Free Ramón Esono Ebalé!

Anita Brus

Er komt een telefoontje uit Washington van Gustavo, de zelf benoemde kandidaat voor het presidentschap in Equatoriaal Guinea, die uitgeweken is naar de VS. Trieste aanleiding is de gevangenschap van striptekenaar Ramón Esono Ebalé. Hij is 16 september in de hoofdstad Malabo opgepakt en zit daar nu gevangen in Black Beach, een van de ergste gevangenissen van Afrika.

Maar Gustavo gaat zijn vrijlating wel even regelen door te bellen naar Armengol Ondo Nguema, de broer van de huidige president en dictator Teodoro Obiang Nguema, al zit die nu nog bij de mis in de kerk: “But no problem, I will handle it. As you know, it’s a small country and we all know each other.”

Ook zal hij vandaag nog een brief sturen naar president Trump over de verdere praktijken van Obiang Nguema. Die zet namelijk niet alleen onschuldige striptekenaars vast, maar verkoopt ook nog uranium aan Noord-Korea en dat vindt Trump vast niet leuk als hij dat hoort. Misschien kan Obiang zo onder druk gezet worden, want die verliest liever niet de oliehandel met de VS en wie weet draagt dat bij tot een spoedige vrijlating van Esono Ebalé. Ik heb zo mijn twijfels.

Lege tekstballonnen

Ramón Esono Ebalé ken ik sinds ik in 2010 Equatoriaal Guinea bezocht. Hij werkte daar als tekenaar en illustrator in het Spaanse cultureel centrum en vertelde mij over de censuur die hem ertoe bracht zijn strips uit te geven met lege tekstballonnen. Toen schrijver Juan Tomás Ávila Laurel het land in 2011 moest verlaten vanwege zijn hongerstaking, gingen bij Esono Ebalé uit protest alle remmen los. Zijn tekstballonnen vulde hij nu wel en vanaf dat moment maakte hij elke dag een karikatuur van de president in de meest uiteenlopende poses en rollen. Zijn situatie werd daarna onhoudbaar, waarop hij met zijn vrouw naar Paraguay vertrok, waar zij directeur werd van het Spaanse cultureel centrum in Asunción en waar hij zijn getekende protestactie voortzette.

Uiteindelijk mondden al die tekeningen uit in het in 2014 uitgebrachte stripverhaal ‘Obi’s Nightmare’ over de president die in zijn eigen land in weelde leeft, maar op een goed moment wakker wordt als arme sloeber in de penibele omstandigheden waarin het gewone volk in zijn land dagelijks verkeert.

Kop eraf

Hoewel Ramón Esnono Ebalé daarna ook nog heel ander en minder politiek getint werk heeft gemaakt, is onder andere dit stripverhaal hem duur komen te staan. Toen hij 16 september met twee Spanjaarden in Malabo in de auto van zijn zus zat, zijn zij aangehouden en daarna geboeid afgevoerd. Al snel bleek dat de agenten uitstekend op de hoogte waren van alle tekeningen, dus ook van ‘Obi’s Nigtmare’, en dat het ze bij de arrestatie alleen te doen was om Esono Ebalé. Hem werd te verstaan gegeven dat in landen als China of Noord-Korea zijn kop er af zou gaan voor dergelijke tekeningen en dat ze hem daarom in ieder geval vast zouden houden voor verder verhoor. De twee Spanjaarden die werkten in het Spaanse cultureel centrum werden vervolgens al snel weer vrijgelaten.

Terwijl Esono Ebalé alleen in Guinea was voor familiebezoek en een nieuw paspoort (het oude had hij uit protest in Paraguay vernield) en zich in het politiebureau had voorgesteld als activist en ‘artivist’, lieten ze hem de volgende dag op de staatstelevisie zien als ‘crimineel lid van een bende’ met ‘vals geld’ aan zijn voeten die het land al meerdere keren zou hebben bezocht voor witwaspraktijken. De ironie wil dat dit nu juist hetgeen is waarvan Teodorín, de zoon en ‘troonopvolger’ van de president, wordt beschuldigd. Tegen hem is op dit moment in Parijs een rechtszaak gaande vanwege corruptie en het op grote schaal witwassen van enorme bedragen geld.

Online petitie

Ondertussen zijn er allerlei acties gaande via EG Justice Human Right Watch, Amnesty International en belangenorganisaties van illustratoren en tekenaars in Spanje en in Paraguay. Desondanks zit Ramón Esono Ebalé nu al bijna zes weken vast in de meest abominabele omstandigheden, alle telefoontjes naar Trump en de broer van de president ten spijt.

Maar misschien helpt het nog meer handtekeningen te verzamelen via een online petitie.

Het verhaal over Esono Ebalé zal de komende week verder te beluisteren zijn in Bureau Buitenland van de VPRO op Radio 1.

Anita Brus is docent in de Spaanse taal/literatuur/kunst en schrijft over Afrikaanse kunst in het Spaanse kunsttijdschrift Revistart. Zij publiceert ook teksten in het Spaans en in het Nederlands op haar eigen weblog. Lees het verbijsterende relaas over haar domrechtse date. Volg haar op Twitter..