Özcan Akyol

Een tijd geleden las ik ergens in een boek dat Kerstmis van oorsprong een heidens feest is. Daar had ik wel eens eerder van gehoord, doch exacte details waren mij onbekend. Het feest trad in de vierde eeuw van lieverlee de rooms-katholieke kerk binnen. Altijd als de zonnewende richting haar einde ging en de dagen begonnen te lengen, waren er grote feesten onder de heidenen die tot begin januari duurden.

De heidenen vereerden een zonnegod. De weinig creatieve gristenen, die hun geloof steeds populairder zagen worden, namen geleidelijk het feest in de vierde eeuw over. Kerstmis werd voor het eerst in Egypte gevierd. Later – in de vierde eeuw na Christus – besloten de katholieken, dat de feestelijkheden ter ere van de geboorte van Jezus waren, het ware licht uit de hemel. Saillant, Kerstmis werd in de eerste eeuwen van de christelijke kerk niet gevierd, aangezien het een algemeen christelijk gebruik was om van belangrijke personen de dood te gedenken in plaats van hun geboorte.

In de vijfde eeuw gebood de westerse kerk kerst voor eeuwig te vieren op de dag van het oude Romeinse feest van de geboorte van Sol (de zon), omdat er geen betrouwbare kennis bestond over de dag van Christus’ geboorte.

Ik constateer dat de ongelovigen terug zijn gekeerd om hun feest op te eisen. Kerstmis zoals wij die in de contemporaine geschiedenis van de twintigste eeuw hebben leren kennen, is niet meer. Het christelijke feest is wederom in handen gevallen van nietsontziende heidenen, die de heilige viering onverbiddelijk bruuskeren op geheel eigenwijze manier. Hele volkstammen, kuddes, hebben hun zinnen gezet op de dag die ooit zo heilig was. En ik vrees dat er niets meer aan te doen is, want ze doen het louter ‘voor de gezelligheid’ en alleen omdat het leuk is om met familie en vrienden bij elkaar te komen. De heidenen hebben een nieuw wapen gevonden om Kerstmis terug te eisen.

Ze gourmetten.

De dagen voor Kerstmis heb ik vrijblijvend in mijn directe en indirecte omgeving geënquêteerd over de invulling van de kerstdagen. Maar weinig mensen voelden zich geroepen om naar de kerk te gaan, een aantal werd gedwongen door de familie doch het merendeel was gewoon van plan om uit te slapen. Daar zit dus de nodige ambivalentie in. Maar op de vraag wat er in de avond ging gebeuren, kreeg ik steevast hetzelfde antwoord. Er zou gegourmet worden. Ik sprak zelfs mensen die niet één, doch twee kerstdagen gingen gourmetten. Dat was me wat, zeg. Twee dagen achtereen armoedig vlees van de supermarkt van een kooktoestelletje afknabbelen. Ga d’r maar aanstaan.

Er zijn dus mensen die doodleuk vertellen dat ze niets met kerst hebben, maar zogezegd alleen gaan gourmetten omdat iedereen dat doet, en ‘omdat het leuk en gezellig’ is. Dat zijn enge mensen. De moderne heidenen. Het gourmetten schijnt ergens in het afgelopen decennium verworden te zijn tot een van de belangrijkste, vaderlandse kersttradities en daar is volk voor verantwoordelijk dat niets met Jezus van Nazareth heeft.

Dat profane karakter van het gourmetten is niet eens zo erg, het kan me weinig verrotten, maar wat wel verwonderlijk is, is de kuddegeest die het crapuul zo massaal doet besluiten om een gourmetstel van Tefal te kopen, net als de buren, om vervolgens het verstand uit te schakelen en meedoen met de meute.

Bij ons thuis waren alle dagen hetzelfde. We deden niet aan feest- en gedenkdagen. In mijn vroegste jeugd vond ik dat raar, vooral als ik de verhalen van mijn vriendjes en vriendinnetjes op school hoorde. Doch nu, met terugwerkende kracht, ben ik blij dat mijn ouders zich afsloten van andere mensen, en dan vooral van hun gebruiken.

Net als carnaval is Kerstmis een aangelegenheid zonder betekenis, een feest gekaapt door hersenloze mensen die van alles een bierfestijn willen maken, lekker samen de polonaise lopen. De moderne heidenen zijn ontembaar. Er zit niets anders op dan wachten, net zolang tot er een nieuw fenomeen opduikt. Over honderd jaar zullen onze kleinkinderen lezen over gourmet en dan smadelijk lachen, niet bewust van hun eigentijdse waanzin.

Özcan Akyol is een megalomane verhalenverteller met een pathologische geldingsdrang en een chronische schrijf- en leeswoede. Lees zijn blog.