Herman van der Helm

In een beschaafd land willen de inwoners vanzelfsprekend goed zorgen voor hun medebewoners. Al het werk dat hiervoor noodzakelijk is, moet gedaan worden. Iedereen die er toe in staat is, dient zijn steentje bij te dragen. Uiteraard niet degenen die dat niet of niet meer kunnen, maar zelfs van hen wordt verwacht de anderen te helpen motiveren het werk te klaren.

Om al dit werk te kunnen doen, moet voor iedereen een basisbedrag beschikbaar zijn om te voorzien in hun noodzakelijke natje en droogje en een dak boven het hoofd. De een haalt dit uit loon, de ander uit inkomsten van bedrijf, een ander uit een uitkering. Wat mensen meer willen kunnen en mogen ze zelf regelen, als maar voor iedereen de basisvoorziening is gegarandeerd.

In Nederland is de basisvoorziening in vele hokjes en regelingen gestopt. We hebben er bijvoorbeeld een subsidie voor jong gehandicapten. We hebben er banen waar je in moet passen. We hebben er vacatures, en als je niet helemaal aan de eisen voldoet, kom je in een werkloosheidsuitkering. Als je niet goed kunt lopen, omdat je een keer te zwaar getild hebt tijdens een baan, kom je in de arbeidsongeschiktheidsregeling.

Er wordt beoordeeld door iemand met een andere baan dat je nog 50 procent wel kunt lopen en dan moet je een baan aannemen waar je die 50 procent kunt gaan lopen. Als je ouder bent dan 65, word je in een ouden-van-dagen-uitkering gestopt. Tenzij je werk in een ander land hebt verricht, dan krijg je maar een gedeelte. Heb je helemaal geen mogelijkheid in een baan te passen, omdat je bijvoorbeeld de verkeerde opleiding hebt, dan kom je in de bijstand. Als je jong bent, krijgen je ouders kinderbijslag, dat als je ouder wordt, overgaat in studiefinanciering. Kortom, een hok vol met regelingen en subsidies, die allemaal wel een goede grondgedachte herbergen, maar waarvan je door de bomen het bos niet meer ziet.

Het zou een goede gedachte zijn de basisuitkeringen en voorzieningen, die voor iedereen gelden, in plaats van allemaal met interessante afkortingen aan te duiden, voortaan gewoon subsidie te noemen. Subsidie is een instrument, bedoeld om een probleem te regelen en als het probleem niet meer bestaat, of achterhaald is door de feiten stopt het.

Zo is de AOW een subsidie die van oorsprong bedoeld is om mensen met een zware baan te ontlasten als ze zo goed als versleten waren. Vanaf 65 jaar kwam je er standaard in. Deze subsidie is feitelijk nu vervangen door de arbeidsongeschiktheidssubsidie. Dus waarom stoppen we deze subsidies niet in hetzelfde hok? De leeftijdsgrens is dan niet meer aan de orde. Mensen kunnen gewoon doorwerken zolang ze hiertoe in staat zijn. Uiteraard hoort hierbij dat we zorgen voor goede hulpmiddelen om dit werk prettig te kunnen blijven doen. Het moet natuurlijk leuk zijn om te blijven werken. Een ergonomische stoel voor achter het bureau, een tilhulpmiddel voor de pakketbezorger, een stel goede schoenen voor de rolstoelduwer etcetera. Dit zijn gewoon dingen die we eigenlijk toch al hadden moeten regelen.

Het blijkt dat maar 15 procent van de mensen nog een baan heeft op 64 jarige leeftijd. Bij 50 jaar zijn al meer dan de helft van de mensen uitgeschakeld door arbeidsongeschiktheid, of zitten in een andere uitkering. Ze doen echter naast hun uitkering wel allemaal vrijwilligerswerk, of ze klussen bij. Dit geldt ook voor 65-plussers. Die doen nog vele klussen, betaald of onbetaald. Mensen stoppen in de praktijk toch pas met dingen doen als ze het fysiek of geestelijk niet meer kunnen. Iedereen kent wel de kamertjesschilderende opa of de oppas-oma. De heer Drees zelf bijvoorbeeld gaf nog tot ver in de negentig adviezen aan politici.

Stoppen met dingen doen en achter de geraniums gaan zitten ligt niet in de aard van mensen. Laten we gewoon gebruik maken van deze eigenschap en de AOW en andere levensonderhouduitkeringen afschaffen en daarvoor in de plaats een basissubsidie instellen die gedurende het hele leven geldt. Kan iedereen gewoon blijven doen wat hij leuk vindt om te doen, ongeacht leeftijd, en is ons financiële probleem dat we als maatschappij op dit moment hebben weer een stukje opgelost. Hoeven we alleen maar de condities te scheppen dat mensen het werken leuk blijven vinden.

Herman van der Helm is de geestelijke vader van de Naturistenwoonwijk Ypenburg.