De onuitwisbare sporen van Sylvia Kristel

Anita Brus

Illustratie: H. Zahl

Daar ligt ze dan, een levensgroot portret op de voorpagina van de in mijn huiskamer op de vloer gevallen NRC. Die prominente foto in de door haar zo gewaardeerde krant zou haar zeker gecharmeerd hebben. “Goh, niet slecht, toch ook hier nog een zekere erkenning”, hoor ik haar postuum zeggen op de haar zo kenmerkende, koele toon.

En zo was het. De media stonden bol van haar overlijden, van RTL Boulevard tot en met De Wereld Draait Door en alle journaals waarin wij haar piepjong voorbij zagen komen met Hugo Claus achterop de fiets.

Het was alsof Nederland de internationaal beroemde ster nu pas ontdekte, zij het met als kanttekening dat zij berooid en drie hoog achter in Amsterdam aan haar einde was gekomen.

Haar status leek zij vooral te ontlenen aan haar naakte optreden in Emmanuelle en aan Hugo Claus, die de preutse Kristel destijds aanmoedigde er bij de opnames van die film niet als een ‘dooie vis’ bij te liggen.

Hoe anders was dat in het buitenland. In 2009 was ik als tolk met Sylvia Kristel in Colombia waar zij was uitgenodigd door het film- en literatuurfestival El Carnaval de las Artes in Barranquilla. Daar had zij altijd al gegolden als gevierde ster en ik herinner mij hoe zij bij haar bezoek overspoeld werd door de media en hoe een in katzwijm vallende ‘Bin Laden’ evenals andere carnavaleske figuren op haar afstormden met de meest vleiende woorden.

Uiteraard maakten de Colombiaanse kranten ook volop gewag van haar overlijden, maar op een totaal andere wijze dan de Nederlandse. De NRC kopte: “Voor eens en altijd was ze de preutse seksbom Emmanuelle” en de Colombiaanse krant El Tiempo: “De beroemde actrice uit Emmanuelle Sylvia Kristel is dood”. In die Colombiaanse krant geen woord over Hugo Claus. En ook nauwelijks iets over haar neerwaartse spiraal van drank en drugs; de verhalen waar wij hier zo verzot op zijn. Niks “preutse seksbom”, maar “beroemde actrice”!

Waarom willen wij hier in Nederland graag wat groot en groots is onderuit halen? En waarom is naakt pas chic als het wordt gekoppeld aan het gewicht van de literatuur? Is het onze calvinistische cultuur en ons gebrek aan historisch besef?

In veel landen viert men zijn verleden terwijl wij in Nederland nauwelijks weet hebben van grote historische gebeurtenissen. Verder lijkt ons motto vooral te zijn: “Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg”. Wij verkiezen dicht-bij-huis-sterretjes als Barbie, Brit en Jantje Smit boven iemand als Sylvia Kristel, van internationale allure, en ontdekken haar pas als het (in ieder geval voor haar) te laat is. Dan laten we in De Wereld Draait Door Jan de Bouvrie of all persons opdraven, die ooit in een ver verleden Kristels huis heeft ingericht en die werkelijk, maar dan ook werkelijk niets interessants over haar te melden heeft.

Ik lees opnieuw het Hollands Dagboek dat Sylvia Kristel tijdens ons verblijf in Colombia schreef in de NRC en moet lachen om haar scherpe observaties en haar humor. Zij heeft het in dit dagboek over de mythische verering die ze daar genoot en over de ‘pretpoeder’ die haar werd aangeboden en waar ze ‘gelukkig’ van afbleef.

In die zin droeg zij ook zelf wel bij tot het in stand houden van de mythe van de coke snuivende actrice. Maar wat meer aandacht voor haar betekenis in de film en in de kunst had er ook in Nederland best al gedurende haar leven mogen zijn.

In de suite van haar hotel spette zij wild met de kwast in het rond tijdens onze gezamenlijke tekensessie (ik teken zelf ook), een beetje zoals in haar animatiefilm ‘Topor et moi‘ die eveneens tijdens het Colombiaanse festival werd getoond. In die film zit een scene waarin Hugo Claus haar aanmoedigt de wanden van haar hotelkamer te beschilderen. In onze Colombiaanse hotelkamer bespetterde zij al tekenend de Luis XIV-stoeltjes en liet zij ook zo haar sporen na. Onuitwisbaar.

Anita Brus is docent in de Spaanse taal/literatuur/kunst en schrijft over tango in het tijdschrift La Cadena. Zij publiceert ook teksten in het Spaans en in het Nederlands op haar eigen weblog. Lees het verbijsterende relaas over haar domrechtse date.