Zeepbel Israel

Hanna Bouaicha

Illustratie: Miriam Pertegato

Mijn bezoek aan Israël onderbrak ik met een reisje naar Italië om daar de bruiloft van een dierbare vriendin bij te wonen. Iedereen waarschuwde voor de intensieve veiligheidscontrole, met name als je Ben Gurion verlaat. Dus net zoals op de heenweg was ik weer op het ergste voorbereid en zorgde ik dat ik ruim voor vertrek op het vliegveld was (wat me een nacht slaap koste). Dit keer werd mijzelf nauwelijks wat gevraagd en lag de focus vooral op mijn bagage. Zeker vier mensen hebben werkelijk elke millimeter van mijn bagage gecheckt en uitvoerig geheimzinnig met elkaar hebben besproken.

Israëlische veiligheidsprocedures vormen een geolied proces waar ik ook bewondering en fascinatie voor heb. Het prikkelt mijn nieuwsgierigheid. Het is moeilijk om me te dwingen niet allerlei vragen te stellen als: Wat zijn dat voor mysterieuze apparaatjes waar alle spullen zo sensueel mee worden betast? Waarom worden sommige spullen in speciale machines bekeken? Wat bespreken jullie steeds met elkaar? Hoe worden jullie getraind? Op welke basis worden mensen ‘random‘ gekozen voor een bepaalde controle‘level‘?

Maar ik kan niet teveel vragen stellen. Ten eerste weet ik dat ze nauwelijks antwoord kunnen geven en ten tweede wil ik niet onnodig aandacht op mezelf vestigen, want ik ben al verdacht genoeg met mijn Arabische naam.

Terwijl ik daar stond te mijmeren, werd ik abrupt uit mijn roes gehaald. Er was iets mis met mijn camera en ik mocht deze niet als handbagage meenemen, wel inchecken in mijn grote tas. Maar mijn camera is als mijn kind en daarom is het ondenkbaar die in handen van derden mee te geven, vooral ook omdat ik weet hoe er op vliegvelden wordt omgegaan met bagage. Toch viel het, achteraf gezien, nog mee vergeleken met mijn buurman, wiens externe harde schijf in een aparte doos met een volgende vlucht moest worden nagestuurd.

In eerste instantie weigerde ik mijn camera mee te geven en al snel werd de supervisor er bijgehaald. Op rustige toon deelde ze me mee dat, als ik met de vlucht meewilde, dit de enige optie was. Punt. Doorvragen naar een verklaring is zinloos want het enige antwoord is: ‘We don’t explain the reason, it is for security purposes‘. Dat is dus een blinde muur. Al gauw realiseerde ik me dat noch een betoog over hoe belangrijk mijn camera voor mij was (bovendien werd ik de volgende dag geacht trouwfoto’s te maken) noch heftige stellingname over individuele rechten enig effect had. Dus legde ik me neer bij de situatie. Maar mijn irritatiegrens was bereikt. Zo ging ik op weg naar Milaan.

Op het moment dat ik een beetje versuft het vliegtuig uitkom, heb ik vaak geen zin om al na te denken over de looprichting in de luchthaven. Meestal ga ik dan met de stroom mee en over het algemeen gaat dat wel goed. Bij de paspoortcontrole was er een bordje ‘EU paspoorten’. Voor de verandering voelde dit als een soort ‘privilege’ voor mij. Misschien hebben die EU-promotiespotjes dan toch zin gehad, want bij aankomst bespeurde ik ook al enig wij-gevoel bij mezelf toen ik voet zette op Europese grond. In ieder geval bevond ik me nu niet langer op grondgebied waar ik mijn aanwezigheid moest verantwoorden en waar ik het risico liep om binnenstebuiten gekeerd te worden. De paspoortcontrole duurde twee seconden en ik vervolgde naar de bagage.

Maar daar kwam plotseling een tegengesteld, Israëlisch wij-gevoel opzetten. Ik twijfelde even of ik zelf zou uitzoeken welke loopband mij mijn bagage zou afleveren, of dat ik gewoon weer achter de massa zou aanhobbelen. De voorbijflitsende kippa (joodse hoofdbedekking) was het antwoord. Ineens bleek zo’n kippa wel een handige speurfunctie te krijgen, in dit geval richting de bagage. Maar gek genoeg gaf dat óók een gevoel van herkenning. Dat het de allerlaatste band bleek te zijn, is volgens de bijbehorende vrouw van de kippa geen toeval: ‘we are always moved to a separate area, far from everybody else‘. Ik voelde mee in dit exclusiviteitsprincipe, dat ineens een zure bijsmaak kreeg. Dat was het moment dat ik besefte dat ik uit de bubbel was gestapt die ‘Israel’ heet. In Milaan zijn ‘we’ een minderheid. In Israel is het een variatie aan Joden die de norm bepaalt en dit gaat gepaard met een enorm veiligheidsapparaat om hen te beschermen. Deze veilige inkapseling valt weg buiten de grenzen van Israël.

Plotseling moest ik omschakelen van het Hebreeuwse ‘slicha‘ (sorry) en ‘toda‘ (bedankt), wat toch al redelijk hardnekkig in mijn systeem bleek te zitten, naar het locale ‘scuzi‘ en ‘grazie‘. Langzaam drong het tot me door dat dit Europa de normale wereld moest zijn.

Typerend aan het welvarende en vredige Italië is natuurlijk het toerisme. Daar had ik even geen rekening mee gehouden. Maar welk weldenkend mens gaat dan ook hartje zomer naar Florence en Venetië? Om belaagd te worden door hordes, echt busladingen vol toeristen, in alle kleuren en maten, van die gelukzalige toeristen. Niet doen! Niet als je niet bijna-blijvende-traumatisch-post-toerisme-irritatie-letsel wil overhouden. Gelukkig was de echte Italiaanse, sprookjesachtige, traditionele bruiloft in een klein Italiaans stadje meer dan de moeite waard.

De reis terug was weer spannend. Op Malpensa zijn het alleen de vluchten naar Israël en de VS die een speciale veiligheidscontrole ondergaan. Op het moment dat ik heftig met wapens en kogelvrije vesten toegeruste beveiligingsmannen zag, wist ik dat ik op de juiste plek was aangekomen. Dit keer was mijn bagage totaal oninteressant en werd ze tot mijn verbazing de hele reis niet aangeraakt. Ikzelf werd echter als een filmster lang en uitgebreid geïnterviewd. Met een glimlach en wat geduld kwam ik er goed doorheen. En zo vloog ik probleemloos weer terug naar de zeepbel, mijn tijdelijke thuis.

Want zo voelde het wel toen ik Jeruzalem weer binnenreed. Een beetje als thuiskomen. Europa lijkt enigszins saai en verbleekt tegenover Israël als het gaan om de intensiteit van leven, de realiteit en de spanning. Het kan niet anders dan dat dit surrealisme zijn grenzen heeft. Maar voor zolang het duurt ben ik blij dit te kunnen ervaren.

Hanna Bouaicha (1974), bijna afgestudeerd socioloog, is Arabier en geïnteresseerd in Joden. Bij voorbaat verdacht! Voor Frontaal Naakt bericht ze regelmatig vanuit Jeruzalem, waar ze de secularisering van joden onderzoekt. Lees hier, hier, hier en hier haar eerdere verslagen.