Hanna Bouaicha

Illustratie: Ilah

Sinds een paar jaar heb ik mijn zinnen gezet op Israël. Ik had een sterke behoefte om dat land te bezoeken en grote interesse in de Joodse cultuur. De basis voor deze fascinatie is gelegd gedurende mijn lagere schooljaren. Ik had een meer dan gemiddelde interesse in de Tweede Wereldoorlog en de verhalen van Anne Frank prikkelden een levendige verbeelding. Vele jaren later is het moment daar. In het kader van mijn studie sociologie besloot ik veldwerk te doen in de eeuwige stad Jeruzalem. Een onderzoek naar het secularisatieproces onder Joden.

Mijn Marokkaanse afkomst in relatie tot het controversiële Israël en vooral mijn gekozen onderwerp riep vooraf verschillende reacties op. Soms ook wel met zekere argwaan; waarom zou je als Arabische geïnteresseerd zijn in Joden? Zouden Joden wel een open gesprek aangaan met een Arabische? Alle speculaties liet ik terzijde en ik ging op weg om dit avontuur zelf te ervaren.

De spanning voor de reis begon al op Schiphol. Natuurlijk werd ik geselecteerd voor extra controle in het welbekende G10 van El Al. Van top tot teen, ieder snoertje en frutseltje in mijn tas werd gecheckt. Ik verwachtte het ergste, dus het viel me nog mee, bovendien waren de dames van de security erg vriendelijk en correct. Uiteindelijk werd ik gewoon toegelaten tot het vliegtuig, en mocht ik langs de douane het land binnen. Zo zette ik mijn eerste stappen op Israëlische grond. Een bijzonder gevoel.

Bij aankomst viel ik met mijn neus in de holidays en het overweldigende nationalisme. Op deze avond begon de herdenking van alle gestorven soldaten in de oorlogen (hier iets voortdurends). Het kan onmogelijk aan je voorbij gaan. De minuut stilte wordt ingeluid met een loeiende sirene. Op dat moment zat ik in een taxi van het vliegveld naar het centrum die opeens stopte. Een ongelofelijke gewaarwording. Niet vanwege het principe van ‘een minuut stilte’, maar vanwege de voelbare collectieve intensiteit. Alsof je een filmstrip stopzet, gewoon social reality op pauze drukt! Mensen stoppen letterlijk overal, ook midden op de snelweg, stappen uit de auto en gaan staan. Stilte. En dan weer verder. Wat mij verbaasde, was de participatiegraad van honderd procent. Zonder uitzondering doet iedereen mee en respecteert de herdenking. De dag na deze treurige bedrukte herdenking volgt de tegengestelde uitbarsting van een vreugdevolle onafhankelijkheidsdag.

Op deze onafhankelijkheidsdag is het heel gebruikelijk om met het hele gezin of een groep vrienden te gaan picknicken in de natuur (de vleesfabrikanten varen er wel bij). Door de familie van een vriendin werd ik ook uitgenodigd voor hun jaarlijkse festijn. Het vond plaats op een prachtige plek net buiten Jeruzalem. Een ultraromantische locatie, met kleden op de grond, een tafel, heel veel eten en een barbecue onder de bomen in het gras met uitzicht op een vallei en bergen. De kinderen spelen in het gras en rennen door de weide. Het leek een scène uit één van mijn favoriete TV-series; Little house on the prairie. Ik had bijna de neiging om zelf door de weide te gaan rennen met mijn armen zo opzij, zodat alle ellende van de wereld zou vervliegen. Maar ja, ten eerste heb ik niet meer de toepasselijke vlechtjes, en ten tweede huppel ik niet meer zo lichtvoetig door het gras. Het belangrijkste voor mij was natuurlijk om een echt Israelisch tafereeltje te ervaren met redelijk seculiere en liberale Joden. Zo rolde ik als vanzelf in de wereld van mijn onderzoeksgroep.

Als je dit gemiddelde picknicktafereel, de middenklasse wijk waar deze groep woont, of het straatbeeld in West Jeruzalem aanschouwt dan lijkt Het Conflict nauwelijks te spelen, althans zolang de relatieve rust voortduurt. Bewust koos ik ervoor om mijn onderzoeksonderwerp niet specifiek te richten op het politieke Israelisch-Palestijnse conflict. Dit neemt niet weg dat het conflict direct of indirect met het hele sociale leven is vervlochten. Maar hoe precies en hoe dat sociale leven eruitziet, dat is iets wat ik nog wil ontdekken.

Hanna Bouaicha (1974), bijna afgestudeerd socioloog, is Arabier en geïnteresseerd in Joden. Bij voorbaat verdacht! Voor Frontaal Naakt bericht ze regelmatig vanuit Jeruzalem, waar ze de secularisering van joden onderzoekt.