Jason Arday is publiekelijk gelyncht

Peter Breedveld

Wereldwijd worden er jaarlijks ruim 10.000 wetenschappelijke publicaties formeel ingetrokken. De totale database van Retraction Watch, een bekende website die bijhoudt wanneer en waarom wetenschappelijke artikelen worden ingetrokken, is inmiddels de 65.000 intrekkingen gepasseerd. Dit betekent dat er elke dag tientallen papers worden ingetrokken wegens plagiaat, datafalsificatie of gemanipuleerde peer-reviews. Het overgrote deel daarvan verdwijnt geruisloos in de statistieken zonder één letter in de krant.

Des te opmerkelijker dat wanneer een van fraude beschuldigde onderzoeker zwart is, de internationale media ontploffen en er wekenlang niet over ophouden. We zagen het twee jaar geleden bij Claudine Gay, de eerste zwarte president van Harvard University, en nu zien we het bij Jason Arday, op wie zo obsessief werd ingebeukt dat hij letterlijk de dood is ingejaagd.

Dubbele standaard

Veel mensen hebben op sociale media al gewezen op de dubbele standaard ten aanzien van Arday. Ter vergelijking: Een witte hoofddocent aan de Radboud Universiteit, die keurig netjes werd geanonimiseerd als G., bleek onlangs op grote schaal met onderzoeksresultaten te hebben gefraudeerd, ook bij andere universiteiten. De Radboud trof een regeling met hem, zodat hij met een ontslagvergoeding op zak zonder ruchtbaarheid de plaat kon poetsen en elders weer aan het werk kon. De zaak kwam pas in de openbaarheid toen het universiteitsblad Vox erover publiceerde. Er kwam geen mediastorm en er waren geen verontwaardigde politici.

In 2023 bleek de bekende Italiaans-Amerikaanse hoogleraar gedragswetenschappen (Harvard) Francesca Gino in meerdere invloedrijke studies over, jawel, eerlijkheid data had gemanipuleerd en vervalst. Later kwamen daar ook nog beschuldigingen van plagiaat bij. Ze werd op onbetaald verlof gestuurd, niet strafrechtelijk vervolgd en ook niet publiekelijk gecriminaliseerd door de media. Ze sleepte in plaats daarvan Harvard University voor de rechter wegens smaad, wat door de media vooral werd behandeld als een fascinerende intellectuele soap.

Uit de wind gehouden

In 2024 bleek een witte hoogleraar European politics zich te hebben schuldig gemaakt aan academisch wangedrag en intimidatie maar jarenlang uit de wind te zijn gehouden door zijn universiteit. Pas na aanhoudende media-vragen na een open brief van een groep alumni startte de universiteit een formeel onderzoek, maar de man behield gedurende het hele proces gewoon zijn aanstelling en ook nu bleef een mediastorm uit.

Als journalist aan een universiteit heb ik zelf ook gerapporteerd over fraude en misdragingen door witte onderzoekers, wier naam steevast zorgvuldig uit de kranten werden gehouden en die na hun vertrek bij de andere universiteit doodleuk bij een andere aan de slag konden, waar ze soms in precies hetzelfde gedrag vervielen.

Hoofd eugenetica

Waarom houdt de hele wereld zich bezig met de plagiërende Jason Arday? Uit alles blijkt: omdat hij zwart was. De beschuldigingen van plagiaat gingen meteen al niet zozeer over dat plagiaat, maar over zijn aanstelling in het kader van diversiteitsbeleid en over zijn huidskleur, over de ongeschiktheid van alle zwarte academici. Er werd van Arday een voorbeeld gemaakt, een stok om “woke” universiteiten en minderheden mee te slaan. Zie deze klootzak tekeergaan naar aanleiding van nota bene het bericht over Ardays tragische dood. En zo ging het meteen al. Arday was precies het stuk vlees dat racisten overal ter wereld nodig hadden om “hardhandig af te rekenen met de woke, policor linkse deugkneuzen die zo’n charlatan tegen alle voortekenen in aan een prestigieuze baan hielpen omdat ze met hem konden deugpronken vanwege zijn huidskleur”.

Als een academicus van kleur opvalt door haar of zijn succes, kun je er vergif op innemen dat racisten hun werk gaan doorvlassen, op zoek naar fouten. Ardays zaak werd aangezwengeld door Nathan Cofnas, een academicus die zichzelf omschrijft als “race realist” en die betoogt dat er in een zuivere meritocratie bijna geen zwarte professoren aan topinstituten zouden werken. Cofnas hoopt dat er een ‘revolutie’ komt waarbij academici als Arday ontslagen worden, zodat hij hoofd kan worden van de afdeling eugenetica en rassenwetenschap aan Harvard.

Dubieuze onderzoekspraktijken

Het gaat niet om wetenschappelijke integriteit. Dit is een doelgerichte strategie om invloedrijke minderheden te delegitimeren. Witte academici die beschuldigd worden van plagiaat worden zelden gezien als het symbool van een falend systeem. Hun fouten worden beoordeeld als individueel wangedrag, of het is de schuld van de extreme publicatiedruk. Als een witte faalt, zegt dat nooit iets over de andere witten.

Rechtse bloggers spitten nooit het werk van witte onderzoekers door met het expliciete doel om aan te tonen dat hun hele demografische groep ongeschikt is voor de wetenschap. Terwijl er alle aanleiding is om ook witte wetenschappers te controleren. Vijf jaar geleden bleek uit een landelijk onderzoek dat de helft van alle wetenschappers toegaf zich met ‘dubieuze onderzoekspraktijken’ bezig te houden.

Niet-witte academici vormen een zeer kleine minderheid in de academische wereld. Aan de Nederlandse universiteiten iets van twee procent. Daardoor vallen ze onmiddellijk op als ‘niet-witte wetenschapper’ en worden ze ook zo behandeld. Ik schreef pas nog dat een academicus van kleur die discriminatie door de politie onderzoekt, zich steeds moet verdedigen tegen beschuldigingen van een gebrek aan objectiviteit. Hij behoort zelf immers tot de gediscrimineerden. Een witte hoeft zich nooit te verantwoorden voor zijn afkomst, nooit. Iemand van kleur is een vlieg in de karnemelk. Iedereen ziet hem, iedereen houdt hem in de gaten. Daardoor is de druk om te presteren enorm en de ruimte om fouten te maken nul. Elke academicus van kleur weet: Als ik een fout maak, is mijn hele gemeenschap de lul.

Wreedheid

Iets over de wreedheid van publiek en media. Dat Jason Arday hulp nodig had, was meteen al wel duidelijk. Niemand heeft hem die hulp gegeven. Iedereen bleef maar trappen toen hij al op de grond lag. Genadeloos, bloeddorstig zelfs. Als hongerige honden sprongen de media op elke nieuwe onthulling over Arday, om hem verder aan stukken te kunnen scheuren.

De intense haat jegens zwarte mensen, jegens diversiteit – niet alleen van Rechts, ik zag ook linkse mensen tekeergaan – is angstaanjagend. Jason Arday is gewoon publiekelijk gelyncht.