Leïla van Borgharen

Illustratie: Artemisia Gentileschi.

Dat D66 zich afzet tegen eerdere beloften is niet nieuwswaardig. Zo weerhield Kaags onvolprezen fatsoen haar niet van initiële steun voor structurele bezuinigingen van een half miljard in de geestelijke gezondheidszorg. Rutte-IV stelde de plannen met een jaar uit na maatschappelijke druk.

Het huidige coalitieakkoord ‘Aan De Slag‘ zet eveneens vol in op bezuinigingen in de zorg. Zoals eerdere maatregelen worden deze veeleer uitgelegd als noodzaak dan als politiek gemotiveerde keuze. Dat dit zal leiden tot meer financiële onzekerheid bij de midden- en lagere klassen, wordt voor lief genomen; het land moet bestuurd worden en D66 is opofferingsgezind.

Regenboogakkoord

Bij een enkel offer kan het echter niet blijven. D66 is dé sociaal-progressieve partij en zal koste wat kost opkomen voor de rechten van minderheden. Alle drie coalitiepartijen ondertekenden het COC-Regenboogakkoord, maar alleen D66 was uitgesproken voor de transgenderwet en het waarborgen van transgenderzorg. Die laatste belofte is waardeloos gebleken, zoals ze steeds waardeloos bleek in ieder kabinet-Rutte waaraan D66 deelnam.

Bekent D66 daarmee geen kleur? Schuilt er geen sadisme in het gelijktijdig bekennen van steun en het afbreken van de zorgmiddelen die wij nodig hebben? Is het niet verontrustend dat een politieke partij ons laat vallen op het moment dat ze de macht ruikt, als een rabiate rottweiler?

Ook wij zijn verworden tot offer. D66 is selectief solidair: ze is geen wegbereider voor onze emancipatie, maar staat die in de weg.

Herverdeling en erkenning

De blik op emancipatie is nog altijd te eenzijdig. Sociale vraagstukken worden doorgaans gereduceerd tot erkenningspolitiek, economische vraagstukken tot herverdeling. Filosoof Nancy Fraser bestrijdt deze tweedeling. Ze beweert dat onderdrukking nooit louter tot enkel economische of sociale condities kan worden gereduceerd, maar dat de ene altijd de ander impliceert.

In een dergelijke constellatie kan emancipatie niet door louter herverdeling of erkenning worden opgelost, maar moet recht gedaan worden aan beide. Alleen zo kan een gemeenschap ontstaan waarvan de leden elkaars sociale en politieke gelijken zijn. Een dergelijk politiek kader is aantrekkelijk, omdat het recht doet aan de nuance van onrechtvaardigheid. Etnische minderheden kunnen bijvoorbeeld niet alleen discriminatie ondervinden, maar ook een ondermaatse economische positie. Fraser vindt dat politieke besluitvorming met beide rekening moet houden, zodat geen ongewenst schadelijke effecten voor sociale of economische gemarginaliseerde groepen ontstaan.

Leeg ideaal

Ook voor transgenderemancipatie is een combinatie van erkenning en herverdeling noodzakelijk. Erkenning draagt bij aan het sociale draagvlak om voor de eigen identiteit uit te komen. Zonder herverdeling wordt de mogelijkheid tot het uitdragen van deze identiteit bekneld. Zonder herverdeling geen zorg; zonder zorg geen transitie. Zonder herverdeling blijft ons recht op zelfbeschikking een leeg ideaal dat niet verder strekt dan de aanvraag van een addendum op onze geboorteakte of de ontvangst van een nieuwe ID-kaart.

Door te bezuinigen op de zorg laat D66 de transgendergemeenschap in de steek, zoals de partij dat reeds in vorige kabinetten deed. Ze beweert ons te steunen, maar laat ons keer op keer in de steek ten faveure van het grootkapitaal. Haar erkenning is leeg: de inkt op ons paspoort is haar dierbaarder dan de zeggenschap over onze lichamen, haar politieke zucht naar macht groter dan het belang van ons welzijn. Wij zijn het politieke lokaas voor de progressieve stemmer, ongeacht of onze vrijheid door haar beleid bevorderd wordt.

Rechtvaardigheid

Sociale erkenning, hoe cruciaal ook voor een gelijke maatschappelijke status, ontslaat ons niet van de noodzaak voor herverdeling. Zonder aandacht voor deze zijde van emancipatie leven wij met de leegte van woorden. Onze paspoorten zullen voor ons spreken omdat het ons het aan stemmen ontbreekt. Onze geslachtsregistraties zullen de stilte opvullen die wij niet kunnen doorbreken. Wij zullen lijden onder de zelfverklaarde bescherming die D66 over ons heeft afgeroepen. De wreedheid van louter erkenning, een brokstuk rechtvaardigheid, zal ons geen verzachting bieden.

Leïla van Borgharen is filosoof. Haar politieke oordeel over Nederland laveert tussen waardeloos en hopeloos. Ze is on-Nederlands decadent en daarmee des te geliefder.