Holocaustgrappen

Peter Breedveld

Illustratie: Milo Manara

Volgens Maxim Februari hebben we in Nederland een bepaald soort morele klassenjustitie omdat Gordon op RTL geen grappen mag maken ten koste van Chinezen en Youp van ’t Hek in NRC Handelsblad Gordon wel mag uitschelden voor ‘geblondeerde reetridder’. Ik zie op Twitter en Facebook dat Februari’s stuk een openbaring is voor progressieve liberalen, maar Februari heeft het mis.

Niet dat ik ‘geblondeerde reetridder’ nou zo’n subliem staaltje humor vind, maar Van ’t Hek geeft Gordon daarmee een koekje van eigen deeg. Klinkt kinderachtig, misschien, maar Gordon was begonnen. Hij vernederde, in zijn machtspositie als jurylid, een deelnemer aan een talentenjacht. Die kon daar niets tegen doen. Hij was weerloos. Van ’t Hek pakt Gordon terug, al is er natuurlijk geen sprake van dezelfde machtsongelijkheid.

Schele tenaladies

Van ’t Hek pakt de gevestigde orde aan. Dat doet hij ook als hij een (onbekende en anonieme) groep fans van de Backstreet Boys aanduidt als ‘handjevol schele tenaladies uit de overgangsklasse’. De humor zit hier in de anticlimax van ‘dampende meute krijsende jonge meiden’ naar ‘schele tenaladies’. Je hoeft het niet leuk te vinden, maar het is niet hetzelfde als een vertegenwoordiger van een etnische minderheid vernederen.

Sylvain Ephimenco beklaagt zich al jaren over hetzelfde als Februari nu doet, zonder dat hij ooit bijval kreeg van dezelfde mensen die nu Februari prijzen. Waarom mag GeenStijl niet wat Jiskefet wel mocht, vraagt Ephimenco zich af. Hij haalt dan altijd een sketch in Jiskefet aan, waarin twee VN-soldaten over de beeltenis van Balkenende pissen. Ook hier weer: Jiskefet pakt de machthebbers aan, GeenStijl aast op de zwakkeren.

Afzeiken van weerlozen

Dat is waarom satirici in NRC Handelsblad en bij de VPRO wel gewaardeerd worden door de elite en de commerciëlen niet: volkse humor gaat bijna altijd over het afzeiken van weerlozen, terwijl een goede satiricus de gevestigde orde aanpakt.

Komen we bij Sylvia Witteman. Leon de Winter maakt in een mooi stuk in De Telegraaf gehakt van de columniste, die in een interview in de Volkskrant onthuld schijnt te hebben dat als de drank is in de vrouw, zij samen met haar vriendinnen Holocaustgrappen maakt en Anne Frank uitlacht. De Winter zet het leed van de Holocaustslachtoffers tegenover dat van Witteman, die bij een glaasje Pouilly Fumé ook nogal eens uitwijdt over haar trauma’s vanwege haar dikke kont.

Daad van verzet

Op het eerste gezicht zou je zeggen: De Winter heeft gelijk, want Witteman, die het haar hele leven aan niets heeft ontbroken behalve misschien aan maatje 36, maakt grappen ten koste van weerloze slachtoffers. Zoiets hoort eigenlijk juist in De Telegraaf, waarna dan in de Volkskrant iemand zich er boos om zou moeten maken.

Maar het zit toch anders. Grappen over de Holocaust en over Anne Frank zijn not done, en daarom hebben mensen er de behoefte aan ze juist wél te maken (ik heb het nu natuurlijk niet over neonazi’s en andere antisemieten). Het is een puberale daad van verzet tegen de gevestigde orde en niet per se tegen Anne Frank. Niet dat ik er zelf in de krant over op zou zitten scheppen als ik het zou doen, maar ik denk dat het dat is.

Curb your Enthousiasm

Witteman krijgt enorm veel steun op Twitter, kennelijk van mensen die allemaal vinden dat het nu maar eens afgelopen moet zijn met dat taboe op Holocaustgrappen. Opvallend vind ik een tweet van Nausicaa Marbe, die erop wijst dat De Winter zelf ook lacht om Holocaustgrappen, namelijk in de comedieserie van Larry David, Curb Your Enthousiasm.

Maar ook dat is niet hetzelfde. Larry David zet namelijk een Holocaust-survivor tegenover een jongeman die heeft meegedaan aan een televisieprogramma ‘Survivor‘, een afvalrace waarin de deelnemers met een minimum aan middelen moeten zien te overleven in de wildernis. De Holocaustoverlevende vertelt over de ontberingen die hij heeft moeten doorstaan, en zijn gesprekspartner zegt: “Wij hebben het ook moeilijk gehad, hoor! Soms hadden we om vier uur niet eens een snack!” (dit is uit mijn hoofd)

Ontleden met een hakbijl

Dat is niet lachen om de Holocaust, althans niet ten koste van Holocaustslachtoffers, maar juist om de jongere generatie, strontverwend en zo in zichzelf gekeerd, dat het er geen been in ziet de Holocaust te bagatelliseren ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Het is een harde grap, maar eentje waarmee ons een spiegel wordt voorgehouden, die ons weer bij de les brengt.

Interessante tijden zijn het trouwens, waarin we gedwongen worden bij onzelf te rade te gaan over wat kan en niet kan. Iedereen die daarin interesse stelt, zou Curb your Enthousiasm moeten zien, waarin humor met chirurgische precisie, maar wel met een hakbijl, wordt ontleed.

Steun Frontaal Naakt, het enige echte dissidente geluid in Nederland! Stort op rekeningnummer NL59 RABO 0393 4449 61 (N.P. Breedveld, Rabobank Rijswijk), SWIFT BIC RABONL2U o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.