Menselijk

Peter Breedveld

Kustaw Bessems verwijt links in een behoorlijk neerbuigende column een gebrek aan argumentatie. In plaats daarvan grossiert links volgens hem in ‘pathetische kwalificaties’: ‘Terug naar een menselijke samenleving’, ‘schreeuw van verontwaardiging’, ‘ongenoegen over de toenemende harteloosheid’, enzovoort.

Je bent ver heen als je menselijkheid wegzet als ‘pathetische kwalificatie’. Ik zeg dan ook: laat je niet framen door Bessems. Het is juist goed om de breed gevoelde verontwaardiging te mobiliseren en daarbij de onderbuikgevoelens aan te spreken. Want uit liefde, empathie, compassie en altruïsme komen mooiere dingen voort dan uit egoïsme, jaloezie, vreemdelingenhaat en hebzucht. Linkse onderbuikgevoelens zijn beter dan rechtse.

Kind uitgezet

En ja, dit is wel degelijk een strijd van ‘links’ tegen ‘rechts’. Als iets de afgelopen tijd is gebleken, dan wel dat rechts een nagenoeg monolithisch blok is waarbinnen alle neuzen dezelfde kant opstaan. Als je rechts bent, ben je vanzelfsprekend tégen buitenlanders, tégen de verzorgingsstaat, tégen gezondheidszorg die voor iedereen betaalbaar is, tégen de multiculturele samenleving, tégen cultuur, tégen mensenrechten en tégen fundamentele wetenschap. Zeg maar tégen alles wat een beschaving maakt.

Rechts zet zonder enig gewetensbezwaar kinderen het land uit, wat zeg ik, rechts roffelt zelfs triomfantelijk op tafel, wanneer er weer eens een kind wordt uitgezet. Rechts schopt mensen met plezier de verdommenis in. Dit vanwege, vergis u niet, de rechtse onderbuikgevoelens die elk debat sinds Pim Fortuyn hebben gedomineerd: ze horen hier niet, ze komen ons land leegvreten, het zijn allemaal terroristen, enzovoort.

Mag je daar verontwaardigd over zijn? Dat móet je, godverdomme! Je bent geen knip voor de neus waard als dit je niet tot totale razernij brengt. En ja, de PvdA is medeverantwoordelijk voor het aanscherpen van de vreemdelingenwet en PvdA-staatssecretaris Albayrak wilde Mauro ook al uitzetten. Alleen is daar niks links aan: de PvdA heeft allerlei linkse waarden overboord gezet omdat het de onwelriekende adem van rechtse populisten in de nek voelde.

Hardvochtig beleid

In een reactie op de reacties op zijn column wijst Bessems erop dat er ook veel rechtse mensen verontwaardigd zijn over het hardvochtige beleid, diverse opiniepeilingen tonen dat volgens hem aan. Ik heb ze inderdaad gezien, de PowNews-bestuurders en GeenStijl-redacteuren die hete tranen van verontwaardiging huilen zodra één van de bezuinigingen hen persoonlijk raakt, of vanwege het hoge huilendezigeunerjongetjegehalte van een zaak als Mauro – waarmee zo’n beetje het hele culturele referentiekader van deze types is geduid – want het gaat de rechtse mens er natuurlijk om dat de ánder wordt getroffen; de linkschmens, de babyboomer, de wetenschapper – niet hijzelf!

Put geen hoop uit deze rechtse krokodillentranen, want ze zijn snel weggeveegd zodra de focus weer ligt op de xenofobie, de weerzin tegen belasting en de angst voor de moslim, die Mark Rutte zo weergaloos weet te exploiteren – elke machtswellusteling weet immers dat niets het volk zo plooibaar maakt als een goede, denkbeeldige vijand. Denkbeeldig inderdaad, want er is geen betere vijand dan eentje die je nooit zal hoeven te verslaan, en die dus altijd zal blijven bestaan.

Bezuinigingen op kunst

En getuigt het van decadentie om, terwijl je protesteert tegen het onmenselijke vluchtelingenbeleid en de kaalslag in de gezondheidszorg, ook te verwijzen naar de bezuinigingen op kunst en cultuur, zoals Bessems beweert? Sta mij toe hier mijn literaire held Multatuli te citeren:

Kunst – in hoogen zin – is een der krachtigste middelen tot het opwekken van schoonheidsgevoel. Dat is: ter veredeling. Dat is: tot oefening in de bekwaamheid om te genieten. Dat is: om deugdzaam te wezen. Dat is: te naderen aan geluk.

En zo is het. Het is geen toeval dat deze regering, samen met het verketteren en deporteren van donkere mensen, de kunstsector afschaft, terwijl de miljardenverslindende Joint Strike Fighter ongemoeid blijft. Het is een essentieel onderdeel van de verhuftering van onze samenleving. Kunst en cultuur leiden de mens maar af van zijn hebzucht, zijn egoïsme en zijn botte eenkennigheid. Belangstelling voor wat zich buiten de eigen levenssfeer afspeelt, kan nooit goed zijn voor de rechtse politiek.

Wedden dat mensen, die belangstelling hebben voor opera, ballet en beeldende kunst, ook beter in staat zijn tot medemenselijkheid, tot verdieping in de ander, dat ze meer rekening houden met anderen?

Belangrijke regeringstaak

Kunst is niet decadent, kunst is keiharde noodzaak. Kunst maakt mensen Mensch. Daarom kunnen wij, daarom kunnen onze kinderen niet genoeg gebombardeerd worden met kunst, met muziek- en dansfestivals, tentoonstellingen. Kunst is net zo belangrijk als de Schijf van Vijf en ja, het scheppen van de ideale voorwaarden voor een bloeiende kunstsector is een belangrijke regeringstaak. Ook hier beroep ik me weer op Multatuli:

‘Regeerders die meenen dat kunst geen regeeringszaak is maken ’t regeeren tot ’n kunstje.’

Als wij de beschaving weer terug willen, is het zaak om nu een demarkeringslijn aan te brengen en te roepen: “Dit willen we niet.” Wat we wel willen, is iedereen allang bekend. Maar om die reden zijn we weggezet als ‘Gutmenschen’, landverraders, ‘dhimmies’, boomknuffelaars en wat al niet.

Dikke middelvinger

Verandering begint altijd met een dikke middelvinger naar de gevestigde orde. En als het protest maar massaal genoeg is, het ongenoegen nadrukkelijk genoeg uitgesproken, dan komt het met die argumenten ook wel goed.

Al overtref je het argument, dat de samenleving menselijker moet, echt never nooit niet.

Overigens vindt Peter Breedveld dat mensen, die andersdenkenden intimideren en bedreigen, geen democratieprijs horen te krijgen.