Als Annabel Nanninga Charlie is, ben ik het dus niet

Rob Bloemkolk

Satire doet er weer toe. Nee maar. Nooit gedacht dat ik de dag nog zou meemaken. Helaas moesten er twaalf kunstenaars afgeslacht worden om ‘het vrije woord’ weer in ere te herstellen. Zolang het de media belieft, uiteraard. Ik maak me dus op voor twee weekjes snotterend gezwatel over de vrijheid van meningsuiting en serieus gestamel over de aanpak van terrorisme.

Misschien moeten we Halbe Zijlstra op de Islamitische Staat afsturen? Als hij het net zo voortreffelijk doet als op Cultuur, staat ‘Hij gelooft in mij‘ binnen de kortste keren in Bagdad op de planken. Misschien kunnen we Arabist des Vaderlands Hans Jansen alvast aan de vertaling van ‘Bloed, zweet en tranen‘ zetten? De ons tragisch ontvallen volksheld Hazes zal aan de bierpomp van het hiernamaals, omgeven door 27 dertienjarige, pijpgeile slagersdochters, glimlachend zijn goedkeuring verlenen. Ruim baan voor het vrije woord. Satire doet er weer toe. Tot de gesneuvelde cartoonisten onder veel vlagvertoon begraven zijn en we ons weer het hoofd kunnen breken over de prijs van een vat ruwe olie.

Moslims vernederen

Iedereen weet dat we deze barbaarse aanslag te danken hebben aan het voortetterende conflict in het Midden-Oosten. Iedereen weet dat Bush en Blair, braaf gevolgd door Balkenende, een illegale oorlog in Irak begonnen zijn, die honderdduizenden slachtoffers heeft gekost. Iedereen weet dat de voortdurende vernedering van moslims in de media kwaad bloed heeft gezet. Is er nog iemand die gelooft dat je ongestraft decennialang op een bevolkingsgroep kan inbeuken zonder dat er in een paar hoofden cruciale draadjes losschieten? Maar nee: het vrije woord en hoe je dat vanuit een comfortabele leunstoel met een simpel stickertje denkt te verdedigen. Ik ben Charlie. Gelul. Dat ben je helemaal niet.

Op Twitter viel mijn oog op een opmerkelijk bericht. Een vrouw vroeg waar ze dat plaatje kon vinden met de tekst ‘Ik ben Charlie‘. Haar huidige profielfotootje was het zwarte gedenkplaatje van de MH17-ramp. Ik probeer me voor te stellen wat deze dame drijft. Ontleent ze haar publieke identiteit aan internationale catastrofes? Of voelt ze zo weinig dat ze haar emoties alleen nog maar kanaliseert middels publiek beleden leed? Heeft ze niet genoeg aan ‘Boer zoekt vrouw‘? Als zij Charlie is, ben ik het dus niet.

Annabel van de dobbernegers

Gelukkig hebben we die andere strijder van het vrije woord, Annabel Nanninga nog. In het digitale sufferdje Jalta stelt zij vast dat het nu oorlog is. Dat is het al sinds onze volksvertegenwoordigers hijgerig over elkaar heen buitelden om dat zielige halve dozijn F16’s op de Islamitische Staat af te sturen. Onze jongens hebben inmiddels 375 vluchten uitgevoerd en daarbij tweehonderd keer hun wapens gebruikt, bericht de Volkskrant, daags na het drama in Parijs. Of ze daarbij de redactie van een satirisch weekblad getroffen hebben, waag ik te betwijfelen maar het aangedane leed zal er niet minder om zijn. In naam van het vrije woord, zullen we maar zeggen. Dat klinkt een stuk beschaafder dan in naam van de profeet. Maar dit terzijde.

Nanninga haast zich te schrijven dat het hier ‘een oorlog van de pen’ betreft. Hoe zij die strijd voert, weet ik sinds deze literaire titaan de aanhoudende stroom bootvluchtelingen uit Noord Afrika als ‘dobbernegers‘ betitelde. Strijdbaar tot de laatste pennenstreek, de schat. Misschien moeten we haar achter Halbe aansturen? Om het schoolzwemmen in Syrië weer op de kaart te zetten. Alle beetjes helpen. Zeker wanneer het vrije woord onder vuur ligt. Is zij ook Charlie? Dan ben ik het dus niet. Fuck it.

Nietsontziende moordpartij

Waar maak ik me druk om? Iedereen weet toch dat als het belangrijkste exportproduct uit Irak kamelenmest was, de Hoesseintjes nog stevig op de troon zouden zitten? Uiteraard in een opgepimpte plaggenhut en niet in een marmeren paleis maar dat is bijzaak. Iedereen weet toch dat oliegiganten als Koninklijke Shell en oliespeculanten als vaderlandse trots Vitol het internationaal terrorisme als zijdelingse schade beschouwen? En dat hun slippendragers, onze gekozen politici, in stilte hetzelfde denken om na bewezen diensten aan koning en vaderland een fijne graaibaan op te strijken? Een verontwaardigde veroordeling van een nietsontziende moordpartij en wat amechtig geprevel over de vrijheid en vooral die van meningsuiting hoort daar nu eenmaal bij.

Twitter je maar dol. Jank Facebook-pagina na Facebook-pagina vol. Ga desnoods met je pen in de lucht en je Charlie sticker op straat staan: er verandert niets. De bommen vallen op Bagdad. De olie stroomt nog steeds richting Rotterdam. De groei zit er nog steeds in. Dat wil zeggen: voor een select gezelschap. Maar dat is een kwestie van wennen. Of hervormen. Whatever.

Vermoorde droom

Wij huilen ondertussen om Charlie. Met onze stickertjes, onze pennetjes en onze honderdduizend maal gedeelde spotprenten. Het zal niets opleveren. Misschien voor die tragische Twitterdame op zoek naar een profielplaatje van Charlie, apathisch op zoek naar haar eigen ongrijpbare verdriet. Het verdriet om de vermoorde droom van onderlinge solidariteit, eerlijk verdeelde welvaart en een wereld zonder ‘Boer zoekt vrouw‘. Zijn wij Charlie? Nog even, dan. Daarna zijn we gewoon weer de Sjaak.

Rob Bloemkolk (1958) woont en werkt in Schoorl. Hij is scenarist en schreef ondermeer drie telefilms, een televisieserie en een flink aantal (jeugd)theaterstukken. Vorig jaar werd zijn tweedelige televisieserie ‘De val van Willem Aantjes’ uitgezonden.