De bus van Ella Vogelaar

Willem de Zwijger

Ella vindt het een feest ‘om te zien dat voor een groeiend deel van de Nederlandse jeugd het integratiedebat helemaal niet bestaat: kijk naar het ongedwongen gedrag op straat en op veel scholen, kijk in de bus naar kwebbelende blondjes en hoofddoekjes.’

Ze is sinds haar ontslag niet meer van het scherm en uit de kranten weg te slaan. En ze zit in de verkeerde bus. In de verkeerde wijk. Ella, en niet alleen zij, denkt integratie te kunnen bestuderen in de bus in hoofdzakelijk allochtone wijken. Integratie gaat om het integreren, zeg maar rustig assimileren, van nieuwkomende migranten en hun kinderen in een bestaande cultuur in een bestaand land met een bestaande identiteit. Als minister had Ella zich allereerst moeten afvragen hoe die cultuur en die identiteit eruit zien, en zich vervolgens de vraag stellen hoe we migranten uit meestal traditionele samenlevingen daarin zo snel mogelijk en met zo weinig mogelijk fricties laten opgaan.

Ze had op de boot van Harlingen naar Terschelling moeten gaan zitten, in het café van Wervershoof en in de bus van Leeuwarden naar Dokkum. Op zoek naar Nederland. Met de ogen voldoende open had ze kunnen ontdekken dat die Nederlandse cultuur en identiteit niet expliciet, maar wel homogeen en ijzersterk (‘dik’) is, en dat elke poging tot multi-etnische, multi-culturele, diversiteitsbevordende, respectvolle en kerk-met-staat-vermengende ‘integratie’ tot illusies bij de nieuwkomers, weerstand bij de inheemsen en uiteindelijk tot mislukking zou leiden.

Het is te mooi om niet even te noemen: tachtig procent van de (oorspronkelijke) Nederlanders stamt van jager-verzamelaars van veertigduizend jaar geleden, en de overige twintig procent – laatkomertjes – van boeren die achtduizend jaar geleden binnenkwamen. Wie denkt dat veertigduizend jaar samenleving opzij kan worden gezet ten behoeve van boerka’s en gescheiden zwemmen mist de bus.

Van de huidige bevolking is nog steeds negentig procent wit en inheems, en van de rest is zeker acht procent volledig geïntegreerd. Samen 98 procent modern, seculier, Westers. Ella dacht de integratie te dienen door zich eindeloos op die overige twee procent in haar wijken te richten, en de rest van de Nederlanders te verwijten onvoldoende ruimte te maken en maar niet het geld van hun woningcorporaties naar haar goede doel te willen overhevelen.

Ella heeft andere helden dan Aboutaleb en Marcouch:

Fatima Elatik, stadsdeelbestuurder van Amsterdam-Zeeburg die persoonlijk Marokkaanse opvoedambassadeurs werft. Die ambassadeurs zetten ouders op het spoor om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun kinderen. Of Elvira Sweet, stadsdeelvoorzitter van Amsterdam-Zuidoost, die met de bouw van een multifunctioneel centrum onderdak biedt aan vijf migrantenkerken. Dagmar Oudshoorn, deelraadvoorzitter in Rotterdam-Feijenoord. Als zij moet kiezen tussen aparte zwemles voor migrantenvrouwen of géén zwemles, kiest ze voor apart zwemmen. Want dat kan de eerste stap zijn op weg naar emancipatie.

Fatima Elatik, die er alle begrip voor had dat een toneelstuk over Aïsha werd afgeblazen: ‘De vrijheid van meningsuiting is te ver doorgeschoten’. Elvira Sweet die kerken met overheidsgeld faciliteert. En een zekere Dagmar Oudshoorn die de sexuele emancipatie van vrouwen wil bevorderen door hen apart te houden van mannen – dat schiet op. Verkeerde helden, verkeerde bus.

Over de echte betekenis van Obama schreef ik al eerder (hier, hier, hier), maar Ella maakt het opnieuw bont: zij roemt ‘Obama’s vermogen om de grote lijn te zien van de ontwikkeling naar een etnisch diverse samenleving.’

Niks ervan. Obama is geen voorstander van diversiteit of van multiculturalisme maar van eenheid:

there is not a liberal America and a conservative America — there is the United States of America. There is not a Black America and a White America and Latino America and Asian America — there’s the United States of America.

Obama is de diversiteit en de multiculturaliteit voorbij. Juist dat is – voor de Verenigde Staten – de enorme betekenis van zijn overwinning.

En terwijl Amerika een immigratieland is van een paar honderd jaar oud, blijken wij een land te zijn met veertigduizend jaar gezamenlijke geschiedenis. We kennen geen diversiteit en multiculturaliteit, en hoeven die dus ook niet te overstijgen. We zouden het ook niet kunnen. Het is niet bedoeld als bloed en bodem, maar onze identiteit moet zo langzamerhand wel verankerd zijn in onze genen. Dat we de culturele en seksuele revoluties van de vorige eeuw vreedzaam, met zoveel gemak en zonder ook maar een moment angst voor onderling geweld hebben kunnen afwikkelen laat zien dat er onder de verschillen een fundamenteel onderling vertrouwen bestaat. Dat is de Nederlandse identiteit, die je vindt op de boot naar Terschelling en in de bus naar Dokkum.

Door historisch toeval en misverstand kent Nederland enkele minderheden, oorspronkelijk afkomstig uit traditionele, islamitische landen. De integratie van een deel van hen in de Nederlandse cultuur loopt stroef, en is ook een uitdaging van formaat. De multiculturele route, het naast elkaar laten bestaan van gemeenschappen met conflicterende waarden, is in dit land onmogelijk. De Amerikaanse weg, die van Obama – het uiteindelijk overstijgen van diversiteit – duurt te lang, met grote kans op geweld onderweg. (Denk af en toe nog eens aan Theo van Gogh.)

Er is maar één weg, die van grote helderheid en van vanzelfsprekende, vaak onuitgesproken, verwachtingen van de seculiere meerderheid: welkom, maar meedoen, vanaf nu. Helemaal, zonder reserves, letterlijk: met huid en haar. Geen boerka’s die het lichaam bedekken, geen hoofddoeken over het haar, de schaamte voorbij. De shortcut to enlightenment van Ayaan Hirsi Ali. Herkomst niet als ‘dubbele binding’ maar als heritage. Voltooid verleden tijd. Terugsturen dat reserve-paspoort.

De door Vogelaar zo verafschuwde ’toon van het debat’ is en was precies die strategie. Hij was bot, confronterend, soms lomp, soms zelfs abject. De nogal eens erg rechtlijnige aanpak van Verdonk was die strategie. Haar weinig subtiele migratie- en asielbeleid stuitte ter linkerzijde op grote weerstand, maar heeft – vooralsnog, voorlopig – het land gered door de instroom in te dammen, en haar integratiebeleid liet niets aan duidelijkheid te wensen over. Niks respect voor godsdienstige handenweigeraars. Meedoen of oprotten. Welke bus kies je?

Wouter Bos vatte het goed samen:

In Amerika riep de zwarte bevolking na de overwinning van Obama: ‘I am proud to be American’. Veel Marokkanen zeiden na de benoeming van Aboutaleb trots te zijn op hun Marokkaanse achtergrond. Maar er was niemand die zei: Ik ben trots om Nederlander te zijn. Er is nog een grote kloof te overbruggen.

Alleen door dit voortdurend te zeggen, te benadrukken: dit is je land, je enige land, je enige identiteit, hier moet je het mee doen anders gaat het niet, er is geen tussenweg, kool en geit kunnen niet tegelijk gespaard, werk hard, noem je kinderen Marjolein en Jan, snij de oude banden door, ga naar Mallorca op vakantie en niet naar Marokko, en zeg “Ik ben trots om Nederlander te zijn”.

Neem de goeie bus.

Dat is de enige boodschap met perspectief, dat is het enige integratiebeleid dat tot duurzaam vreedzaam samenleven kan leiden. Hard, confronterend, niet altijd vriendelijk, keihard noodzakelijk.

Willem de Zwijger is ‘de stem van politiek incorrect links’. Hij rijdt een poenige SUV.