Federaal Europa

Thomas Colignatus

Illustratie: Norman Lindsay

Professor Arnoud Boot adviseert het parlement het jongste euro-plan af te wijzen. Ook dit akkoord is een lapmiddel. Goed gedrag van Griekenland en Italië is nog steeds niet af te dwingen. Dat kan volgens hem alleen met de hulp van het IMF. Een krachtig Nee van Nederland is nodig om een akkoord te krijgen met een rol voor het IMF. Afwijzing zal geen paniek veroorzaken want de Europese Centrale Bank (ECB) kan de economie draaiende houden en sinds kort hebben we ook dat EFSF fonds. Aldus professor Boot.

VVD en CDA zullen Mark Rutte, die in Brussel met Merkel akkoord is gegaan, echter niet laten vallen. Wilders twitterde tegen het akkoord omdat het een deel van de Griekse schuld kwijtscheldt. Wanneer de PvdA tegenstemt, heeft het kabinet een groot probleem. Maar als de PvdA tegenstemt, kan Wilders de PvdA pesten door toch voor te stemmen. Dan is hij de staatsman die zijn verantwoordelijkheid neemt en de PvdA de onverantwoordelijke onnozelaar. Wilders kan van Rutte en Verhagen dan ook wisselgeld vragen om de PvdA nog meer te jennen. Aldus Henk en Ingrid.

Het ligt zelfs iets ingewikkelder. Er zit een systeem in Merkels aanpak door steeds maatregelen te nemen die net niet werken. Een voortdurende crisis houdt alles vloeiend. Het euro-verdrag mist dwingende maatregelen en alleen onder druk van crisis en hoge rentestanden kunnen Griekenland en Italië gedwongen worden om orde op zaken te stellen. De geesten worden rijpgemaakt voor de totaaloplossing van een federaal Europa.

The Economist bericht dat Merkel in kleine kring al heeft opgemerkt dat ze de Duitse grondwet wil aanpassen om souvereiniteit aan Brussel over te dragen. Daar gaat het om. Wanneer de PvdA ook voorstander van zo’n federaal Europa is, kan men de aanpak van Merkel slechts steunen. Aldus Merkel en Rutte.

De redenering van Boot kan niet overtuigen. Ook het IMF kan falen. Wanneer iemand de wereldcrisis had moeten voorzien, dan toch wel de monetaire en financiële deskundigen van het Internationaal Monetair Fonds, zou je toch denken ? Maar niet heus. Griekenland is in recessie gestort, ten aanzien van IJsland is er forse kritiek geuit, en ook in het recente Regional Report over Europa slaat men de plank zwaar mis – zie mijn commentaar.

Professor Boot was een van de degenen die, voorafgaand aan de crisis, waarschuwde, maar ten aanzien van de oplossing staat hij niet sterk. Zoals iemand met een hamer overal spijkers ziet, ziet de hoogleraar financiële markten vooral financiële aspecten. Exit professor Boot.

Economen neigen al tot het oordeel dat dit nieuwe akkoord inderdaad een stoplap is en dat we spoedig weer in de stress zitten. Zie bijvoorbeeld Richard Baldwin. Veel details zijn nog niet ingevuld. De ronde langs de parlementen zal niet eenvoudig zijn. Het noodfonds van 1000 miljard euro bestaat uit een hefboom zoals die welke de crisis veroorzaakte. De herkapitalisatie van banken zal zwakke banken noodzaken minder krediet te geven terwijl we juist moeten groeien.

De oplossing zit in het versterken van de Europese Centrale Bank, maar in plaats daarvan komt er een kerstboom van Presidenten die met elkaar moeten overleggen (EU, Commissie, Eurozone, ECB, EFSF). Merkel heeft haar hand overspeeld en schept teveel risico voor een echte Depressie. De PvdA kan verantwoord tegenstemmen. Exit Merkel en Rutte.

Dan blijven Henk en Ingrid over. Wilders komt inderdaad in de verleiding zich met het imago van staatsman te tooien. Het kleineren van de PvdA kan meer stemmen opleveren dan het afgeven op Griekenland. In het gek maken van mensen kun je ver komen. Als wetenschapper kan ik hier verder weinig over zeggen.

Het masochisme in Europa blijft verbazen. De commentator van El Pais vindt het dubieus dat om de Duitse banken te redden ook de Spaanse banken onnodig hard worden aangepakt. Spanje, met vijf miljoen werklozen, zou juist groei nodig hebben. El Pais ziet de echte oplossing in overdracht van souvereiniteit aan een Europees Ministerie van Financiën zitten, precies zoals Merkel wil. Onder druk wordt alles vloeibaar, zelfs de trotse Spanjaard.

Wie een federaal Europa wil, kan een politieke keuze maken en daar kan ik als wetenschapper niets over zeggen. Maar het is onjuist om daarvoor het argument te gebruiken dat het economisch noodzakelijk is. Als econoom en wetenschapper kan ik opmerken dat de huidige politieke keuzes plaats vinden in de context van onvoldoende inzicht in de economische mogelijkheden.

De Europese politici zitten gevangen in een kokervisie. Binnen de economische wetenschap bestaat er een neoliberale denkrichting. Economen zoals Alan Greenspan zijn destijds door politici als Ronald Reagan op het schild getild en deze wind is via Margaret Thatcher naar Europa gewaaid. In samenspraak is het beleid bepaald dat tot de huidige crisis heeft geleid. Zulke adviseurs staan nog steeds op dat schild. Zij zijn de Cesar Millans van onze politici. Mark Rutte volgt een economische theorie die aantoonbaar heeft gefaald. Toch volhardt hij.

Er is een alternatieve analyse. Zie mijn opstel voor de G20: Yes we can, in Cannes.

Thomas Colignatus is de naam die Thomas Cool gebruikt in zijn positie als wetenschapper. Eerder meende hij dat Rutte het niet snapte en dat Plasterk als een gevaarlijke paljas gezien kan worden. Emigreren naar andere landen in de EU zal lastig zijn wanneer het daar ook niet deugt.