Witteboordencriminaliteit

Thomas Colignatus

Illustratie: Norman Lindsay

Bij alle manoeuvres van onze leiders van land en EU omtrent de banken blijft het verbazen dat er nog weinig onderzoek wordt gedaan naar fraude en misleiding.

Minister Wouter Bos maakte er geen hoofdzaak van en diens opvolger Jan Kees de Jager heeft ook nog geen reputatie opgebouwd als (flauw) een echte jager op bankiers die zich oneigenlijk hebben zitten verrijken. Rijkman Groenink zit nog steeds in zijn villa te kijken naar de miljoenen die hij denkelijk ten onrechte aan het debacle heeft overgehouden. Wie is het aan het uitzoeken, wanneer is daar de klop op de deur?

Bij een uitzending van Maybrit Illner op ZDF zat een zaakwaarnemer van de banken, Michael Kemmer, die met een stalen gezicht (als, weer flauw, Boele Staal) beweerde dat inderdaad 2008 een bankencrisis was maar dat het nu om een landencrisis ging. Hierbij veegde hij onder de tafel dat de landen in crisis zijn gekomen doordat zij de banken hebben geholpen. Kemmer is met andere woorden een beroepsleugenaar die met zijn verdraaien van feiten en gelobby probeert een nette en zakelijke discussie te frustreren. U mag eens raden wie zijn salaris in feite betaalt: inderdaad, de belastingbetaler die de banken overeind houdt.

De EU als geheel zit nog steeds als een konijntje te kijken in de felle koplampen van de Amerikanen, die met hun deregulering een financieel kaartenhuis hebben geschapen, en die hun leugenachtige Irakoorlog deels gefinancierd hebben door Europa frauduleuze papieren te verkopen. Ondanks zijn beloften heeft Barack Obama nog nauwelijks iets gedaan om de schuldigen te pakken, maar er is geen EU-leider die hem ronduit zegt dat de financiële producten uit de USA niet langer te vertrouwen zijn wanneer daar geen orde op zaken wordt gesteld.

Een probleem is dat spraakmakende economen meestal bang zijn om over fraude te spreken. Het is een moeilijk onderwerp. Het juridisch verschil tussen “oneigenlijk gebruik” en “misbruik” is vooral door rechters te bepalen. Voordat iemand veroordeeld is het alleen “oneigenlijk” (“verdachte”) en pas bij een daadwerkelijke veroordeling mag je van “misbruik” (“moordenaar”) spreken. Voor economen is het veel gemakkelijker om dan maar over iets anders te beginnen. Aan zulke economen heb je dus weinig wanneer het crisis wordt. Ik spreek altijd netjes over “censuur door de directie van het CPB” maar wellicht wordt het ooit “valsheid in geschrifte” en moet men in de gevangenis. Erover spreken lijkt me in ieder geval beter dan erover zwijgen.

James Galbraith, zoon van John Kenneth Galbraith, is verbonden aan de Universiteit van Texas en stelt de blindheid en het falen van zulke economen aan de kaak. In een lezenswaardig artikel uit alweer 2009 herinnert hij eraan dat volgens een analyse van Hyman Minski het ontstaan van fraude eigenlijk een standaard effect is. Geen enkele analyse is compleet zonder zich daarvan rekenschap te geven. In dit verband mag William Black als een echte held gezien worden. Zie eventueel ook dit artikel in de Huffington Post en ook het recente interview naar aanleiding van de Occupy-beweging. Bij het Savings & Loan-schandaal van 1980/90 lukte het wel om frauderende bankdirecteuren achter de tralies te krijgen, maar anno 2011 is er nog nauwelijks iemand bij het Openbaar Ministerie aangemeld. Waarom? Volgens Black omdat hoofdfiguren als Ben Bernanke and Timothy Geithner boter op hun hoofd hebben, teveel deel uitmaken van het “old boys network”, en zich, als standaard economen, misschien zelfs niet kunnen voorstellen dat er bij deze crisis ook bij bankdirecteuren fraude een rol speelde. Barack Obama blijft een hoogleraar staatsrecht die voor economische vragen op deze hoofdfiguren steunt. Ja, ik heb er in 2009 ook voor gewaarschuwd.

En waarom houdt Europa geen grote schoonmaak?  Het vroegere gemeentekrediet in België moest als Dexia opgestoten worden in de vaart der volkeren, en de bestuurders moesten bijpassende inkomens krijgen, zie bijv. het inkomen van oud-premier Dehaene. Wat is hier het werkelijke verhaal? En bij banken die “too big to fail” zijn: hoever is Europa met het opknippen in kleine stukken, met flinke onderlinge concurrentie waardoor de salarissen binnen de perken blijven? Voorzeker mensen als Wouter Bos en Jan Kees de Jager en Ronald Plasterk hebben belangrijkere zaken aan hun hoofd dan hier aandacht aan besteden.

Zie bijvoorbeeld de Tien Punten van Plasterk. Zij tonen geen benul van het belang van het terugdringen van de wanpraktijken in de financiële wereld. Ook wil hij in navolging van Rutte en Jan Kees de Jager “een Eurocomissaris aan wie de lidstaten de bevoegdheden overdragen om een streng toezicht tehouden op tekorten en schulden bij Eurolanden”. Dus, een zwakke EU functionaris zou slagen waar de huidige zeer machtige nationale ministers van Financiën tot nu toe falen?  Niet alleen Rutte snapt het niet maar ook Plasterk niet, en hij voert bovendien geen oppositie.

Thomas Cool is econometrist en voorzitter van het Sociaal Liberaal Forum. Hij gebruikt de naam Colignatus voor wetenschappelijk werk en de naam Acapulco Jones voor Science Fiction. Hier is zijn petitie . Hij hoopte dat Sarkozy zijn dochter “Angela” zou noemen maar Carla Bruni heeft vastgehouden aan “Giulia”. Hij houdt zijn hart vast t.a.v. wat de EU regeringsleiders komend weekend over de euro zullen besluiten. Hopelijk nationaliseren ze de banken.