Wat maakt een vrouw een vrouw?

Justine le Clercq

Illustratie: Jack Kirby.

Vorig jaar december werd er in Studio Pulchri een expositie geopend met de titel BEING A WOMAN van 15 vrouwelijke kunstenaars die antwoord zochten op de vragen: Wat maakt een vrouw een vrouw? Is dit wel duidelijk definieerbaar? Is ‘vrouwelijk’ een rekbaar begrip? Een met de tijd veranderende definitie? En wie definieert dan?

Hier volgt een bewerkte versie van mijn openingswoord.

Vroeger ging je naar de bibliotheek voor onderzoek.
Maar ik ben van deze tijd
klapte mijn laptop open en vroeg ChatGPT: wat maakt een vrouw een vrouw?
‘Dat ligt eraan hoe je het benadert,’ zei ChatGPT.
Pardon?

Er zijn dus verschillende benaderingen van het bloed
dat doorlekt naar je broek als je tampon is volgezogen
van de buikpijn, de krampen
de schaamlippen ontworpen als wapperende rozenblaadjes
van de baby die je augurken met stroop laat eten en zich met de beentjes afzet tegen je obese opgerekte buikwand.

Het ligt er dus aan hoe je het benadert
de gillende opvlieger die vanaf je teen opstijgt naar je kruin
vettige druppels op je voorhoofd achterlaat
de nachten gedrenkt in overgangszweet
de rugrollen die zich onder je bh-bandje opstapelen.

Is vrouwelijk een rekbaar begrip?
Hoe rekbaar is je vagina?

ChatGPT zegt:

Er is een cultureel aspect.
Aha. Ja, vanaf het ontstaan van het schrift is ons dat culturele aspect wel duidelijk:
cultuur die neerkomt op onvrij en monddood
op luisteren en verzorgen
het opdweilen van oorlogsbloed
het droogdeppen van de wonden
de eigen stem altijd aarzelend
de lippen dienend rood gesmeerd

Weet je, ChatGPT, wat je zou moeten zeggen:

Doorzettingsvermogen is niet verbonden aan X of Y-chromosoom.
De kleur blauw of roze, rood of geel, is niet verbonden aan je geslacht.
Talent is niet gebonden aan een maandelijkse bloeding.
En het geschilderde naakt door een vrouw is tenminste niet hevig masturberend tot stand gekomen.

Dus ChatGPT, ik zal je vertellen wat het is:

BEING A WOMAN

Ik ben een leven
een random lichaam waarin ik huis en droom
Ik ben die borsten, die welvende vulva, die maandelijkse bloeding van verlies en hoop
Ik ben de drager van toekomst
Ik vermenigvuldig leven en object
Ik ben die magie van jouw fantasie, van je verlangen en je frustratie
Ik ben het verhaal van mond gesnoerd en seks gekuist
Ik ben het innerlijk van de wereld
Het geluid van je geweten
Ik ben de verantwoording van jouw oorlog
Het licht in jouw haat
Ik deed eeuwen de was in Plato’s grot
Ik ben de schoot van je tranen, de borst van je angst, en de warmte van je verwachting
Ik ben hersens die krimpen onder je macht en uitdijen onder het korset
Ik ben het gelaat waar je liefde en afkeer zoekt

Ik heet vrouw omdat jij man bent
Ik heet vrouw omdat jij iets moet zijn

Ik zal je zeggen wie wij zijn:

Wij zijn Lilit, Maria, Jeanne d’Arc, Artemisia, wij zijn de Amazones, Coco Chanel, Joke Smit, wij zijn het Koor van de Trojaanse Vrouwen

Wij dragen het nu en de toekomst
Wij zijn de gelakte nagel aan de wond die leven heet
Wij zijn de mantel der liefde
En de steen des aanstoots

Wij zijn een definitie
Wij zijn geen definitie

Wij hebben onszelf bedacht en geboetseerd
Wij hebben onszelf kind voor kind opgebouwd

Wij bewegen in de ruimte van weten en mythe, geloof en verlies, frictie en vrede, veel vrede

Want weet u wat het is met gendervragen,
we varen in hetzelfde schuitje
van toestand naar gedoe
met of zonder vagina of tepel.
We ademen dezelfde stikstof
poepen ons vezelrijke ontbijt eruit
schransen van het zalmkwik.
En wie drinkt van de Lethe, verdwijnt hoe dan ook in de vergetelheid.

Wij zijn verhalen, die los staan van jou
volkomen verstrengeld zijn met jou.
Verhalen die we afstoffen, oppimpen, vijlen en kleuren.

Wij zijn beweging zonder doel, zonder uitkomst, zonder eindpunt
Wij staan in een traditie en brengen een traditie voort

Wij zijn mens.
En dat is het enige
echt het enige dat jullie over ons vrouwen dienen te weten.

Justine le Clercq (1967) is schrijver, tentoonstellingsmaker en hogeschooldocent. Van Justine verschenen twee romans en een verhalenbundel. Ze heeft een LinkedIn pagina.