Zondebok
Makbouli
Door de zelfmoord van de dader uit Alphen is ons een van de belangrijkste genoegdoeningen ontnomen, die straf biedt: vergelding. De moordenaar heeft niet alleen zélf gekozen voor de dood, daar zélf ook het moment voor gekozen, maar hij heeft er daarmee ook voor gekozen geen verklaring over zijn daden af te leggen. Daarom gaan we collectief op zoek naar een zondebok die zo min mogelijk op ons lijkt, onder het scanderen van frasen als ‘on-Nederlandse toestanden.’
De jacht op een zondebok leidt tot schaamteloos gedrag. Nog voordat de driehoek van Alphen (burgemeester Bas Eenhoorn, hoofdofficier Kitty Nooij en korpschef Jan Stikvoort) de naam van de verdachte had bevestigd, werd deze al gepresenteerd door – hoe kan het ook anders – De Telegraaf.
Al snel buitelden de media over elkaar heen om dit ‘nieuws’ wereldkundig te maken, zonder enige vorm van bevestiging van het bevoegd gezag. Toen ik een journalist op Twitter vroeg of hij het niet een beetje dom vond die naam nu al publiek te maken – want wat als het niet de juiste persoon zou zijn – antwoordde hij: “Op ‘wat-als’-vragen geef ik geen antwoord.” Nee, zou ik ook niet doen, want stel je voor dat je moet nadenken over de gevolgen als je het mis blijkt te hebben.
Maar het ging verder. Na de nodige mediageile gekken die fake-accounts aanmaakten onder de naam van de dader, en een twitteraar die aankondigde de actie van de dader te gaan overtreffen – die overigens nog dezelfde nacht werd aangehouden door het vlot opererende Rotterdamse korps – wist men dit in de jacht op een zondebok in ranzigheid te overtreffen. Schaamteloos werd een link van de website van de vader van de verdachte getwitterd. Een ieder die zich hieraan stoorde, werd weggezet als moralist. IJsbrand van Veelen die hier, overigens terecht, wat van zei, viel zelfs de officieuze non-eer ten beurt de Moralisme Bokaal 2011 digitaal uitgereikt te krijgen.
Nog ranziger was de actie van de website Krapuul die de daad, ironisch weliswaar, bestempelde als een rechtsextremistische aanslag, om op die wijze het vermelden, in de media, van nationaliteit of geloofsovertuiging van daders aan de kaak te stellen. Een walgelijke vergelijking waar het rechtse volk nog een puntje aan kan zuigen. En ook dat heeft boter op het hoofd. In een post op Het Vrije Volk van een schrijver die een poging deed ironisch te zijn, klonk de frustratie door dat de dader slechts geestesziek zou zijn en helaas (dus) niet links.
De ‘serieuze’ media en politiek zijn ook al dagenlang op zoek naar een zondebok. Zo wordt de Wet Wapens en Munitie opnieuw onder de loep genomen, volgt de roep om schietclubs te verbieden, zou de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) niets voorstellen en is men krampachtig op zoek naar falen bij politie, openbaar ministerie en hulpverleners. Het is niets anders dan goedkope populistische ad-hoc politiek.
Het is kennelijk zo belangrijk om een schuldige vinden, dat we alles slikken, zodat we allemaal kunnen verzuchten dat het nou niet aan ons ligt, dat zoiets heeft kunnen gebeuren. Op die wijze kunnen we de angstaanjagende realiteit van het dagelijks leven ver van ons houden. De collectieve zoektocht naar een schuldige is dus kennelijk belangrijk in ons collectieve rouwproces. Belangrijker dan te accepteren dat absolute veiligheid niet bestaat.
Terwijl we wijzen naar de zondebok, kunnen we diezelfde absolute veiligheid als illusie behouden.
Als Makbouli later groot is, wil ze Minister van Veiligheid worden óf baas van de Dierenpolitie. Tot die tijd adviseert ze de bestuurders op het gebied van openbare orde en veiligheid en schrijft ze (soms) over klein en groot leed. Daarbij put ze uit haar ervaringen als politieagent in Amsterdam. Meer op haar weblog.
RSS