Home » Archief » Roman Polanski’s J’Accuse is een film als een scheermes


[31.07.2020]

Roman Polanski’s J’Accuse is een film als een scheermes

Ruud Hendriks

Strafrechtadvocaat Inez Weski sprak in Zomergasten over de prijs van The Rule of Law: die prijs is dat een onschuldige tóch kan worden veroordeeld als schuldige. Over die prijs gaat J’Accuse van Roman Polanski. Het is een prijs die decennia achtereen is betaald, waarvan de kiem en de uitlopers tot massale hysterie, heksenjacht en vervolging hebben geleid.

In feite is Polanski’s film óók de op waarde geschatte versie van De Barmhartige Samaritaan, dat zelfs door fanatieke gelovigen negen van de tien keer verkeerd wordt uitgelegd en geïnterpreteerd. De hoofdrol in J’Accuse is voor een antisemiet, Georges Picquart, die het opneemt voor een jood, Alfred Dreyfus, die ten onrechte wordt veroordeeld voor spionage. Die antisemiet neemt het eerst en vooral op voor de waarheid, de rechtvaardigheid, en het naleven daarvan. Hij – representant van het Franse leger – voert het ultieme gevecht: tegen zijn eigen collega’s. Die alles op alles zetten om de waarheid te verdoezelen, en Georges Picquart in het pak, uniform, te naaien. Met succes.

De manier waarop Polanski dat in 132 minuten heeft gevat is nauwgezet, precies, ontdaan van tromgeroffel en effectbejag. Zijn film is een scheermes. Polanski legt in elke verstrijkende seconde 80 jaar levenservaring en -wijsheid, en zijn precieze, methodische, in alles beheerste regie is verpletterend. J’Accuse is wat mij betreft de evenknie van Chinatown (1974), maar J’Accuse is de belangwekkender film, en hyper-actueel. Verplichting, deze te zien.

 

 

Lui en voorspelbaar

Er zijn (hoe voorspelbaar) recensenten die Polanski verwijten een film zonder hart of ziel te hebben gemaakt. Een gotspe. Ik ken dat soort luie filmjournalistiek al zolang ik in film ben geïnteresseerd. Het werd in het eerste rondje recensies ook geschreven over Full Metal Jacket (Stanley Kubrick, 1987), met de verwijten dat Kubrick niks had toe te voegen aan de lawine van vooral door Coppola’s Apocalypse Now bepaalde trend van de Vietnamfilm.

Aan elk detail, aan elke scène, aan elk shot, aan elke zin, aan elke dialoog, en aan elke cut merk ik dat de urgentie van dit verhaal diep bij Polanski is ingedaald en dat hij als regisseur doelbewust kiest voor een ragfijne benadering van alle vakdisciplines van film. Dit is nou typisch een film die alleen zó kan worden gemaakt door een topregisseur op hoge leeftijd. Laat in zijn leven laat Polanski alle franje weg, omdat hij beseft dat de historische én universele waarde van de Dreyfus-affaire nergens onderstreping nodig heeft. Het is, mind you, in alles vintage Polanski. Verfijnder en ingetogener met voornoemde reden.

Een ander (lachwekkend) verwijt dat Polanski wordt gemaakt, is dat hij Dreyfus onderwaardeert en van diens personage een sjabloon maakt. Wie oplet, weet waaróm Polanski Dreyfus heel nuchter benadert, waarom hij diens personage in J’Accuse geen karakterontwikkeling meegeeft en waarom Dreyfus grotendeels ‘achtergrond’ blijft. Laat artikel 1 van onze Grondwet es tot je doordringen, zou ik zeggen, for starters.

 

 

Zuiver geweten

Polanski’s slotakkoord zegt alles. De laatste ontmoeting tussen Picquart en Dreyfus vat in feite Polanski’s hele visie op het thema van het zuivere geweten perfect samen. Het is ver verwijderd van het euforische feelgood slot dat een gemiddelde Hollywoodfilm zou hebben geprobeerd. Het is broodnuchter, omdat je de urgentie van een zuiver geweten alleen nuchter recht doet.

Polanski’s beheersing doet me denken aan die van Louis Malle, toen deze na veertig jaar besloot zijn eigen herinneringen aan antisemitisme, herinneringen aan zijn door de Nazi’s vermoorde, jonge joodse vriend te verfilmen. Die herinneringen hadden het nodig te rijpen, en de vele verstreken jaren maakten de voor Louis Malle noodzakelijke distantie mogelijk. De film die hij maakte, Au Revoir, les Enfants (1987) heeft een vergelijkbare, bewonderingswaardige beheersing, op een thema waar grote valkuilen loeren.

Niemand hoeft Roman Polanski iets te vertellen over mensenhaat, over antisemitisme, over waarheid en leugen, over recht en onrecht, over vervolging en heksenjacht, over hysterie, of waarheidsvinding. Hij maakte het allemaal mee, hij leefde het.

 

 

Prijs betalen

Met het personage van schrijver Emile Zola levert Polanski onze gids. Niet iedereen is de positie gegeven zoals die van Georges Picquart, al is het iedereen gegeven de waarheid recht te doen, indachtig wat Inez Weski erover vertelde bij Zomergasten. Emile Zola is onze gids, omdat hij welbewust en welbereid was de prijs te betalen voor het aan de kaak stellen van machtsmisbruik, leugens en de doelbewuste veroordeling van een onschuldig medemens. Zola lokte de rechtszaak uit, met zijn aanklacht, geadresseerd aan de president. Die rechtszaak kwam er, en Zola werd veroordeeld vanwege smaad. Net als Roman Polanski vluchtte hij tijdig het land uit.

Een mens die niet bereid is een prijs te betalen voor de waarheid, voor waarheidsvinding en voor recht, leeft geen zuiver geweten na.

Nuchter. Doe het.

Ruud Hendriks is regisseur en docent scenarioschrijven.

Ruud Hendriks, 31.07.2020 @ 08:14

[Home]
 

1 Reactie

op 31 07 2020 at 08:14 schreef Peter:

Reageren? Leesfrontaalnaakt@gmail.com.

 


Home

Archief

 

Become a Patron!
 

Let op: Toelating van reacties en publicatie van opiniestukken van anderen dan de hoofdredacteur zelf betekent geenszins dat hij het met de inhoud ervan eens is.

 

pbgif (88k image)
 

Vermaakt u zich een beetje met deze site? Laat uw waardering blijken met een kleine donatie (grote mag ook!): NL59 RABO 0393 4449 61 (SWIFT BIC RABONL2U) o.v.v. ‘Frontaal Naakt’.

 

pbgif (88k image)
 

(Advertentie)
 

 

pbgif (88k image)
 

Meest gelezen in juli

O Het antiracisme is zichzelf aan het opblazen

O De gestaalde kaders van de antiracismebeweging

O Ik heb me vergist, linkse cancel culture bestaat toch wel

O Je overtuigt mensen niet door ze uit te schelden en te verketteren

O Hoe ik zwarte vrouwen onder de bus gooi

O Niet-witte mensen moeten hun bek houden tijdens het racisme-debat

O Zelfs van racisme krijgen hier zwarte mensen en migranten de schuld

O Cancel-culture bestaat echt

O Hoe Bart Schut zich stukbeet op Thierry Baudet

O The problem with cancel culture

 

Meest gelezen in het afgelopen decennium

O YouPorn

O Verplicht naakt douchen op school, jongens en meisjes bij elkaar

O Hoi, Jesse Klaver, ik heb geen zin om te boeten voor jouw papatijd

O De koning van het uittrekken van de damesslip

O Het totale en angstwekkende gebrek aan integriteit van de #Metoo-meute

O Ik word vervolgd wegens belediging van een seriebelediger

O Ga je nu Wierd Duk ontslaan, Telegraaf?

O Ik ga naar Japan verhuizen

O Smachten en soppen met Thierry Baudet

O Opbokken met je racistische kinderfeestje

 

pbgif (88k image)
 

CONTACT
Stuur uw loftuitingen en steunbetuigingen naar Frontaal Naakt.

 

NIEUWSBRIEF
Ontvang gratis de Frontaal Naakt nieuwsbrief.

 

pbgif (88k image)
 

BLURBS
“How does it feel to be famous, Peter?” (David Bowie)

“Frontaal Naakt dient een publiek belang” (mr. P.L.C.M. Ficq, politierechter)

네덜란드 매체 프론탈 나크트(Frontaal Naakt)에 따르면, 네덜란드 라 (MT News)

“Ik vind dat je beter schrijft dan Hitler” (Ionica Smeets)

“Literaire Spartacus” (André Holterman)

“Wie verlost me van die vieze vuile tiefuslul?” (Lodewijk Asscher cs)

“Pijnlijk treffend” (Sylvana Simons)

“Echt intelligente mensen zoals Peter Breedveld.” (Candy Dulfer)

“De Kanye West van de Nederlandse journalistiek.” (Aicha Qandisha)

“Vieze gore domme shit” (Tofik Dibi)

“Ik denk dat de geschiedenis zal uitmaken dat Peter Breedveld de Multatuli van deze tijd is.” (Esther Gasseling)

“Nu weet ik het zeker. Jij bent de antichrist.” (Sylvia Witteman)

“Ik ben dol op Peter. Peter moet blijven.” (Sheila Sitalsing)

“Ik vind hem vaak te heftig” (Hans Laroes)

“Schrijver bij wie iedereen verbleekt, weergaloos, dodelijk eerlijk. Om in je broek te piesen, zo grappig. Perfecte billen.” (Hassnae Bouazza)

“Ik moet enorm lachen om alles wat Peter Breedveld roept.” (Naeeda Aurangzeb)

“We kunnen niet zonder jouw geluid in dit land” (Petra Stienen)

“Jij levert toch wel het bewijs dat prachtige columns ook op weblogs (en niet alleen in de oude media) verschijnen.” (Femke Halsema)

“De scherpste online columnist van Nederland” (Francisco van Jole)

“Elk woord van jou is gemeen, dat hoort bij de provocateur en de polemist, nietsontziendheid is een vak” (Nausicaa Marbe)

“Als Peter Breedveld zich kwaad maakt, dan wordt het internet weer een stukje mooier. Wat kan die gast schrijven.” (Hollandse Hufters)

“De kritische en vlijmscherpe blogger Peter Breedveld” (Joop.nl)

“Frontaal Naakt, waar het verzet tegen moslimhaat bijna altijd in libertijnse vorm wordt gegoten.” (Hans Beerekamp – NRC Handelsblad)

“De grootste lul van Nederland” (GeenStijl)

“Verder vermaak ik mij prima bij Peter Breedveld. Een groot schrijver.” (Bert Brussen)

“Landverrader” (Ehsan Jami)

“Voorganger van de Linkse Kerk in Hersteld Verband.” (Carel Brendel)

“You are an icon!” (Dunya Henya)

“De mooie stukken van Peter Breedveld, die op Frontaal Naakt tegen de maatschappelijke stroom in zwemt.” (Sargasso)

‘De website Frontaal Naakt is een toonbeeld van smaak en intellect.’ (Elsevier weekblad)

“Frontaal Gestoord ben je!” (Frits ‘bonnetje’ Huffnagel)

“Jouw blogs maken hongerig Peter. Leeshonger, eethonger, sekshonger, geweldhonger, ik heb het allemaal gekregen na het lezen van Frontaal Naakt.” (Joyce Brekelmans)

‘Fucking goed geschreven en met de vinger op de zere plek van het multicultidebat.’ (jury Dutch Bloggies 2009)

Frontaal Naakt is een buitengewoon intelligent en kunstig geschreven, even confronterend als origineel weblog waar ook de reacties en discussies er vaak toe doen.’ (jury Dutch Bloggies 2008)

‘Intellectuele stukken die mooi zijn geschreven; confronterend, fel en scherp.’ (Revu)

‘Extreem-rechtse website’ (NRC Handelsblad)

‘Peter schrijft hartstochtelijk, natuurlijk beargumenteerd, maar zijn stijl volgt het ritme van zijn hart.’ (Hafid Bouazza) ‘Complimenten voor Frontaal Naakt.

‘Scherpe confrontatie, zelfs als die soms over grenzen van smaak heen gaat, is een essentieel onderdeel van een gezonde democratie.’ (Lousewies van der Laan)

‘De meeste Nederlanders zijn van buitengewoon beschaafde huize, uitzonderingen als Peter Breedveld daargelaten.’ (Anil Ramdas)

‘Peter Breedveld verrast!’ (Nederlandse Moslim Omroep)

‘Breedveld is voor de duvel nog niet bang’ (Jeroen Mirck)

‘Nog een geluk dat er iemand bestaat als Peter Breedveld.’ (Max J. Molovich)

‘Godskolere, ik heb me toch over je gedróómd! Schandalig gewoon.’ (Laurence Blik)

 

pbgif (88k image)
 

 

pbgif (88k image)
 

LINKS

 

 

RSS RSS