Zwarte vagina
Peter Breedveld
Illustratie: Zinaida Serebriakova
Het literaire blad Passionate lanceerde afgelopen zaterdagavond in het Rotterdamse Hotel New York een speciaal nummer rond Joost Zwagerman. Hassnae heeft er een artikel voor geschreven waarin ze Zwagermans roman De Buitenvrouw vergelijkt met Alleen maar Nette Mensen van Robert Vuijsje. Beide boeken gaan over interculturele seks en beide schrijvers zijn ervoor door de racistenjagers aan de schandpaal genageld.
Zwagerman indertijd door Anil Ramdas, die zich beledigd voelde door de manier waarop Zwagermans hoofdpersoon zijn zwarte minnares romantiseerde (‘bedenkelijke onevenwichtigheden’; ‘gebrek aan diepgang’). Vuijsje kreeg het aan de stok met onder andere Irma Accord en Anousha Nzume, voor wie het schijnbaar niet uitmaakte dat Vuijsje vooral hard uithaalt naar de blanke, zelfgenoegzame elite waar hij zelf deel van uitmaakt.
Wat hun critici vooral dwarszat, was het feit dat blanke schrijvers zich waagden aan zwarte personages, zei Zwagerman zaterdag in een dubbelinterview met Vuijsje, dat door Hassnae werd afgenomen. Het was in feite een beschuldiging van blackfacing, waarbij blanke varieté-artiesten hun gezicht zwartmaakten. Maar de zwarte personages in de boeken van Vuijsje en Zwagerman worden gezien door de ogen van de blanke personages, en dat zijn echte mensen met echte communicatiestoornissen en echte vooroordelen.
Intellectuelen vereenzelvigen de schrijvers echter met hun scheppers, waaruit volgt dat Zwagerman en Vuijsje dus dezelfde verwerpelijke opvattingen hebben als hun hoofdpersonen. “Maar een schrijver moet toch personages kunnen creëren met minder verheven gedachten, gevoelens en opvattingen”, aldus Zwagerman.
Vuijsje vertelde dat hij nogal aangeslagen was door de beschuldigingen van racisme en seksisme, maar “met de kennis van nu” (gelach in de zaal) kon hij vaststellen dat het hem geen windeieren had gelegd. Zijn boek was al een jaar uit toen de controverse losbarste en er waren vierduizend exemplaren van verkocht. Dankzij de stemmingmakerij van types als Irma Accord en Anousha Nzume staat de teller nu op de honderdduizend. Niet slecht voor een debuut.
Hassnae leidde het gesprek op haar bekende lichtvoetige wijze. Ze wilde weten hoe Zwagerman zo goed een zwarte vagina kon beschrijven. Toen het gesprek was afgelopen en een discussie rond Zwagermans pamflet Hitler in de polder & Vrij van God werd aangekondigd, die geleid zou worden door de dogmatisch linkse drammert Francisco van Jole, stroomde de zaal leeg en bleven alleen wat vrienden en familie van Van Jole achter.
Op zich was de discussie vermakelijk (als je de stomme grapjes van Van Jole op de koop toe nam), al was het maar vanwege het verongelijkte geschreeuw van PvdA-Kamerlid Diederik Samsom, die zoveel kritiek op zijn partij niet trok. Zwagerman wees er op dat PvdA-fractievoorzitter Ploumen veel lawaai maakte over een Brabantse pastoor die homoseksuele gelovigen de hostie weigerde, maar niet thuisgaf als een imam riep dat homo’s minderwaardiger dan varkens zijn. Er klonk luid applaus. Van mij. Samsom protesteerde dat Ahmed Marcouch ook heus streng was voor intolerante moslims. Maar Marcouch is een lokale politicus, die nog uit de gratie is gevallen bij zijn Amsterdamse partijgenoten, ook.
Toen Zwagerman het rampzalige onderwijsbeleid van de PvdA aan de kaak stelde, werd het Samsom echt teveel. Daar waren toch al harde dingen over gezegd door de commissie Dijsselbloem? “Ja, en sindsdien gaat het wanbeleid op VMBO’s gewoon door”, riep iemand uit de zaal. Samsom leek bijna in huilen uit te barsten. Het was nu aan de leraren om orde op zaken te stellen, zei hij. Dat zei-die echt! De PvdA laat leraren tientallen jaren steeds dieper in de stront zakken, zegt tien Weesgegroetjes en nu moeten de leraren er zelf maar uit zien te komen.
Dit was meer koppige domheid dan we op een zaterdagavond verdragen konden. Tijd om naar huis te gaan.
Peter Breedveld is een warm voorstander van interculturele en interraciale en interreligieuze seks.
RSS