Marten van den Berg

Ana May Wong

Op Koningsdag kreeg ik op de rommelmarkt een Koran in de handen gedrukt. Ik heb thuis al twee Korans, maar ik had hem al in mijn handen voordat ik “needankjewel” kon zeggen. Toen ik weer thuis was, bladerde ik toch even door het boek heen. Halverwege de introductie kwam ik bij de claim dat er wetenschappelijke wonderen in de Koran zijn, en dat artsen zaken uit de koran halen die ze niet eerder via de gewone kanalen te weten gekomen waren. Dit trok mijn aandacht als arts en wetenschapper: wat voor info zou dat zijn?

Volgens de koningsdagkoran staat er een ‘Nauwkeurige en gedetailleerde beschrijving van de toestand van de foetus (..) pas ontdekt in de laatste 30 jaar van embryologische observatie, die alleen mogelijk werd gemaakt door medische hightech apparatuur.’ (pagina 28) Een grote claim, gebaseerd op de volgende tekst (geciteerd op dezelfde pagina):

‘Voorwaar, Wij scheppen de mens uit een uittreksel van klei; dan plaatsen Wij hem als een kleine levenskiem in een veilige plaats (d.w.z. baarmoeder). Vervolgens vormen Wij het geronnen bloed tot een (vormeloze) klomp; dan vormen wij beenderen uit deze (vormeloze) klomp; daarna bekleden Wij deze beenderen met vlees; vervolgens ontwikkelen Wij het tot een nieuwe schepping. (Soera 23 vers 12-13)‘

Dat valt toch wat tegen. Deze twee korte zinnetjes zijn niet echt “nauwkeurig en gedetailleerd”. Het is op zijn best een beknopte samenvatting. En worden embryo’s uit klei getrokken? Of is dat een eufemisme voor sperma?

Vormeloze klomp

En dan is er sprake van geronnen bloed. Dit kan heel goed slaan op een innestelingsbloeding: het bloedverlies dat optreedt als de eicel zich nestelt in de baarmoederwand. Maar voor deze kennis is geen “hightech apparatuur” nodig: dat merkt een vrouw vanzelf. Een arts uit de oudheid kan het heel goed opgevallen zijn dat dit soort bloedingen voorkomen bij vrouwen die later zwanger blijken te zijn. Er wordt verder ook niks over een eicel of baarmoederwand gezegd, en “baarmoeder” is een toevoeging van de redacteur (wie dat ook mag zijn) die niet in de Koran zelf staat.

Dan wordt het geronnen bloed omgezet in een vormeloze klomp, maar een embryo wordt zeker niet uit bloed of bloedcellen gemaakt. De beschrijving als een vormeloze klomp zou gebaseerd kunnen zijn op miskramen, die vrij vaak voorkomen. Of je zou zwangere honden open kunnen snijden om te kijken hoe embryo’s zich ontwikkelen. Dan de laatste fase: God zet de klont om tot botten, waarover vlees komt. Dat klopt ook niet helemaal. In werkelijkheid wordt hele lichaampje eerst zonder bot gemaakt (bot zonder kalk in ieder geval, een soort kraakbeen), waarna de botten zich langzaam vormen tussen het vlees door het opbouwen van de botmatrix.

De eerder gegeven koranverzen bevatten dus geen informatie die niet te krijgen is zonder goddelijke hulp. De manier van redeneren van de koningsdagkoran is ook op een dieper niveau ongerijmd: wetenschap gaat per definitie niet uit van openbaringen die als absolute waarheid geaccepteerd moeten worden. Ook al zou alles kloppen, dan nog is het onbruikbare informatie. Ook een stilstaande klok geeft twee keer per dag de goeie tijd aan.

Door Allah geschapen

Het is dus niet wetenschappelijk, en ook geen wonder. Vanuit het perspectief van de gelovige bekeken klopt het ook niet. Het doel van deze koranverzen is niet om een anatomisch correcte uiteenzetting te geven over de embryologie, maar (bijvoorbeeld) om de toehoorder te laten beseffen dat hij of zij persoonlijk door Allah geschapen is, en dat je dankbaar moet zijn voor de scheppingsdaad die tot jouw leven geleid heeft. Deze interpretatie is ook logischer als je de zinnen in hun wijdere context leest, want direct daarna gaat het over de wederopstanding van elke persoon als individu (individuele schepping – individuele wederopstanding).

Het is misschien flauw om één enkele claim uit de koningsdagkoran zo uit te pluizen, maar de gulle gevers dringen het een beetje aan mij op en willen zélf dat wij hun boek lezen.

Bovendien speelt er iets diepers. De claims van de wetenschappelijke wonderen is niet heel overtuigend omdat deze gemaakt worden nadat iets door wetenschappers ontdekt is. Maar waarom willen ze ons dan overtuigen van die wetenschappelijke wonderen? Christelijke apologeten beweren meestal alleen maar dat de Bijbel de wetenschap niet tegenspreekt, of soms dat de wetenschap niet deugt omdat ze de Bijbel tegenspreekt.

Gejat uit de Veda’s

Opvallend genoeg is er wel een soortgelijke beweging in het hindoeïsme: bijvoorbeeld op deze site wordt geclaimd dat de Westerse wetenschap eigenlijk gejat is uit de Veda’s. Met zoveel woorden: de Veda’s bevatten ook wetenschappelijk wonderen.

En daar ligt de sleutel. Want hoewel de wortels van de moderne wetenschap deels in de islamitische wereld liggen, en hoewel de moderne wetenschap universeel is, is het historisch gezien voornamelijk een Westerse bezigheid. Het christendom is samen met de moderne wetenschap opgegroeid, en gaat er op zijn eigen manier mee om, maar de islam en het hindoeïsme zijn er in het koloniale tijdperk soms op harde wijze mee geconfronteerd.

Ik denk dat de wetenschappelijke wonderen in dat licht bekeken moeten worden: een manier om te kunnen zeggen: “dit wisten wij allang”, om de eigenwaarde te kunnen behouden.

Maar alles heeft een prijs: er is vaak een verwrongen interpretatie van de tekst nodig. Hierdoor wordt de eigenlijke betekenis van de tekst verdrongen en qua wetenschap schiet je er nog niks mee op. Het is misschien beter de Koran en de Veda’s in hun eigen religieuze en culturele context te bekijken.

Marten van den Berg houdt van boeken en knuffelt graag allochtonen.