Magnieterij
Jona Lendering
Illustratie: Milo Manara
Jaren geleden had ik een geliefde die in Londen woonde. Als ik haar opzocht, gingen we vaak uit in het centrum, waar vermoedelijk geen land ter wereld niet met eigen horeca is vertegenwoordigd. Op het einde van een warme zomerse middag belandden we zo in een Beiers café waar we vroegen om een lekkere pul bier.
Tot onze verbazing werd de bestelling gebracht in het Britse standaardglas, de “imperial pint”, wat ons nogal verbaasde omdat een deel van de pret aan het Duitse bier is dat je de pul bij het oor grijpt en een schier oneindige hoeveelheid drank naar je lippen brengt. Toen we de eigenares vroegen waarom ze het bier zo serveerde, antwoordde ze dat het nu eenmaal een voorschrift was.
Doorgeschoten regelgeving
We waren het er al snel over eens dat dit een schoolvoorbeeld was van doorgeschoten regelgeving. Ik kan me er iets bij voorstellen dat je mensen een middel geeft om de prijzen te vergelijken – zoals op het etiket van een stuk kaas de prijs per 100 gram staat aangegeven – maar het is wat vreemd te verbieden dat bier in andere dan gestandaardiseerde glazen wordt geserveerd. Later realiseerde ik me dat ook in de Nederlandse horeca de glasmaat standaard is.
Er zijn wel meer verboden waarvan je je afvraagt waar ze vandaan komen en welk doel ze dienen. Ik heb al eens geblogd over de wijze waarop de Amsterdamse welstandscommissie me het bloed onder de nagels vandaan haalt. Ook over de spellingsregels schreef ik al eens: ze lijken geen ander doel te dienen dan werkverschaffing voor neerlandici.
Holocaustontkenning
Ik weet ook niet goed waarom de holocaustontkenning verboden is: treed maar in discussie met de malloten die het grootste misdrijf in de geschiedenis bagatelliseren, en je ziet meteen hoe idioot hun ideeën zijn. (Tussen haakjes: hiermee wil ik niet zeggen dat het verbod, nu het er is, moet worden ingetrokken: dat zou een trap ná zijn naar de laatste overlevenden.)
Het huwelijksrecht levert een hele reeks curieuze verboden op. Ik zou niet weten waarom een vrouw niet met enkele mannen zou mogen trouwen of waarom een man – ik noem een Anton Heijboer – niet meer dan één echtgenote zou mogen hebben. Als mensen dat willen, moeten ze dat kunnen. Eigenlijk weet ik überhaupt niet waarom er zoiets moet zijn als een huwelijk, maar om een of andere reden is het verboden om, zoals het vroeger was, de zakelijke kant te regelen met een notariële verklaring (waar men dan naar believen een kerkelijke zegen voor kan vragen).
Verlangen naar orde
Een ander voorbeeld: de maximumsnelheid, die om een of andere reden bestaan moet. Toen duidelijk werd dat het voor de verkeersveiligheid niet zoveel uitmaakt – of je je met 110 of 170 kilometer per uur te pletter rijdt, je bent even dood – kwam men ermee aan dat de maximumsnelheid goed was voor het milieu. Het feit dat men van argument wisselt om het bestaan van een regel te rechtvaardigen, geeft het beste aan dat de regel minder voortkomt uit de noodzaak iets te reguleren dan uit een verlangen naar orde.
Dat lijkt me ook de verklaring voor de schooltijden. Hier bestaat geen regel: een school mag zelf zijn lestijden bepalen. Toch begint men overal altijd even vroeg, hoewel bekend is dat kinderen voor tien uur ’s morgens nauwelijks iets opnemen. Blijkbaar verlangen we echter uit onszelf naar een bepaald soort regelmaat.
Aandrang tot verbieden
En dat is mijn punt: dat we behoefte hebben aan verboden en geboden. Ik kan me over elk van de hier genoemde voorbeelden vergissen – misschien is er wel een heel goede reden voor een maximumsnelheid – maar het gaat me niet om de voorbeelden zelf, maar om die aandrang om dingen te verbieden. Waarom?
Eerder gepubliceerd op Lenderings blog Mainzer Beobachter. Jona Lendering is als historicus werkzaam bij Livius Onderwijs, wanhoopt aan de toekomst van de geesteswetenschappen en schrijft daarom, of desondanks, een boek over het ontstaan van het christendom en rabbijnse jodendom. Tegenwoordig is hij ook columnist bij Sargasso.
RSS