Waarom wordt een mens huisarts?

Hedwig Vos

Illustratie: Arkady Alexandrovich Plastov

Waarom wordt een mens huisarts? In mijn geval omdat ik op de middelbare goed was in exacte vakken en ‘iets met mensen’ wilde doen. En toen ben ik dus geneeskunde gaan studeren. Eerst trouwens Slavische talen en hun letterkunde, maar dat was meer een post-puberale actie om nou net niet datgene te doen wat iedereen verwachtte.

Geneeskunde dus. Sommigen weten al vanaf het begin wat ze willen worden. Chirurg, want dat is stoer. Internist, net als papa. Of kinderarts, want kinderen zijn zo schattig.

CV-builden

Aan het begin heb je geen idee wat het inhoudt om arts te zijn en wat de verschillende specialismen inhouden. Bijna iedereen wil medisch specialist worden, in het ziekenhuis, met witte jas, stethoscoop om je nek, rennend naar weer een spoedgeval.

Uiteindelijk wordt ‘maar’ ongeveer één op de drie ziekenhuis specialist. De rest wordt huisarts of kiest een ander specialisme, zoals verzekeringsarts, bedrijfsarts, sociaal geneeskundige of specialist ouderen geneeskunde.

Natuurlijk, er zijn er die al vroeg weten wat ze willen worden en dat ook echt voor elkaar krijgen. Is ook handig, want hoe vroeger je het weet, hoe langer je kan CV-builden zodat je ook daadwerkelijk kunt worden wat je wilt. Maar voor de meesten wordt dat pas aan het eind van de studie, tijdens de co-schappen, duidelijk.

Idealisme

In mijn geval dacht ik bij elk co-schap: “Leuk vak, maar een beetje eenzijdig”. Of: “Leuk tijdens de opleiding, maar als ik specialist ben, zit ik alleen maar recepten uit te schrijven en zie ik de patiënt maar één keer per jaar”. Of: “Leuk, maar als ik iedere week een paar nachtdiensten heb en overdag ook moet werken heb ik wekelijks migraine”.

Het belangrijkste was dat ik mijzelf niet in een ziekenhuis zag werken. En ik was dus opgelucht toen bleek dat het vak van huisarts datgene was wat ik hoopte: een vak dat de kans biedt om mensen te kunnen helpen. Om mensen en hun families te leren kennen. Om kleine kwalen te kunnen behandelen. Om grote kwalen zo vroeg mogelijk op te sporen. Om een tijdje mee te kunnen lopen met iemand. Om een vertrouwenspersoon te kunnen zijn. Om voorlichting te kunnen geven over het voorkomen van ziektes. Om mensen de weg te kunnen wijzen in de gezondheidszorg.

Huisarts, om mensen te kunnen helpen dus. Idealisme.

Chronische pijnklachten en een depressie

Nou ja, en dan heb je dus van die dagen dat je mensen niet kunt helpen. De fors rokende astmatische man op mijn spreekuur die weinig zin had om zijn medicatie te gebruiken, want dat is zo’n gedoe. Maar die wel benauwd is. En niet wil stoppen met roken. Wat uiteraard zijn eigen keuze is.

De vader van vier kinderen met chronische pijnklachten en een depressie, die geen baan heeft en aangeeft dat hij wel solliciteert maar dat niemand zit te wachten op een laaggeschoolde man met pijn. Zeker niet nu tijdens de crisis.

Psychiatrische problemen

De jonge vrouw met psychiatrische problemen die inmiddels diep in de schulden zit en niet wil werken, maar intussen wel enorm veel bezorgdheid genereert bij haar moeder, en geef de moeder eens ongelijk als je ziet dat het slecht gaat met je dochter.

De oude vrouw die alleen woont, kind noch kraai heeft en begint te dementeren, maar toch nu toe alle zorg heeft geweigerd.

De verstandelijk beperkte vrouw die door haar handicap zo kwetsbaar is dat er regelmatig misbruik van haar wordt gemaakt. Op allerlei manieren.

De alcoholist die een laatste ultieme poging wil doen om te stoppen met drinken en als dat niet lukt, het echt helemaal niet meer ziet zitten.

Administratieve fout

De gehandicapte man die zijn studiegeld niet terugkrijgt door een administratieve fout van de opleiding en nu een briefje van mij nodig heeft waarin ik moet verklaren waarom hij z’n examens niet kan doen.

En dit zijn dus voorbeelden van één dag werken.

Ik heb dus mijn verwachtingen van het vak bij moeten stellen. En moeten leren om soms op onorthodoxe wijze mensen te helpen. Luisteren, niet meteen oordelen, soms heel streng zijn, soms juist niet. Soms paternalistisch de verantwoordelijkheid overnemen en deze dan op tijd weer teruggeven.

Helpen is niet altijd de oplossing

En het belangrijkste dat ik geleerd heb, is dat helpen dus niet altijd het oplossen van het probleem is. Omdat het gewoonweg niet kan, omdat het niet goed is als ík dat doe, of omdat de patiënt dat niet wil. Omdat met het oplossen van een probleem de speciale positie van deze persoon soms opeens verdwenen is.

En dat allemaal in tien tot twintig minuten.

Hedwig Vos is huisarts, promovendus, moeder, chocoholic en PvdA’er. Volg haar op Twitter.