Wie bepaalt wat desinformatie is?

Peter Breedveld

Illustratie: Ferhat Akıl.

Op Electronic Intifada las ik over de Turks-Duitse journalist Hüseyin Dogru, die door de EU sancties kreeg opgelegd vanwege ‘aan Palestina gerelateerde verslaggeving’. Dogru mag kennelijk niet werken en reizen, alleen een maandelijks bedrag van 600 euro van zijn rekening halen, maar zelfs dat zou hem regelmatig worden verhinderd door zijn bank. Allerlei rechten die hij als EU-burger heeft, zouden hem worden ontzegd omdat zijn thuisland Duitsland hem zou aanmerken als een Turkse burger, wat waanzinnig racistisch zou zijn.

Wie het artikel goed leest, komt er al snel achter dat Dogru, net als een aantal andere Europese burgers, die sancties opgelegd heeft gekregen wegens het verspreiden van Russische propaganda, maar de schijn wordt sterk gewekt dat die anti-Russische sancties worden gebruikt om ook pro-Palestijnse geluiden te smoren, want in een brief van de EU-commissie wordt hem specifiek verweten het “Hamas-narratief” te verspreiden.

Vertrouwen doe ik deze Dogru niet, maar als het een EU-burger echt onmogelijk wordt gemaakt zijn gezin te onderhouden omdat hij een narratief verspreidt dat de EU niet welgevallig is, zou ik dat een groot probleem vinden. Ik zie in dat Intifada-stuk ook een filmpje van een Duitse minister die verklaart groot fan te zijn van vrije meningsuiting, maar dat wie die vrije meningsuiting probeert te “unterlaufen“, en ik neem aan dat hier “misbruiken” bedoeld wordt, kostbare sancties aan zijn broek krijgt.

Kort en goed: ik vind dit eng.

Amerikaanse opvattingen

Ik voel me sowieso erg ongemakkelijk bij het Europese discours over vrije meningsuiting. Wie hier voor het eerst komt: Ik ben zo pro-EU als je mensen hebben kunt. Ik ben anti-Poetin, vind dat Oekraïne alle steun moet krijgen die het land nodig heeft om Rusland weer terug in z’n hol te jagen en dat er een Europese Meiji-restauratie nodig is om Europa een op digitaal, militair, en economisch volledig zelfvoorzienend bolwerk van de échte vrije wereld te maken, vrij van Amerikaanse bemoeienis. Ik zie Emmanuel Macron als de op dit moment beste Europese leider en ben hard op weg een overtuigde Gaullist te worden.

Máár ik ben ook fanatiek voor dekolonisering van alle aspecten van ons machtig mooie continent, of schier-continent of whatever en eigenlijk best wel Amerikaans in mijn opvattingen over vrije meningsuiting.

Dat wil zeggen: Ik ben ervoor dat de EU de eigenaars van sociale media dwingen geen desinformatie te verspreiden met behulp van gemanipuleerde algoritmes en geen oppositie tegen die desinformatie te onderdrukken, wat bijvoorbeeld Facebook en Twitter doen. Ik ben ook voor een keihard verbod op desinformatie die mensenlevens in gevaar brengt, zoals tijdens de coronacrisis gebeurde (toch weer niet zó Amerikaans, dus). Kwakzalvers moeten worden vervolgd tot in de hel.

Kosjere informatie

Maar ik denk ook: wie bepalen eigenlijk wat kosjere informatie is en wat desinformatie is? Wordt dat democratisch besloten? Is er dan nog wel sprake van vrije meningsuiting? Komt er een verbod op dwaalleren, mogen we het nooit luidruchtig bij het verkeerde eind hebben? Komt er een ministerie of EU-commissie van De Waarheid of is die er al?

En hoe kan het eigenlijk dat individuele burgers gestraft worden voor het verspreiden van Russische propaganda maar zit het Forum voor Democratie gewoon ongehinderd te Poetinnen IN DE TWEEDE KAMER? En waarom wordt Wierd Duk dan wel steeds rijker en dikker, terwijl hij pro-Russische complottheorieën agressief verspreidt? WAAROM SLAAPT WIERD DUK NIET ONDER EEN BRUG?!

Als desinformatie zo ongewenst is, waarom worden dan keer op keer politici gekozen op basis van totale leugens over vliegtuigladingen en tsunami’s aan immigranten, over moslims en islamisering, nareizigers en uitkeringstrekkers zonder dat ook maar iemand ingrijpt? En als de EU zo begaan is met onze gezondheid, WAAROM IS DAT FUCKING TATA ER DAN NOG?! Waarom is het aantal boerenbedrijven dan niet allang uitgedund?

Dat zijn zo van die vragen die door mijn hoofd spoken.

Verbod op sociale media

Spanje legt zijn kinderen een verbod op sociale media op en het kabinet Liegelfeeks wil dat ook. De gedachte dat kinderen weer een boek pakken in plaats van die kuttelefoon vind ik zeer aanlokkelijk. Dat ze weer naar de bibliotheek fietsen om kennis over bepaalde zaken te vergaren (allemaal keurig voorgesorteerd door de bibliotheekjuf), zich weer actief kapot vervelen en zo tot allerlei creatieve en intellectuele hoogten worden gedreven, ik kijk ernaar uit.

En toch, is het echt oké om ze dat gedeelte van het openbare leven te onthouden waar inmiddels – ik schat maar wat – we meer dan de helft van onze activiteiten op allerlei gebied ontplooien, ideeën uitwisselen, elkaar mobiliseren om bijvoorbeeld te gaan protesteren voor Palestijnen en tegen vergiftiging van onze leefomgeving… ik weet het niet. Ik ben niet overtuigd.

Ze kunnen toch wel naar Frontaal Naakt nog, toch? Dat ze een béétje subversief antigif kunnen blijven krijgen.

Is het Vrije Woord u écht lief? Steun me dan met een financiële bijdrage. Doneer aan de enige dwarsdenkende, onafhankelijke (maar echt) site van Nederland. Rekeningnummer NL24 ASNB 8832 6749 39 (N.P. Breedveld, ASBN Rijswijk), BIC ASNB NL21.