Rare praktijken bij het CBR

Frans Smeets

In 2001 moest mijn toenmalige vriendin haar rijbewijs verlengen. Zij had de onvergeeflijke fout gemaakt de overheid tijdens het aanvragen van het rijbewijsexamen de waarheid te vertellen over haar medicijngebruik. Het gevolg was dat het ontzettend lang duurde voor ze mocht afrijden. Eerst moest mevrouw van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen een psychiater bezoeken. Die besloot na onderzoek dat mevrouw haar rijbewijs na vijf jaar weer moest verlengen. Vijf jaar later moest mijn vriendin van het CBR naar de psychiater voor een medische keuring. En nu moet u weten dat ze inmiddels kerngezond was, al jaren geen medicijnen meer slikte, geen drugs gebruikte en dat ze haar hoofd helemaal onder controle had.

Het CBR bepaalde dat het haar vrij stond zelf een psychiater uit te zoeken, maar dat het toch beter was om bij dezelfde, door het CBR geadviseerde arts langs te gaan. Toen ze me dit vertelde, gingen mijn wantrouwsprieten omhoog.

Ze belde de psychiater op en net als bij het eerste bezoek vroeg hij haar ook deze keer of ze de kosten voor dit onderzoek in contanten mee wilde nemen. We besloten het gesprek met de psychiater stiekem op tape op te nemen.

Het consult was erg vreemd. De psychiater was een totale malloot van rond de zestig die op zijn glazen salontafel, naast zo’n grote klikklak-aansteker, een glazen potje had staan waar het geld, tachtig euro in contanten, in moest worden gedaan. De inrichting van zijn praktijk was uit een film van de jaren ’70, inclusief lederen bank. Ik mocht niet bij het consult zijn.

Er werd een lichamelijk onderzoek gedaan met knieoefeningen, blind door een kamer lopen, de kniereflex, tien keer bukken, met je vinger met ogen dicht je neus proberen aan te raken, etcetera. Alle resultaten van dit onderzoek waren goed, zo gaf de psychiater aan.

En toen volgde het gesprek. Natuurlijk de geijkte vragen over medicijngebruik en drugsgebruik, waarna het snel overging op vernederende vragen over seksuele geaardheid, seksuele activiteit, jeugdjaren en het gebruik van voorbehoedsmiddelen. Let wel, het gaat over de verlenging van een rijbewijs! Het probleem van zo’n situatie is dat je zo’n vent eigenlijk een stomp op zijn neus moet geven, maar dat je totaal van hem afhankelijk bent voor het verkrijgen van dat roze papiertje. Aan het eind van het gesprek bevestigde de psychiater dat alles in orde was.

Thuis hebben we het gesprek nog eens afgeluisterd en er was werkelijk niets dat kon wijzen op geestelijke incompetentie voor het rijden van een auto.

Mijn wantrouwen bleek achteraf terecht. Enkele dagen later kregen we bericht van het CBR dat mevrouw wederom een rijbewijs verkreeg voor de beperkte duur van vijf jaar. Dit op advies van de psychiater.
Toen ik naar de reden van de beperking informeerde, werd ik naar de psychiater verwezen en door hem natuurlijk weer terug naar het CBR.

Uiteindelijk heb ik, verwijzend naar het recht op inzage, de medische diagnose van de psychiater toegestuurd gekregen. De psychiater deed hier ontzettend moeilijk over en ik had achteraf het gevoel dat hij helemaal geen diagnose op papier had staan. Twee weken later lag de diagnose op de deurmat. Twee A-viertjes met een 19e-eeuws onleesbaar handschrift, dat we na al die jaren nog steeds niet helemaal hebben ontcijferd. Maar wat we konden lezen, kwam totaal niet overeen met de antwoorden van het gesprek. Er stond ook niets in over de op seks gerichte vragen.

Toen ik de psychiater opbelde en vroeg waarom hij deze vragen gesteld had, werd mij verteld dat een evaluatie van de seksualiteit nodig was om een juiste psychiatrische analyse van de “patiënt” te maken. Toen ik hem confronteerde met het feit dat ik het onderzoek op tape had opgenomen werd de man boos en dreigerig en hij verbrak snel de verbinding.

Ook mijn inmiddels vaste contactpersoon bij het CBR, die mij naar deze psychiater had doorverwezen, begon een scheldkanonnade toen ik hem over de tape vertelde. Het was verboden die gesprekken op te nemen en ze zouden mij kapot maken, dreigde hij. Ik zei hem dat de tapeopname in de publiciteit zou komen en dat ik hen ervan verdacht onder één hoedje te spelen. Noem het corruptie of gemakkelijk geld verdienen. De hoorn werd er woest opgegooid.

Een half uur later rinkelde de telefoon. Er was een vergissing gemaakt. Het rijbewijs zou toch voor onbeperkte duur toegewezen worden.

Frans Smeets is kunstenaar en heeft onder andere dit voortreffelijke beeld van christen Bono gemaakt.