Tijd voor een nieuwe ARP

Thomas Colignatus

Namio Harukawa

De gebeurtenissen van de laatste jaren geven wel te denken. Te overwegen is de oprichting van een Atheïstisch Republikeinse Partij (ARP) die in het parlement expliciet tegenwicht geeft tegen de toenemende gevoeligheid voor religie en zaken die daar mee te maken hebben zoals het op religie gebaseerde koningshuis.

Het is jarenlang goed gegaan. In de praktijk van alledag is de religie op zijn terugweg met wereldwijd steeds meer mensen die van hun geloof vallen. Tegelijk trekken de professioneel-politiek-religieuzen in deze dagen steeds meer aandacht naar zich toe in een poging zoveel mogelijk van hun bestaansbasis te redden, waarbij ze natuurlijk wel het beste met iedereen voorhebben omdat ze toch vooral zielen willen redden. De hernieuwde professioneel-politiek-religieuze drang, van mensen die hun boterham verdienen door politiek te bedrijven met beroep op religieuze gevoelens, behoeft een expliciet tegengewicht.

Terwijl de christelijke partijen zoals KVP, CDA en CU in hun naam toch altijd hun religieuze oorsprong benoemen, waren partijen als VVD, PvdA en D66 geneigd om neutraal te blijven ten aanzien van de religie. Het heeft iets pacificerends: jullie wel religie, wij laten ons niet meeslepen, we gaan niet opnieuw een godsdienststrijd beginnen. Bij deze partijen kan iedereen terecht, het geloof maakt niet uit, en het verschil met de partijen op confessionele grondslag wordt beschreven in termen van specifiek beleid en niet in termen van religie.

Deze pacificerende houding heeft in een bepaald opzicht grote voordelen, alleen al strategisch omdat je zo meer leden kunt krijgen, maar tegelijk is er het nadeel dat er in het parlement geen expliciet scherpe houding ten opzicht van religie wordt getoond. Religie en de religieuze medemens worden met respect behandeld terwijl een atheïst natuurlijk de mens zelf zal respecteren, maar de denkbeelden als waanvoorstellingen zal zien en dit laatste soms zal willen zeggen. In een parlement zonder expliciete atheïstische partij krijgen de gelovigen geen expliciet weerwoord, leven zij in een cocon van warme zelfgenoegzaamheid, en worden zij gesterkt in de gedachte dat het kwetsend zou zijn wanneer de irrationaliteiten van een geloof aan de kaak worden gesteld.

In andere landen zoals Frankrijk, Engeland en de VS is er minder neiging om zich op confessionele grondslag te organiseren. Hier kan de ene partij meer flirten met een religieuze stroming dan een andere, zoals de Ierse katholieken destijds met de democraat Kennedy, maar het punt speelt minder expliciet dan dit in Nederland is gaan spelen.

Zou wereldwijd de godsdienstoorlog worden aangewakkerd wanneer enkele atheïsten zich expliciet in politiek verband zouden manifesteren ? Denkelijk niet. In de eerste tijd zal het effect vergelijkbaar zijn aan het optreden van de Partij voor de Dieren. Zo snel verandert het allemaal toch niet. De politieke effectiviteit van een ARP zal toch ook beperkt zijn, wegens de huiver van de confessionele partijen tot samenwerking en wegens de wens van de andere, gemengde, partijen om met de confessionelen samen te werken. Toch kan het principiële en verbale tegengeluid zuiverend werken.

Persoonlijk zal ik niet aan de oprichting van deze ARP meedoen. Ik ben al voorzitter van het Sociaal Liberaal Forum, politieke partij in oprichting, dat zich baseert op sociale en liberale denkbeelden en dat geen expliciet standpunt over religie inneemt. Maar ik wil wel signaleren dat zo’n ARP een nuttige functie in het speelveld kan vervullen. Wanneer zo’n ARP een net partijprogramma heeft en met capabele mensen komt kan het SLF best samenwerken. Wanneer die ARP een wetenschappelijk bureau krijgt kan ik me voorstellen dat ik daar zou kunnen werken.

Pamela Hemelrijk veroordeelde de Haagse Junta Haar betoog houdt geen stand. Hemelrijk heeft gelijk dat de drempels voor het opzetten van een nieuwe partij hoog zijn, maar daar houdt haar gelijk dan ook mee op. Nederland is een van de rijkste en meest open landen ter wereld, met hoog opgeleide bevolking, redelijke media en ruime kansen. De opkomst van LPF, Wilders, Verdonk, Partij voor de Dieren, e.d. bevestigen dat de toegang tot de Tweede Kamer open is. De verschuivingen van zetels van de ene partij naar de andere toont dat er wat te kiezen valt en dat er ook gekozen wordt.

Dat de mooie initiatieven van Libdem en Nederland Transparant nog weinig harten sneller doet kloppen, komt geheel en al voor rekening van het politieke krachtenveld zelf. Wanneer mensen liever kranten lezen die veel over sport schrijven en minder kranten kopen die schrijven over politiek en hun verzekeringen voor zorg en pensioen, het zij zo. Natuurlijk, het kan allemaal beter, maar het is gebazel om over een ‘Junta’ te spreken. Hemelrijk kan fraai schrijven maar ze kan zich beter beperken tot onderwerpen zoals in Hart van Nederland, waar de emoties centraal staan en de feiten er niet zoveel toe doen. Maar goed, Pamela Hemelrijk is dus onderdeel van precies dat probleem dat ze beschrijft: met zulke kakeltantes is het natuurlijk moeilijk om tot politiek effectieve resultaten te komen.

Kortom, de verantwoordelijkheid ligt bij u, lezer. Bent u atheïst, ziet u bijgevolg geen reden tot een koningshuis dat op een god is gebaseerd, en wenst u zulks ook niet om opportunistische redenen te accepteren, en ziet u een politieke weg naar de Tweede Kamer, zamel dan geld in bij vrienden en kennissen, verhoog de hypotheek op uw huis, zoek gelijkgestemden, bel eens met geldschieters, wees aanwezig op tv en radio, laat uw stem resoneren zoals Barack Obama, en zend rillingen van Staphorst tot Capelle aan de IJssel.

En, twijfelt u over zo’n ARP, maar bent u ook niet onder de indruk van de huidige politieke partijen, ach, overweeg dan eens het Sociaal Liberaal Forum.

Thomas Colignatus is econometrist en onder meer samen met journalist Hans Hulst auteur van De Ontketende Kiezer (2003).