De terreur van GamerGate

Sander Philipse

Je hoort dat een journalist het bed in is gedoken met een ontwikkelaar in de industrie waarover de journalist schrijft. Wat doe je?

1. Kijken of de journalist iets heeft geschreven waarbij hij beïnvloed zou kunnen zijn door deze relatie.
2. Doorgaan met je leven.
3. Niets factchecken en de ontwikkelaar overweldigen met doodsbedreigingen onder het mom van een roep om ethische journalistiek.

Vul je C) in, dan mag je je per direct aansluiten bij de hate mob die GamerGate heet, vrouwen uit hun huizen verdrijvend sedert augustus 2014.

Seksisme in videospelletjes

Om deze groep te begrijpen moeten we terug gaan naar mei 2012. Anita Sarkeesian, een toen onbekende feministische pop culture critic, waagde het om een crowdfunding campagne te beginnen, met als doel om videos over seksisme in videospelletjes te produceren. Waar men het in de filmindustrie al decennialang over seksistische elementen heeft, was dit binnen games zelden onderwerp van gesprek. Het resultaat: een haatcampagne die haar de mond probeerde te snoeren. Een kritische blik werpen op een medium was voor sommige gamers verboten.

Om te bewijzen dat er helemaal geen sprake was van seksisme in games produceerde deze haatcampagne zodanig veel seksistische bedreigingen en beledigingen, dat het een mini-hype werd – met als voorspelbaar gevolg dat Sarkeesian in plaats van de gevraagde 6000 dollar, bijna 160.000 dollar aan donaties wist te verzamelen, en meteen één van de bekendste cultuurcritici in de gameswereld werd. Ondertussen zijn er massa’s aan reacties op haar videos geproduceerd – als je fan bent van stropopredeneringen, halve waarheden, karaktermoord en uit hun verband gerukte citaten raad ik ze ten zeerste aan. Hoe dat precies haar argumenten onderuithaalt weet ik nog steeds niet, maar ik heb wel geleerd hoe ik uren en uren aan verrassend populaire videos kan produceren, bestaande uit alleen maar irrelevante persoonlijke aanvallen en bizarre complottheorieën.

Bron van corruptie

Terug naar de hypothetische vraag aan het begin van dit stuk. De persoon die hét voorbeeld van corruptie in de gamesindustrie werd, is Zoë Quinn, een onafhankelijke ontwikkelaar die kleine, artistieke games maakt. De journalist is Nathan Grayson, iemand die nooit ook maar één van haar games heeft gerecenseerd. De game waar iedereen over verontwaardigd was: Depression Quest, een klein spel over depressie dat volledig gratis te spelen is.

In een miljardenindustrie waar mensen ontslagen worden omdat ze negatieve recensies van grote spellen publiceren werd een kleine indieontwikkelaar met een gratis te verkrijgen spel opeens gezien als de belangrijkste bron van corruptie. Klein detail: de journalist in kwestie bleef grotendeels buiten schot.

Oproep tot censuur

Zo begon GamerGate. Het feit dat hun voorbeeld van corruptie volledig verzonnen was hield helemaal niemand tegen, want eigenlijk ging deze beweging nooit over ‘ethische’ journalistiek. GamerGate neemt mensen die het graag over seksisme, racisme en andere sociaal-culturele aspecten van games hebben op de korrel. GamerGaters zien die problemen niet, dus waarom zien anderen ze dan wel? Zij willen gewoon spelletjes spelen zonder lastig gevallen te worden met vragen over het lage percentage vrouwelijke karakters, de passieve rollen die deze karakters krijgen, en de geseksualiseerde en stereotype manier waarop ze worden afgebeeld.

Het feit dat zij ervoor kunnen kiezen deze kritieken niet te lezen is blijkbaar niet in ze opgekomen, want zij lijken iedere vorm van sociale kritiek als een aanval op hun eigen karakter op te vatten. Sommigen zien die kritiek zelfs als een oproep tot censuur – omdat ze denken dat een kritische blik gelijk staat aan het bepleiten van een wettelijk verbod, of omdat ze bang zijn dat ontwikkelaars gaan luisteren naar kritiek en aanpassingen maken.

Zwarte Piet

De grootste angst van deze kritiekallergische gamers lijkt te zijn dat de gamesindustrie zich ook op andere consumenten zal richten. Quinns spellen zijn geen voorbeeld van corruptie, maar wel een voorbeeld van het soort games dat niet voor de traditionele markt bedoeld is. Daarom zijn deze kinderen tot op de dag vandaag boos over een artikel van Leigh Alexander waarin zij gamesproducenten opriep om zich ook eens op andere marktsegmenten te richten.

Deze logica doet verdacht veel denken aan een conservatieve moral panic. Als we homo’s laten trouwen, dan brokkelt het gezin af. Als we abortus toestaan, gaan we straks allemaal aan de kindermoord. Als we Zwarte Piet een ander kleurtje geven, verliezen we de gehele Nederlandse identiteit. En als we toestaan dat mensen wat meer diverse games maken, is de hele gamesindustrie gecorrumpeerd.

Onderdrukte klasse

Het is dan ook geen verrassing dat de belangrijkste personen binnen de nu zes maanden durende GamerGate beweging aartsconservatief zijn. De naam zelf is verzonnen door acteur en Tea Party-aficionado Adam Baldwin. De enige publicatie die GamerGate serieus neemt is Breitbart, een website die zo rechts is dat het Jalta op Pravda doet lijken. Ze hebben een huisfeministe in Christina Hoff Sommers, die voor het conservatieve American Enterprise Institute werkt en wier feminisme vooral bestaat uit heel hard roepen dat mannen de echt onderdrukte klasse zijn.

En ondertussen heeft de beweging ook de ergste vormen van extreemrechts op het internet weten aan te trekken, zoals verkrachtingsfan en men’s rights activist Roosh V, een white supremacist met een bizarre voorkeur voor nepschedels die inmiddels 10.000 dollar per maand krijgt om een ‘documentaire’ over Sarkeesian te maken en, jawel, Stormfront. GamerGate is voor hen de nieuwste veldslag in een lange oorlog tegen feministen, social justice warriors en ‘cultuurmarxisten.’

Stormvloed aan bedreigingen

Als het bij wat geschreeuw in hun eigen conservatieve bubbel bleef had niemand zich over GamerGate druk gemaakt. Helaas zijn de gevolgen van deze campagne voor een aantal mensen (voornamelijk vrouwen) een stuk serieuzer. Quinn heeft door een ware stormvloed aan bedreigingen haar huis al zes maanden lang niet betreden. Sarkeesian heeft sinds de start van GamerGate een nog grotere hoeveelheid bedreigingen en verschrikkelijke berichten over zich heen gekregen, waaronder bommeldingen en een massamoorddreiging. Brianna Wu, een andere vrouwelijke ontwikkelaar, heeft ook haar huis moeten verlaten na bedreigingen.

Vele andere mensen die zich tegen GamerGate uitspreken zijn gedoxxed (persoonlijke details online geplaatst), met als gevolg dat zij, hun vrienden, en familie worden overweldigd door telefoontjes, pakketjes en doodsbedreigingen. Sommigen kregen een bezoek van een SWAT team, uigelokt door anonieme telefoontjes naar de politie, iets dat in de schietgrage Verenigde Staten dodelijk kan zijn.

Gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel

Omdat GamerGate een decentrale beweging is die zich nergens officieel organiseert, kunnen individuele leden zichzelf ervan overtuigen dat al die vreselijke zaken niets met hen te maken hebben. Het feit dat iedereen die zich kritisch uitlaat over GamerGate bedreigd wordt is blijkbaar puur toeval, ook al kunnen we aantonen dat veel van de bedreigingen van GamerGaters af komen. Dit structurele gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel speelt de bedreigers alleen maar in de hand. Gelukkig marginaliseert deze door complottheorieën gedreven beweging zich mede hierdoor steeds meer, en is het nu slechts een kleine beweging binnen games.

Ik zou nog pagina’s door kunnen gaan met het beschrijven van de onzin die GamerGate heeft weten te produceren, maar dat zou niet heel productief zijn. Voor de mensen die nog steeds doelwit zijn van deze hate mob is het verre van voorbij, maar de groep die de haat in stand houdt wordt wel steeds kleiner. In recente weken zien we ook positieve ontwikkelingen, zoals beloftes van Twitter om harassment tegen te gaan, en een door Quinn opgerichte beweging om slachtoffers van online haatbewegingen te helpen. Als we over een paar jaar op deze reactionaire onzin terugkijken blijven hopelijk dat soort gevolgen staan, en zien we doodsbedreigingen als een jammerlijk relikwie. Want dit soort terreurbewegingen zijn momenteel veel te destructief.

Sander Philipse heeft geschiedenis gestudeerd en zijn leven lang games gespeeld. Hij schrijft over American Football op de site Bucs Nation en u kunt hem volgen op Twitter.