Projectie
Bart Croughs
Illustratie: Michel Kok
Van alle reacties op de moord op Theo van Gogh was de meest bizarre afkomstig van J.A.A. van Doorn. In zijn column in Trouw probeerde hij, uiteraard na verklaard te hebben dat de moord uiterst triest was, het verschil tussen woorden en moorden te bagatelliseren. Het argument dat Van Gogh zich slechts van woorden bediende, werd door Van Doorn aldus van tafel geveegd: Alsof woorden niet dodelijker kunnen zijn dan daden. Hoe je precies door woorden gedood kan worden, bleef helaas in duister gehuld. Misschien dat Van Doorn hier aan voodoo dacht, of hekserij?
Van Doorn kapittelde ook de andere Nederlandse critici van de islam, die vanwege hun uitlatingen nu voor hun leven moeten vrezen. Tal van burgers en zelfs nogal wat politici, aldus Van Doorn, zijn tenminste medeverantwoordelijk aan toekomstig geweld omdat ze door hun beledigende intolerantie het sociale klimaat hebben helpen verzieken’. Wilders en Hirsi Ali zijn dus medeverantwoordelijk voor hun eigen dood als ze straks vermoord worden. Eigen schuld, dikke bult.
Dit alles deed denken aan Van Doorns uitlatingen over Fortuyn, in de periode dat deze voor zijn leven moest vrezen. Fortuyn was boosaardig’ en een charlatan’. Bovendien: Feit is en blijft dat Pims populariteit een gevaarlijke zwakte in onze democratie blootlegt, aldus Van Doorn, daarbij verwijzend naar de populariteit van Hitler (wie anders), Stalin en Castro (Trouw, 5 april 2002). Beledigende intolerantie blijkt ook Van Doorn op z’n tijd niet vreemd. Een maand later werd Fortuyn vermoord.
Iemand als Van Doorn, die van mening is dat door beledigende intolerantie het sociale klimaat wordt verziekt, en dat beledigers daarom medeverantwoordelijk zijn voor geweldpleging, moet zich bijna wel schuldig voelen over de moord op Fortuyn. Des te meer omdat Volkert van der Graaf naderhand verklaarde beïnvloed te zijn geweest door de verbale agressie jegens Fortuyn. Met een dergelijk schuldgevoel kun je twee dingen doen. Een mea culpa’ behoort tot de mogelijkheden. Maar je kunt je onvrede met jezelf natuurlijk ook op anderen projecteren, door bijvoorbeeld critici van de islam medeverantwoordelijk te stellen voor het geweld van moslimterroristen.
Bart Croughs (1966) is filosoof en tot voor kort columnist bij HP/De Tijd. Daar is hij mee gestopt omdat het dagelijks doornemen van kranten vol onzin en opiniebladen vol domheid hem na een paar jaar ‘de strot uit kwam’. Deze column verscheen eerder in HP/De Tijd.
RSS