Home » Archief » Winternachten: de hilarische tragiek van Rudolf Kahl


[17.01.2014]

Winternachten: de hilarische tragiek van Rudolf Kahl

Peter Breedveld

Rudolf
Illustratie: Rudolf Kahl, zaterdag 18 januari op het Winternachtenfestival

Milo Manara heeft op het laatste moment afgezegd voor Winternachten. Daar ben ik goed ziek van, want het zou een mooi interview zijn geweest, zondag in het Haagse Spuitheater, en er is ontzettend veel tijd, energie en emotie in de voorbereiding gestoken.

Maar goed, can’t be helped en zaterdagavond, morgen dus, heb ik ook een mooi stripprogramma met Theo van den Boogaard en Rudolf Kahl, waarmee ik ga praten over het overschrijden van grenzen, het breken van taboes, het bespreekmaar maken van het onbespreekbare.

Bob Dylan

Theo van den Boogaard kent iedereen wel. Beroemd geworden met de Sjef van Oekel-strips, die hij met Wim T. Schippers maakte en het viel me op dat veel lezers zich zijn seksstrip Ans en Hans herinneren. Hij heeft een nieuw boek uit, met tekeningen die zijn geïnspireerd door liedjes van Bob Dylan, overal laaiend enthousiast besproken. Van den Boogaard heeft ook een CD opgenomen met zijn eigen versies van een aantal Bob Dylanliedjes waar het hartstochtelijke enthousiasme van afspat. En hij wordt de nieuwe tekenaar van Blake & Mortimer, na Kuifje de populairste stripreeks in Frankrijk.

Hier wil ik graag Rudolf Kahl voor het voetlicht brengen. Relatief onbekend, heeft maar één stripboek uit, Herinneringen, dat binnenkort in Chinese vertaling verschijnt en dat kunnen niet veel Nederlandse striptekenaars zeggen, dat ze in China over de toonbank gaan.

 

Rudolfher1

 

Herinneringen is geen makkelijk boek. Om te beginnen is het zo’n strip met een beschrijvende tekst onder de illustratie, niet mijn favoriete vorm. Daarbij stralen de tekeningen een strenge vreugdeloosheid uit en als je dan ook nog weet dat het gaat over een jongen die opgroeit in het aan puin gebombardeerde Duitsland van vlak na de Tweede Wereldoorlog – laten we zeggen dat het enige moed vergt om eraan te beginnen.

Maar steeds als ik Herinneringen herlees, word ik gegrepen door de sfeer, door de laconieke manier waarop Kahl over zijn harde jeugd vertelt, en door die fotorealistische koppen in zijn tekeningen, die je een beetje hulpeloos aanstaren vanuit het verleden. De personages zijn allemaal gevangenen van hun tijd en van hun omstandigheden, ook van hun eigen karakterfouten. Je kunt eigenlijk niet anders dan medelijden hebben met iedereen in dit boek, zelfs met de grootste schoften.

 

Rudolfher2

 

Er komt bijvoorbeeld een vrouw in voor, een afzichtelijke oudtante die eerst haar hulpbehoevende zwager afperst en hem zelfs op zijn sterfbed nog van zijn gouden ring berooft, om vervolgens te parasiteren op haar eigen zus, die ze op een gegeven moment de hersens inslaat. Dit alles om haar dure opiumverslaving te bekostigen. Maar Kahl vertelt dat de vrouw nooit een schoonheid was geweest en ‘ongetrouwd en onbemind was gebleven’. De vele teleurstellingen in haar leven probeerde ze te verwerken met opium.

Toch zielig.

Het is allemáál zielig, wat er in Herinneringen gebeurt. De kleine Rudolf heeft nooit eens geluk. Zijn vader is te druk om zich met hem te kunnen bezighouden en sterft al als Rudolf pas zes is. Zijn moeder kan hem nauwelijks aan en stuurt hem naar een tuchtschool, waar bullebakken zijn speelgoed kapotmaken. Vervolgens komt hij bij pleegouders terecht. Wanneer hij dan eindelijk met zijn echte moeder wordt verenigd, pleegt het mens zelfmoord.

Het is ook wel een sukkel, die kleine Rudolf. Als hij in zijn gloednieuwe cowboy-outfit, net gekregen voor zijn verjaardag, op straat staat geeft hij gedwee zijn pistooltje af aan een paar grote rotjongens, die er doodleuk mee weglopen.

 

Rudolfher4

 

Toch is het ook onweerstaanbaar grappig allemaal. Rudolf doet allemaal rare dingen (de wc-pot verbrijzelen met een grote steen, bommen maken, zich door zijn pleegmoeder laten betrappen terwijl hij met zijn piemel speelt), waar hij ongenadig voor op zijn falie krijgt, met stokken en al. Pure kindermishandeling, hartverscheurend, maar ik moet iedere keer weer lachen als ik zijn moeder, tante of pleegmoeder met een blik van waanzinnige woede op de kleine jongen losgaat. Ik weet niet precies waarom, misschien is het omdat ik een slecht mens ben.

Het is ook de manier waarop Rudolf de lezer steeds aankijkt met zijn bedremmelde blik, dat vroegoude, vreugdeloze hoofd, als de kleuterversie van Buster Keaton, gedoemd zich steeds weer door het leven te laten bulldozeren.

 

Rudolfher6

 

Als volwassene blijkt Rudolf namelijk niks geleerd te hebben van zijn slechte ervaringen met bullebakken. In een intermezzo beschrijft hij hoe hij per motor naar het dorp van zijn jeugd rijdt om materiaal te verzamelen voor zijn boek, waar hij prompt zijn motor afgeeft aan een wildvreemde en – nu komt het lachste – op hem blijft wachten in het volste vertrouwen dat de man hem zijn motor komt terugbrengen. Uiteindelijk gaat hij maar naar de politie, om zich daar door de dienstdoende agenten te laten uitlachen.

En weer zie je dan dat vreugdeloze, bedremmelde hoofd.

Het bijzondere van Herinneringen is dat we hier een kant van de daders in de Tweede Wereldoorlog te zien krijgen die tot nog toe erg onderbelicht is gebleven. Een kwetsbare kant, een ontroerende kant. We zien een volk dat verslagen is en zich langzaam weer probeert te herstellen. Een volk van eigenaardige, pathetische zielen, dat ontdaan is van zijn agressieve symboliek, van de ronkende retoriek, het imponerende nationalisme, en naakt en hulpeloos tussen de puinhopen ronddoolt.

 

Rudolfher5

 

Die Nazi-symboliek is door Kahl in de jaren zeventig ijverig vastgelegd in catalogi. Duizenden tekeningen heeft hij gemaakt waarin gedetailleerd elk Nazi-uniform is vastgelegd, elke insigne, elke onderscheiding, elk hoofddeksel, elke armband. Nazi-badpakken, vlaggen, wapens, je kunt het zo gek niet bedenken of Kahl heeft het vastgelegd.

Niet omdat hij als Duitser nou eenmaal genetisch is voorbestemd om uniformen en hakenkruizen te vereren, maar omdat er toevallig een man op zijn pad kwam die catalogi van Naziparafernalia uitgaf waar een enorme verzamelaarsmarkt voor was, zonder dat verzamelaars precies wisten wat ze nou precies in handen hadden.

 

Rudolf2

 

Hevig onderbetaald heeft Kahl jarenlang aan die tekeningen gewerkt, als een monnik. Hij is er zelfs depressief van geworden, want zijn werk hield ook in dat hij zich constant documenteerde:

‘Dag-in, dag-uit zat ik in de Duitse troep. Stapels foto’s en stapels boeken vol met plaatjes. Plaatjes met stapels lijken en nog eens lijken. Joodse lijken, Duitse lijken. Kapotgeschoten tanks met lijken. Lijken aan touwen, opgehangen door Duitse politie en SS-troepen. Vaak niet eens Waffen-SS, maar Sicherheitspolizei, het goorste zootje dat erbij liep. Dag-in, dag-uit die smerigheid.’

Hij kreeg boze brieven van Duitsers die hem verweten de mannen, die hun leven voor hun land en hun idealen hadden gegeven, af te beelden op de manier waarop hij dat blijkbaar onbewust had gedaan. Kahl was zich van geen kwaad bewust, hij had gewoon types getekend die hij vond passen bij de uniformen die hij tekende: ‘Ze moesten lijken op hun meestal zelf gekozen functie, zoals sommige hondenbezitters op hun beesten lijken.’

 

Rudolf1

 

Het resultaat van dat monnikenwerk is een enorme, morbide catalogus van de afgrijselijkste symboliek die de recente geschiedenis gekend heeft, maar die ook fascinerend is en die door Kahl met liefde is vastgelegd. Een zekere schoonheid valt niet te ontkennen.

Maar het schuurt, het werk van Kahl. En onder andere over die schurende kwaliteit gaan we het morgenavond hebben.

Peter Breedveld, strips, 17.01.2014 @ 13:44

[Home]
 

6 Reacties

op 17 01 2014 at 14:29 schreef Thomas E:

Goed van je, dat je de menselijkheid en zelfs de humor ziet in deze raak getypeerde naoorlogse troosteloosheid.

Ich bin gespannt auf der fortsetzung.

op 17 01 2014 at 15:29 schreef vander f:

Verdomd interessante man deze meneer Kahl,
hij weet de Duitse worsteling met het verleden mooi weer te geven door z’n werk en leven.
En spijtig dat Manara niet komt!
Maar door je schrijfsels heb ik ‘Een schrijver op zoek naar zes personages’ maar weer eens uit de kast getrokken,
het blijkt namelijk dat m’n vriendin nog nooit iets van Manara heeft gelezen, deze opvoedkundige faux pas is bij deze dus hersteld.

op 18 01 2014 at 18:39 schreef Mat de G:

Beste Peter, zeer prettig geschreven en geïllustreerde ‘recensie’. Ben door mijn half Duitse roots altijd erg geïnteresseerd geweest in verhalen waaruit blijkt hoe mijn oudere generatie familieleden de Tweede Oorlog beleefd hebben en wat ze deden in die donkere periode. Om die reden vond ik de miniserie ‘Unsere Mütter, unsere Väter’, onlangs nog uitgezonden bij de VPRO ook zeer boeiend. Voor mij zijn oorlogsgeneratie Duitsers altijd mensen van vlees en bloed geweest, doordat ik ze persoonlijk gekend heb.

op 19 01 2014 at 13:24 schreef Ana:

Ben je ook geïnteresseerd in Afrikaanse strips?

op 19 01 2014 at 13:29 schreef Peter:

Jazeker.

op 19 01 2014 at 15:23 schreef Ana:

Ok, dan stuur ik je een gecensureerd exemplaar uit Guinea Ecuatorial

Nieuwe reactie
Naam:
E-mail:
Homepage:
  Afbeelding invoegen
 

 


Home

Archief

 

Become a Patron!
 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)
 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)
 

(Advertentie)
 

 

pbgif (88k image)
 

Meest gelezen in Januari

O Een inhoudelijk gesprek met Thierry Baudet

O Een totaalverbod op honden is gerechtvaardigder dan een vuurwerkverbod

O ‘Ik wou dat ik echt iemand had die om me geeft’

O Zelfs jonge kinderen zijn niet veilig voor extreemrechtse bokito’s Marjolein Faber en Wierd Duk

O De vlammende hakken van Ebissé Rouw

O Frank van der Linde, een etterbak with a cause

O De ‘Excuusjoden’-haat van Esther Voet en Bart Schut

O Zihni Özdil is zelf een fascist en hier is waarom

O Nee, Fidan Ekiz, de vrije meningsuiting is niet in gevaar omdat de kijkers jou niet lusten

O Ionica’s favoriete boeken van 2019

 

Meest gelezen in het afgelopen decennium

O YouPorn

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O Hoi, Jesse Klaver, ik heb geen zin om te boeten voor jouw papatijd

O De koning van het uittrekken van de damesslip

O Het totale en angstwekkende gebrek aan integriteit van de #Metoo-meute

O Ik word vervolgd wegens belediging van een seriebelediger

O Ga je nu Wierd Duk ontslaan, Telegraaf?

O Ik ga naar Japan verhuizen

O Smachten en soppen met Thierry Baudet

O Opbokken met je racistische kinderfeestje

 

pbgif (88k image)
 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)
 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Frontaal Naakt dient een publiek belang” (mr. P.L.C.M. Ficq, politierechter)

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“Voorganger van de Linkse Kerk in Hersteld Verband.” (Carel Brendel)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.’ (Hafid Bouazza) ‘Complimenten voor Frontaal Naakt.

‘Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.’ (Lousewies van der Laan)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)

 

pbgif (88k image)
 

 

pbgif (88k image)
 

LINKS

 

 

RSS RSS