”, aldus Kluun.

Niet veel studenten maakten gebruik van de gelegenheid Kluun iets te vragen. Die dat deden, bleken maar moeilijk te kunnen begrijpen dat Kluun wel in God gelooft, maar niet de bijbel of koran als gids gebruikt. “Volgens mij gaat het er gewoon om dat je anderen in hun waarde laat”, zei Kluun. Hij denkt dat gelovigen zich intuïtief laten lieden door bepaalde universele waarden als “probeer respect te hebben.” Aanwijzing daarvoor is volgens hem het feit dat hij, als hij de Stemwijzer doet, vaak bij de ChristenUnie uitkomt.

Een brutale studente vroeg hem of er eigenlijk nog wel plaats kon zijn voor God in Kluuns leven, daar Kluun zichzelf als God op aarde leek te beschouwen. Kluun stotterde wat. “Volgens mij weet je het zelf ook niet hè?” smaalde de studente.

Een atheïste protesteerde dat atheïsten ook heus weten wat liefde is. Een jonge moslim wist wel hoe dat kan: “Al ben je dan atheïst, je bent toch nog grootgebracht met christelijke waarden.”

Graantje meepikken
Mij bekroop het gevoel dat Kluun nog steeds alleen maar in zijn bankrekening gelooft. Dat hij met zijn boekje probeert een graantje mee te pikken van het feit dat geloven weer helemaal hip is. Kluun lift mee op het enorme succes van de spirituele glossy Happinez en de nationale obsessie voor moslims en de islam. Maar hij heeft er niet teveel werk voor willen doen, niet teveel denkwerk, vooral. Geen moment ontsteeg hij het niveau van theemutsen die bij tijd en wijle verzuchten “dat er toch iets moet zijn”. En helaas ontstegen zijn toehoorders dat niveau evenmin.

Eerder gepubliceerd in het weekblad van de Vrije Universiteit, Ad Valvas.