Psychopaten
Dennis l’Ami
Een interessante uitzending van het NTR-programma Focus, vorige week; wetenschapper Paul Bloom van Yale University deed onderzoek naar het moreel besef van baby’s. Het ging hierbij om de aloude vraag in hoeverre goed of slecht gedrag al bij de geboorte is vastgelegd. Is het mogelijk menselijk gedrag op tijd op te merken en eventueel bij te stellen om zo latere ellende te voorkomen?
Blooms onderzoek wees uit dat ongeveer 70 procent van de pasgeborenen bij een eenvoudig keuzespelletje het ‘goede’ koos. De overige 30 procent dus niet. Bloom geeft toe dat er bij dit soort experimenten altijd enige ruis in de onderzoeksresultaten optreedt; het gaat hier tenslotte om wispelturige baby’s. Hoe dan ook bewees hij dat er op zijn minst zoiets als een grondslag van moraliteit aanwezig is bij baby’s. Bovendien stelt hij dat één-jarigen reeds het moreel besef bezitten dat zij ook als volwassenen zullen hebben – of juist niet natuurlijk.
Ondanks de ruis in de resultaten blijft er van die 30 procent nog altijd een flinke groep over. Een groep die wetenschappelijk gezien mag worden omschreven als psychopathisch, al is die kwalificatie wat misleidend, gezien de associaties met seriemoordenaars en dergelijke.
Er zijn natuurlijk gradaties. Psychopaten zijn in eerste instantie mensen die weinig tot geen activiteit vertonen in de amygdala. Dit is het gebied waar zich onze meest dierlijke instincten bevinden, en onze emoties. Zij missen daardoor empatisch vermogen en hebben weinig tot geen controle over hun impulsen.
Door middel van hersenscans kwamen de onderzoekers erachter dat mensen met gebrek aan beheersing van basale driften in potentie tot verschrikkelijke dingen in staat zijn. Moord, verkrachting, buitensporig geweld. Dit alles uiteraard onder de ‘juiste’ omstandigheden. Niet iedereen met bovenstaande kenmerken is een potentiële Marc Dutroux. Opvoeding speelt een rol, evenals de omgeving.
Dus ja, dit alles kan dus leiden tot moord, maar ook tot ander obsessief gedrag. Extreme goklust, seksobsessies of anderszins. Op zich niet verrassend.
Wat wél opmerkelijk is: Eén van de uitkomsten van het onderzoek wees uit dat mensen met de kenmerken van een psychopaat tot bijna vier keer meer waren vertegenwordigd in de top van het bedrijfsleven.
Zich niet kunnen beheersen, tot weinig of geen emoties in staat zijn, geen rekening kunnen houden met de gevoelens van anderen: het lijkt op een wat cynische manier op een functie-omschrijving van een hedendaagse bankier, uiteraard de goede niet te na gesproken.
De al jaren durende discussie over extreme beloning in het bedrijfsleven, de hoge bonussen en forse aandelenpakketten voor hoger personeel komen natuurlijk in een volledig ander daglicht te staan als blijkt dat dit graaien voort komt uit genetisch bepaald gedrag. Ook het zonder enige wroeging op grote schaal ontslaan van mensen past in dit patroon.
Als we dan ook uitgaan van bovenstaande onderzoeksresultaten werpt zich de vraag op in hoeverre het wenselijk is dat eventuele nieuwe bankmedewerkers van te voren zorgvuldig gescand worden op eventuele psychopathische afwijkingen. We zouden op die manier wellicht de economische crisis van 2031 kunnen voorkomen.
Dennis l’Ami verdient zijn brood als freelance ontwerper en publiceerde vorig jaar de roman De Eeuwige Mens. Lees zijn weblog.
RSS