Rutte snapt het niet

Thomas Colignatus

Illustratie: Thé Tjong-Khing

Als gewoon burger zou ik zeggen dat Rutte het schoothondje van Merkel is maar als wetenschapper blijft men beleefd en concludeer ik maar dat premier Rutte het blijkbaar nog niet snapt.

Merkel, Sarkozy en Barroso bewegen langzaam naar een Europese economische regering waarbij Rutte voor de muziek uitloopt met de roep om een sterke EU-commissaris die de begroting van landen gaat controleren en die sancties kan uitdelen.

Nederland gaat weer souvereiniteit inleveren aan het bureaucratisch complex in Brussel dat juist de crisis veroorzaakte. Meneer, u heeft mij geslagen, dit moet worden goedgemaakt, en de oplossing lijkt me dat u nu een grotere stok pakt om mij nog harder te kunnen slaan.

Van een liberale premier uit de euro-sceptische stal van Bolkestein valt dat toch tegen. Mogelijk is Rutte beneveld door de aandacht die hij nu van deze EU-hoofdfiguren krijgt. Het meest waarschijnlijke antwoord is dat Rutte sowieso een windvaantje is, eerst wat sociaal-liberaal en daarna weer rechts maar fatsoenlijk liberaal en nu weer samen met machtspoliticus collega-historicus Verhagen en de niet zo fatsoenlijke Wilders. Een windvaan zijn gaat het best zonder ballast wanneer je er weinig van snapt.

(1) Rutte zou Merkel moeten bekritiseren over het Duitse exportoverschot. De Duitsers concurreren de Zuid-Europeanen de tent uit. Geen wonder dat de zaak instort. De oplossing is dat de Duitsers fors in eigen land gaan investeren.

En staar je niet blind op techniek en machines. Kunst en cultuur zijn ook een investering, kijk eens naar mooie gebouwen of naar wat er in de musea hangt. Je leeft niet om te werken maar je werkt om te leven. Het probleem van Rutte is dat Nederland ook zo’n exportoverschot heeft. Hij zou dus ook moeten begrijpen dat ook hijzelf deel van het probleem is en Nederland de put in exporteert.

(2) Rutte zou Merkel en Sarkozy moeten kritiseren dat men Griekenland zo ruimhartig te hulp is geschoten: de eigenlijke reden lag in de Duitse en Franse banken.

Beter was geweest om de schulden en de banken meteen te saneren. Door de gekozen aanpak zijn de Grieken nog dieper in schuld gestoken en lijkt het alsof zij de schuld van alle problemen zijn, terwijl een niet onbelangrijke rol gespeeld wordt door (a) Duitse en Nederlandse export overschotten, (b) banken die graag een hogere Griekse of Italiaanse rente incasseren maar niet het risiso willen dragen, (c) het Amerikaanse stelsel met de financiering van de Irak-oorlog en frauduleuze methoden, (d) een gemankeerd vormgegeven euro.

Merkel heeft gesteld: een overheid in de eurozone zal niet ‘zomaar’ afschrijven op de leningen, maar Rutte zou haar mogen uitleggen dat het onderscheid tussen ‘zomaar’ en ‘geleid’ alleen juridisch betekenis heeft terwijl afschrijven een wezenlijk onderdeel moet zijn om het marktproces te laten werken.

(3) Rutte had Merkel en Sarkozy mogen uitleggen dat de nieuwe European Financial Stability Facility (EFSF) tamelijk heilloos is. Inmiddels hebben alle 17 eurozone landen inclusief denkelijk Slowakije de EFSF geaccepteerd, zelfs Rutte die zich verrekende en die daarmee Ronald Plasterk de kans gaf zich weer eens belachelijk te maken.

Kernpunt is dat de regels omtrent de Europese Centrale Bank (ECB) herzien hadden moeten worden. Met de EFSF stelt men een plafond aan kredieten in die door de overheden gedragen worden en waarover veel gepalaverd moet worden, terwijl de ECB in principe over willekeurige hoeveelheden geld beschikt en die zo nodig snel ter beschikking kan stellen.

De EFSF is een wanproduct dat een monetair probleem op fiscale manier probeert te regelen, vermoedelijk omdat politici weinig van monetaire zaken begrijpen en niet denken vanuit de euro maar nog vanuit nationale munten en daarom elkander niet vertrouwen. Wanneer Rutte zijn geschiedenisboekjes over de Crisisjaren ‘30 goed gelezen had, dan had hij bij de EU de show gestolen. Nu is het weer Colijn met “Ga maar rustig slapen”.

(4) Rutte had de Griekse burgers in bescherming kunnen nemen. Max van der Stoel kreeg een straat naar zich genoemd omdat deze zich tegen de Griekse dictatuur uitsprak. Enig invoelingsvermogen van Rutte t.a.v. de bizarre eisen van de EU en het IMF was ook gewaardeerd geweest. Griekse burgers heb je in soorten en maten, bijv. 700.000 ambtenaren die blijkbaar volgens de grondwet niet ontslagen kunnen worden, gepensioneerde defensie-medewerkers die het Ministerie bezetten en de beveiligingspoortjes kapotslaan, politici die klagen hoe zij door de bezuinigingen getroffen worden, maar ook gewone burgers die geen gezondheidszorg meer krijgen of die zelfmoord plegen. Mijn suggestie is dat de EU vooral betekenis heeft wanneer die er voor de burgers is, en niet vooral voor de dikbetaalde bankiers en incompetente EU bureaucraten.

Er is een alternatief voor de huidige chaos en autoritaire impuls met de roep om een Sterke Man uit Brussel. Student Protesilaos Stavrou uit Cyprus interviewde me over mijn suggesties voor de aanpak van de crisis. Wanneer premier Rutte door het voorgaande tot inkeer komt en de vrijheid en democratie opnieuw ontdekt dan zal hij het met veel plezier lezen en misschien wel aan Plasterk vragen het nu eindelijk ook eens serieus te gaan bekijken.

Nederland is een gidsland. In het regionaal rapport van het IMF pagina 63 wordt Nederland als voorbeeld voorgehouden aan de EU. In het schuldenrapport van CEPR pagina 110 wordt het Centraal Planbureau beschreven als een van de weinige succesvolle instituten die de overheid op orde houden. Het is geen toeval dat IMF en CEPR het helemaal mis hebben. Het is geen toeval dat we een wereldwijde crisis hebben.

Thomas Cool is econometrist en voorzitter van het Sociaal Liberaal Forum. Hij gebruikt de naam Colignatus voor wetenschappelijk werk en de naam Acapulco Jones voor Science Fiction. Hier is zijn petitie .