Typisch Marokkaans
Peter Breedveld
In zijn proefschrift Kapot Moeilijk, waarop hij onlangs promoveerde aan de Rijksuniversiteit in Groningen, betoogt criminoloog Jan Dirk de Jong dat uitsluiting en verkettering de oorzaak zijn van crimineel gedrag. Er is een raar beeld ontstaan van een opgefokte, heetgebakerde Rifcultuur, maar daarmee voed je alleen de acceptatie van het racisme jegens Marokkanen. Je verklaart er niets mee, aldus De Jong. Je reikt die jongeren met dat wij/zij-denken wel excuses aan voor hun gedrag, bijvoorbeeld dat het een vorm van verzet is tegen de autochtone onderdrukker, of dat het uitgelokt wordt.
Turkse zuil
Met zijn boek neemt De Jong een duidelijke positie in het maatschappelijke debat, waarin voorstanders van de harde aanpak het opnemen tegen mensen die pleiten voor meer begrip voor de overtreders. Dat is geen bewuste keuze, zegt De Jong. Ik trek logische conclusies op basis van mijn onderzoek. De Jong was jarenlang een fly on the wall‘ bij groepen Marokkaanse jongeren en beschrijft in zijn boek hun gedrag. Omdat ze zich afgewezen voelen als kut-Marokkanen’, zijn ze sterk op elkaar aangewezen, wat ze vatbaar maakt voor delinquent groepsgedrag.
Turken worden echter ook gediscrimineerd. Toch zie je zelden groepen Turkse hangjongeren die zich asociaal gedragen op straat, in de tram of de bioscoop. Turken hebben in Nederland hun eigen voetbalclubs, verenigingen, moskeeën. Een Turkse zuil, waarbinnen overigens allerlei verontrustends gaande is: nationalisme, eerwraak, de kwestie rond de Armeense genocide. Maar omdat zich dat niet in de openbare ruimte afspeelt, is daar weinig maatschappelijke onrust over. We willen dat onze dochters veilig naar de bioscoop kunnen, en dus zijn alle ogen op Marokkanen gericht. Ik vind dat onrechtvaardig.
Is dat verschil tussen Turken en Marokkanen dan niet cultureel? Zeker, beaamt De Jong. Ik heb ook geen bezwaar tegen culturele duiding per se. De oorzaak dat Marokkaanse jongeren op straat terechtkomen, heeft deels te maken met de Marokkaanse cultuur. Maar wat ze daar op straat doen, dát heeft te maken met straatcultuur en is niet typisch Marokkaans. Het wordt wel versterkt door het feit dat wij het als typisch Marokkaans bestempelen.
Succesmarokkanen
Hoewel er ook veel Marokkanen zijn in Spanje en Frankrijk, zorgen in die landen heel andere groepen voor overlast, Colombianen en Chilenen in Spanje en Algerijnen in Frankrijk. Een kwestie van getalsverhoudingen, meent De Jong. En in Frankrijk is de tegenstelling autochtoon-allochtoon veel minder stellig dan hier, je bent er nadrukkelijker Fransman, ook al komen je ouders uit een ander land. Daarentegen is de uitsluiting van de bewoners van de banlieus wel veel sterker. Maar daar gaat het om een veel diverser bevolkingsgroep, Algerijnen, Marokkanen, Ivorianen. Die bevinden zich onder een grote paraplu van achtergesteldheid, het racaille waar Sarkozy het over had. Hier richt de publieke opinie zich specifiek op Marokkanen.
Toch is er reden voor optimisme: Marokkanen vallen niet alleen op door crimineel gedrag, maar ook door het hoge aantal uitzonderlijk succesvolle Marokkanen in onder andere de kunst, de sport en de politiek. Denk aan Najib Amhali, Ismael Assati, Ahmed Marcouch en Hafid Bouazza. De Jong: Zoals Surinaamse sporters en artiesten indertijd hebben bijgedragen aan de acceptatie van Surinamers in Nederland, zo kunnen bekende Marokkaanse Nederlanders ook een rol spelen bij de integratie van Marokkanen.
Eerder gepubliceerd in Ad Valvas, weekblad van de Vrije Universiteit.
RSS