Agent van Poetin
Dirk Janssen
Wat hebben Thierry Baudet, Julian Assange, Donald Trump, Boris Johnson, Bashar al-Assad, Alexis Tsipras en Recep Erdogan met elkaar gemeen?
In het afgelopen jaar hebben ze allemaal het verwijt gekregen dat ze het verlengstuk zijn van Vladimir Poetin. En het zijn niet de minsten die dit verwijt uitten: het zijn stuk voor stuk gerenommeerde nieuwsbronnen die dit verwijt dusdanig geloofwaardig inschatten dat ze het publiceren.
Complot
De narratieve structuur van al deze nieuwsuitingen komt er op neer dat een complexe serie gebeurtenissen als de Brexit, het Oekraïenereferendum, de beschamende email-correspondentie in de Democratische Partij in de VS of de populariteit van Donald Trump kunnen worden teruggebracht tot één enkele actor: Vladimir Poetin in dit geval. Deze structuur heeft een naam. Die naam is “complot”. Het fijne van complotten is dat ze een erg makkelijk te behappen verhaal vormen. Het vervelende van complotten is dat ze bijna altijd niet waar zijn.
In werkelijkheid zijn ontwrichtende gebeurtenissen vrijwel nooit het resultaat van een grondige planning die tot in de puntjes perfect is uitgevoerd. Er is juist eerder sprake van een grove inschattingsfout: een gebrek aan centrale coördinatie en enigszins dommige eenlingen die in hun naïviteit een heleboel schade aanrichten. Klassieke complotten als de Rijksdagbrand of de moord op Pim Fortuyn blijken achteraf helemaal geen goed geplande operaties te zijn, maar prutswerk van mensen die niet wisten wat ze aan het doen waren.
Prutswerk
In alle voorbeelden van Poetins vermeende betrokkenheid is het prutswerk dan ook niet ver te zoeken. Alleen vergt het lef van journalisten om te zeggen dat de grove inschattingsfouten zich hebben opgestapeld in de eurocrisis, het Brexit-referendum, in de Arabische lente en de daarop volgende burgeroorlogen en in de Amerikaanse economie en buitenlandse politiek. En waarschijnlijk vergt het ook wel wat talent om dat in minder dan 500 woorden op te schrijven. En zowel lef als talent ontbreken bij de meeste journalisten anno 2016.
En aan de andere kant werkt de PR ook niet mee. Stel je even voor: een Thierry Baudet die zegt dat hij geen orders van Moskou krijgt, maar gewoon een aandachtszieke prutser is die de gevolgen van zijn handelen niet kan overzien? Gaat niet gebeuren. Donald Trump die de fatsoenskaart speelt en zegt dat het gevaarlijk is om een presidentskandidaat te beschuldigen van spionage voor een buitenlandse mogendheid? Niet zijn stijl. Porosjenko die toegeeft dat de Maidanrevolutie vooral een West-Oekraïens fenomeen was, gebaseerd op een volstrekt naïef idee van politieke verandering onder een wanhopige bevolking? En dat nu zijn land verscheurd wordt door allerhande warlords en facties van gewapende hooligans? Politieke zelfmoord. Boris Johnson die zegt dat hij die hele Brexit eigenlijk nooit zag zitten en vooral zijn eigen carriere een boost wilde geven? Nee, dan is de suggestie dat alles het resultaat is van een zorgvuldig gecoördineerde operatie van Vladimir Poetin stukken aantrekkelijker.
Bullshit
En zo zijn we in een situatie verzeild geraakt waarin je telkens, als je de naam Poetin hoort, er eigenlijk van uit kunt gaan dat je een enorme lading bullshit voor je kiezen krijgt. Poetin zelf komt nooit aan het woord trouwens. Dat is best jammer, want in elke ontmoeting met de internationale pers benadrukt hij dat het heel gevaarlijk is om de schuld van elke crisis in Russische schoenen te schuiven. Niet alleen omdat het niets oplost, maar omdat dit onherroepelijk leidt tot escalatie.
In elke ontmoeting met de internationale pers benadrukt Poetin dat hij bereid is tot samenwerking en compromis. Als er iemand ervaring heeft met vat krijgen op stuurloze situaties is hij het wel. Maar er is niemand die dat durft op te schrijven. Voor je het weet ben je namelijk een agent van Poetin.
Dirk Janssen is natuurkundeleraar en schreef dit stukje op vijf hoog in een flat in Rusland. Daar is hij namelijk op vakantie. Als hij uit het raam kijkt kan hij Litouwen zien liggen.
RSS